منبع: Rusia Beyond The Headline
نویسنده: Nick Allen
برگردان: حمید مهدوی
بخش دوم
ما سعی کردیم به شما بگوییم…
اما تدارکات (لوجستیک) چیزی است و تاکتیک کاملا یک چیز دیگر. ضمیر کابلوف، سفیر مسکو در افغانستان گفت که در طول عملیات نظامی مشکل غرب، پس از سال 2001، ناتو همان اشتباهی را مرتکب میشد که شورویها مرتکب شده بودند. کابلوف که در سال 2008 در شورای ناتو– روسیه در بروکسیل صحبت میکرد، از این پیمان خواست تا تاکتیکها و استراتژیاش را کاملا تغییر دهد. این دیپلمات گفت که نادیده گرفتن سنتهای ملی، مذهبی و فرهنگی افغانها یک خطای بزرگ است. وی هشدار داد: «اگر همهچیز اینگونه ادامه یابند، این یک شکست کامل نظامی و سیاسی خواهد بود و این پرسش که این شکست چه زمانی به وقوع خواهد پیوست را گذر زمان پاسخ خواهد داد».
شش سال بعد، تغییرات زیادی رونما شدهاند. نیروهای ناتو مأموریت جنگیشان را در ماه دسامبر پایان میدهند و افغانستان را ترک میکنند؛ در حالی که طالبان هنوز قدرتمندتر میشوند. اکثریت مردم سرخوردهاند و به دلیل تداوم خشونت و عمیقتر شدن فساد، از دولت بیگانه شدهاند و حکومت افغانستان را نیز بیثباتی خراب کرده است.
در همین حال، روسیه و اعضای ناتو روی جنگ فزاینده در اوکراین بگومگو دارند. این در حالی است که واقعیتها در افغانستان به ملایم ساختن تحریمهایی که توسط کانگرس و سنای ایالات متحده روی اوکراین بر صادر کنندگان اسلحهی روسی وضع شده بود، کمک کرده است.
فرمانده ارشد ایالات متحده در افغانستان هشدار داد که این امر، اثرات «فاجعهباری» در افغانستان خواهد داشت و میتواند تدارک 88 هلیکوپتر باربری Mi-17 روسی، خریداری شده توسط ایالات متحده را به نیروهای امنیتی افغانستان متوقف سازد. قرار است از این تعداد، سی عدد آن به هدف انجام عملیاتهای ضدتروریستی و مبارزه با مواد مخدر در اختیار نیروهای ویژهی افغانستان قرار بگیرند. جوزف دانفورد، جنرال نیروی دریایی ایالات متحده گفت که تحویلیهای انجام نشده حیات 9800 سرباز امریکایی، که قرار است در جریان سال 2015 و قبل از خروج کامل این نیروها در اواخر سال 2016 در کشور بمانند، را نیز در معرض خطر قرار خواهد داد. دانفورد در ماه جولای به قانونگذاران ایالات متحده گفت: «نیروهای امنیتی افغانستان، بدون دسترسی عملیاتی به Mi-17، در تأمین امنیت و ثبات در افغانستان موفق نبوده و همچنین در امر مبارزه با تروریزم نیز یک شریک مؤثر نخواهد بود».
با این حال، به نظر میرسد که معامله اکنون انجام شده است. روسیسکایا گازیتا در اواخر ماه اکتوبر گزارش داد که روسیه تا اواخر این ماه هلیکوپترهای Mi-17 را در اختیار نیروهای ایالات متحده در افغانستان قرار خواهد داد. به تاریخ 29 اکتوبر، سه آخرین هلیکوپتر باید به کابل انتقال داده شوند و تعداد مجموعی هلیکوپترهای خریداری شده توسط ایالات متحده از روسیه به 63 عدد برسد.
جلوگیری از سقوط
با توجه به عواقب احتمالی یک انفجار درونی در افغانستان، روسیه قبلا مشتاق حمایت از عملیاتهای ناتو در افغانستان بود. اما همزمان با کاهش تدریجی تلاشهای بینالمللی، لحنش شدیدتر شد.
در ماه جون سال گذشته، سرگیی لاوروف، وزیر خارجهی روسیه، ایالات متحده و شرکای آن را بهخاطر شتابزدگی در امر خروج به قیمت آمادگی جنگی نیروهای امنیتی افغانستان، انتقاد کرد. لاوروف به خبرگزاری کویت گفت که تقویت این نیروها برای «جلوگیری از یک سقوط در کشور، در نتیجهی خروج نیروهای آیساف» ضروری است. «خطر آن وجود دارد که (تمام منطقه) بیثبات شود». لاوروف گفت که افرادی مربوط به گروه قومی تاجیک و ازبک از گروههای افراطی و تروریستی در شمال افغانستان قبلا «برای نفوذ در قلمرو کشورهای آسیای مرکزی برنامهریزی میکردند».
بخشی از کمکهای روسیه بسیار مستقیم بودهاند، مانند 20 هزار اسلحهی کلاشینکوفی که این کشور علیه ستیزهجویی به رهبری طالبان به کابل داد. کمکهای اضطراری این کشور نیز در امر مقابله با اثرات حوادث طبیعی، مانند لغزش زمین در ماه می که بیش از دو هزار تن را در ولایت شمالی بدخشان در سرحد تاجیکستان کشت، مؤثر بودهاند.
نوسازی زیرساختهای قدیمی روسیه، حداقل برای برخی از افراد، یک نشانهی مشهود و اطمینانبخش است که در حال حاضر همه بهدنبال دروازهای برای خروج از افغانستان نیستند. جایی که خرابههای سفارت شوروی در سال 2001 پر از خانوادههای آواره، بیماری و آلودگی بود، اکنون یک مجتمع بازسازی شدهی دیپلماتیک روسیه است؛ مجتمع کلان و قلعه مانندی که برای خدمت طولانی ساخته شده است.
نظر به گفتهی سفارت روسیه، در دیگر جاهای پایتخت، پیمانکاران افغانی در حال بازسازی اولین پروژهها، از حدود 140 پروژهی دوران شوروی اند که روسها میخواهند آنها را بازسازی کنند. کارخانهی خانهسازی کابل، بزرگترین مرکز تولیدی کشور، در خزان سال گذشته اولین فایدهاش را به شکل تجهیزات جدید به ارزش 25 میلیون دالر دریافت کرد.
یانا میخاییلوا، سخنگوی سفارت روسیه در کابل گفت که روی هم رفته روسیه 40 میلیون دالر را روی این محل هزینه میکند که در صورت تکمیل «به ما» اجازه خواهد داد تا برای افغانها خانههای ارزان و با کیفیت خوب ارائه دهیم».
یکی دیگر از پروژههای کلیدی در شهر، پروژهی بازسازی مرکز فرهنگی روسیه است که قرار است در ماه دسامبر تکمیل شود و نظر به گزارشها، 20 میلیون دالر هزینه برخواهد داشت. خانهی فرهنگ و دانش شوروی سابق که نخست در سال 1982 اعمار شده بود، در جریان جنگ داخلی در اوایل دههی 1990 تقریبا ویران شده و مخروبههای آن بعدا توسط معتادان مواد مخدر اشغال شده بودند.
این مجتمع جدید، تالار سخنرانی، یک کتابخانه و سالون کنسرت، یک مرکز چندرسانهای و مراکز ورزشی و تفریح را در برخواهد داشت. حدود 500 افغان در این پروژه کار میکنند.
اما در حالی که بسیاری از مردم از ظهور دوبارهی دانش تخنیکی و پول روسیه استقبال میکنند، دیگران نگرانند. خاطرات جنگ هنوز برای بسیاری از مردم، بهشمول برخی که در دههی 1980 کودک بودند، زندهاند. عبدالکریم، 32 ساله، از ولایت بلخ میگوید: «فکر نمیکنم که روسها باید برگردند». «آنها ریشهی تمام بدبختیهای امروز ماست و ما در افغانستان یک ضربالمثل داریم که «کسی را که یکبار امتحان کردید، نباید چانس دوم داشته باشد»».
رای دوگونه در مورد شورویها
گریم اسمیت، از گروه بینالمللی بحران میگوید: «افغانهای شهری و روستایی دوران شوروی را با گرایش مختلف بهخاطر میآورند». «در شهرها، افغانها میتوانند به میراثهای مثبت اشغال شوروی از قبیل یک سیلوی غلهجات، یک آپارتمان یا ساختمان یک وزارت اشاره کنند». «وضعیت در مناطق روستایی برعکس آن است، جایی که روستانشینان به میدانهای پیشین نبرد اشاره کرده و ویرانیهای وحشتناک جنگ در دههی 1980 را تعریف میکنند».
اما به نظر میرسد که زخمهای گذشته التیام یافته باشند. سال گذشته، گروهی از کارآزمودههای روسی حتا به افغانستان آمدند تا با مردم محل، از جمله چند جنگجوی سابق مجاهدین، فوتبال بازی کنند. محمد عظیم، جنگجوی سابق مجاهدین، هنگام تماشای بازی در شهر شمالی مزار شریف گفت که نیروهای شوروی «بر روستاهای ما حمله کردند، مردم ما را کشتند و خانههای ما را بمباران کردند… هیچکسی بهخاطر آن ملامت نشد».
حبیبالله، 47 ساله، از نسل افغانهایی که در دههی 1980 برای تحصیل به اتحاد جماهیر شوروی سابق سفر کرده است، جواب داد: «بلی، آنها در افغانستان جنگیدند؛ اما آنها کارخانههای تولید کود، دانشگاهها، بند آب و زیرساختهای دیگر را نیز ساختند». «آنها هنوز قابل استفاده اند و افغانها از آنها استفاده میکنند».
