رحمتالله ارشاد
اشرف غنی احمدزی قرار است بهزودی به پاکستان سفر کند. این سفر به دعوت مقامهای پاکستانی صورت میگیرد و حکومت افغانستان در حال آمادگی گرفتن برای سفر رییس جمهور غنی به پاکستان است. این نخستین سفر اشرف غنی به پاکستان پس از به قدرت رسیدن است. این سفر در حالی صورت میگیرد که حامد کرزی در دوران حکومتش بیشتر از 20 بار به پاکستان سفر کرد. اشرف غنی در سخنانی کوتاه که قبل از سفر به پاکستان ایراد کرده، گفته است که «میزان همکاری پاکستان در این سفر مشخص خواهد شد. ما به آنجا میرویم و مقامات حکومتی پاکستان نیز به کابل خواهند آمد، تا روی برنامههای مشخص کوتاهمدت، میانمدت و درازمدت برای همکاری گفتوگو و بحث کنیم».
این سفر در حالی صورت میگیرد که قبل از این حامد کرزی بارها به اسلامآباد سفر کرد تا بتواند دولت پاکستان را برای تأمین امنیت در افغانستان مجاب به همکاری کند. اما این سفرها راه بهجایی نبرد و حامد کرزی با انتقاد از سیاستهای دوگانهی پاکستان در قبال افغانستان و بهویژه تروریستان، از قدرت خداحافظی کرد. اکنون اما، پرسش اساسی این است که آیا سفر رییس جمهور غنی به پاکستان بر سیاستهای پاکستان تأثیرگذار خواهد بود؟ آیا پاکستان برای حل مشکل امنیت در افغانستان همکاری خواهد کرد؟
یک دههی گذشته نشان داده است که سیاست عملی پاکستان در قالب استراتژی دوگانهی این کشور در قبال افغانستان، تقویت تروریزم و جنگ در افغانستان بوده است. حکومت افغانستان بارها گفته است که هراسافگنان در بیرون از مرزهای افغانستان تمویل، تجهیز و آموزش داده میشوند. معنای عریانتر این خطابه همانا مناطق مرزی پاکستان و دستگاههای نظامی و استخباراتی پاکستان بوده است. هرچند که حکومت افغانستان از بیان صریح اینکه پاکستان دارد برای افغانستان تروریست میفرستد و جنگ علیه حکومت افغانستان را رهبری و تمویل میکند، خودداری کرده است؛ اما مراد دولت افغانستان و مقامهای دیپلماتیک این کشور از حامیان تروریزم در منطقه، مشخصا پاکستان و سازمان اطلاعات این کشور بوده است.
اکنون با توجه به اینکه دولت افغانستان بخش وسیعی از مشکلات ناامنی در افغانستان را زیر سر سازمانهای استخباراتی و مقامهای بلندپایهی پاکستان میداند، چگونگی برخورد پاکستان در قبال افغانستان برای تأمین ثبات و امنیت در افغانستان، مهم و حیاتی است. رییس جمهور غنی نیز میداند که بدون همکاری پاکستان برای تأمین امنیت در افغانستان، چالش حکومت برای مبارزه با ناامنی چند برابر و هزینهبرتر خواهد بود. لذا، سفر غنی به اسلامآباد، مهم است. اهمیت این سفر از یک طرف ناشی از روابط گستردهی تجاری-اقتصادی و قومی-فرهنگی میان مردمان دو کشور است و از جانب دیگر، تغییر رییس جمهور در افغانستان است. اما اهمیت سفر غنی به تنهایی گره مشکلات تاریخی و سیاسی میان دو کشور را باز نخواهد کرد. این سفر هرچند که مهم است؛ اما آنچه مهمتر است، دستآوردهای این سفر است. اگر رییس جمهور اشرف غنی بتواند در این سفر مقامهای پاکستان را وادار به همکاری در راستای تأمین امنیت در افغانستان بکند و اگر بتواند که «امنیت و ثبات در منطقه» را جزو منافع علیای دو کشور بقبولاند؛ این سفر مهمتر خواهد شد. اما دشواریهایی که سالهای گذشته با آن دست و پنجه نرم کردهایم، همچنان پیشروی ما اند و هیچ انگیزه و نشانهای مبنی بر اینکه پاکستان در صدد تغییر سیاستهایش نسبت به افغانستان است، وجود ندارد.
عملیاتهای جنگی علیه نیروهای امنیتی افغانستان در شماری از ولایتهای افغانستان جریان دارند و انجام میشوند و بمبگذاریهای انتحاری نیز صورت میگیرند. اینها مصداقهای عملی کارهای تروریستی گروه طالبان و شبکهی حقانی در افغانستان اند و دولت افغانستان در سالهای گذشته همواره بیان کرده است که حامی اصلی این جنایات و عملیاتها، سازمان اطلاعاتی پاکستان است. در کنار اینکه جنگ طالبان علیه دولت افغانستان به رهبری غنی در یکماه گذشته جریان داشته است، بمباردمانهای راکتی ولایاتی مانند کنر و خوست نیز متوقف نشدهاند. بمبارانهایی که حکومت افغانستان آن را کار ارتش پاکستان میداند و نقض تمامیت ارضی و حاکمیت ملی این کشور. حالا، یکماه گذشته نشان داده است که در حوزهی عملی هیچ تغییری در سیاستهای پاکستان در قبال افغانستان بهوجود نیامده است. پاکستان کماکان بر حمایت از جنگ در افغانستان در قالب حمایت از تروریزم و تقویت و تجهیز آنان ادامه خواهد داد و در صورت ضرورت، مناطق مرزی با افغانستان را نیز راکتباران خواهد کرد.
با این وجود، سفر رییس جمهور غنی به پاکستان دستکم برای اتمام حجت و سعی بر تغییر نگرش پاکستان و شکلدهی چارچوب مشترک همکاریهای امنیتی و اقتصادی مهم است. اشرف غنی بایستی از روابط حامد کرزی با پاکستان آموخته باشد که با پاکستان نباید ده سال دیپلماسی کرد. لذا، هرچه سریعتر و شفافتر با پاکستان حرف زده شود، به همان تناسب نگاه ما و نتیجهی دیپلماسی با پاکستان مشخصتر خواهد شد. ما باید آموخته باشیم که ده سال دیگر نمیشود با پاکستان مدام سفرهای نمایشی نماییم و حرفهای دیپلماتیک بزنیم. اگر فکر میکنیم که پاکستان از تروریستان در افغانستان حمایت میکند، بهتر است به نخستوزیر این کشور بگوییم که «آقای نخستوزیر! حمایت از تروریزم برای افغانستان را بس کنید، اگر نه تروریست خانهی شما را نیز میسوزاند». ما همواره اینطور فکر کردهایم؛ اما هرگز شفاف و واضح آن را به مقامهای پاکستان نگفتهایم و نپرسیدهایم که چرا چنین میکنند؟
لذا، اشرف غنی برای پایان بخشیدن به ماجرای دپیلماسی ناکار ما در قبال پاکستان، نیاز به گفتن این حرفها به پاکستان دارد. و چه بهتر که در مورد تمامی اعتراضات ما نسبت به سیاستهای پاکستان در قبال کشورمان، شفافتر حرف بزنیم. مگر هنوز هم نوبت این نرسیده است که به پاکستان صریحتر بگوییم که یکسره مرچ خوردن برای صحت مناسب نیست، گاهی باید شکر نیز بخوریم.
