رولا غنی، بانوی اول کشور به خبرگزاری فرانسه گفته است که با سیاست دولت فرانسه در مورد منع پوشش برقع و روبندها در اماکن عمومی موافق است؛ زیرا برقع و روبند مانع قدرت دید برای زنان میشود؛ بر بینایی زنان تأثیر منفی میگذارد. اما در مورد پوشش برقع که در افغانستان رواج دارد و زنان آن را میپوشند، چیزی نگفته است. رولا غنی لبنانیالاصل است و در اواخر دههی شصت در دانشگاه ساینس پو در فرانسه تحصیل کرده است و مدتی را به عنوان خبرنگار فرانس پرس در بیروت، پایتخت لبنان فعالیت کرده است. خانم غنی پس از آنکه شوهرش محمد اشرف غنی در انتخابات برنده اعلام شد، در چندین برنامهی رسمی شرکت کرد و در مورد وضعیت زنان افغانستان گفته است که میخواهد برای زنان افغانستان کارهای چشمگیری را انجام دهد و قبل از آنکه ریاست جمهوری را به عنوان بانوی اول ترک کند، میخواهد نگاه بدبینانه به زن در افغانستان تضعیف شود و زنان به حقوق و آزادیهایشان برسند. خانم غنی پس از سه و نیم دهه، یگانه بانوی اول مملکت است که در انظار عمومی ظاهر میشود و به عنوان بانوی اول، دیدگاههای سیاسی و اجتماعی خویش در مورد موضوعات کشور را بیان میکند.
جامعهی افغانستان یک جامعهی سنتی است و نگاه و فرهنگ جامعه بر ارزشهای مردانه استوار است. به این خاطر، زنان در این جامعه از حقوق انسانیشان محروم میباشند. تاریخ مبارزات زنان برای حقوقشان و تلاشها برای رفع محدویت علیه زنان، به نزدیک به صدسال پیش برمیگردد. زمانی که ملکه ثریا به عنوان بانوی روشنفکر و تحصیلکرده گام به گام شاه آمانالله، او را در برنامههای روشنگرایانه و سفرهای خارجیاش همراهی کرد و مجلهی ارشادالنسوان را منتشر نمود و در راستای روشنگری و تحقق آزادیها برای زنان تلاش کرد. از آن وقت تا کنون این تلاشها با دشواریهای بس بزرگی همراه بودهاند. تاریخ کشور این واقعیت را در حافظه دارد. آنچه که باعث شد سنتگرایان از آن برای بسیج مردم و تکفیر شاه امانالله استفاده کنند، برنامهی کشف حجاب و انتشار تصویر ملکه ثریا با الگو و لباسهای اروپایی او بود که سنتگرایان آن را نماد کفریت خواندند و از آن برای تحریک احساسات مذهبی مردم علیه جریان نوگرای امانالله خان بهرهبرداری کردند. تا هنوز مسئلهی زن در افغانستان از جملهی حساسترین موضوعات میباشد. بانیان ارزشهای سنتی، دفاع کردن از حقوق و آزادیهای اجتماعی زنان از چنگال هنجارهای زنستیزانه را نمیپذیرند و آن را برنامهی غربیها برای تضعیف ارزشهای اسلامی تلقی میکنند.
نوعیت حجاب میتواند یک امر انتخابی باشد. نمیشود یک نوع حجاب را برای تمامی افراد جامعه سفارش داد یا در برابر آن مخالفت کرد. آنچه که در این مورد مهم است، پاسخ به این شبهه است که آیا گفته میتوانیم برقع یا چادری که هم اکنون در افغانستان رواج دارد، میتواند یک حجاب معیاری ارزشی و دینی باشد و در متون دینی گفته شده است که این نوع پوشش برای زنان مسلمان مناسب است؟ اگر حساسیتبرانگیز بودن پوشش را ملاک قرار دهیم و آن را معیاری برای ترویج و عامل فسادهای اخلاقی بدانیم، چرا رعایت آن تنها برای زنان الزامی است و تنها زنان مکلف میباشند که از یک نوع پوشش پیروی کنند و چرا نوعیت و پوشش مردان نمیتواند مسئلهبرانگیز محسوب شود؟ همهی این موضوعات نیاز به تحلیل و ارزیابی دارند.
هنجارها و الگوها زمانی میتوانند مفید باشند که کارکرد مثبت داشته باشند و بتوانند یک ارزش معنوی و اخلاقی را پاسبانی کنند. اگر چادری را با این نگرش ارزیابی کنیم، اول این نوع پوشش با شخصیت و روح بلند انسانی مغایرت دارد و نماد کامل تحقیر، تبعیض و سرکوب میباشد. هرکسی که به این پوشش نگاه عمیق داشته باشد، درک میکند که این پوشش برای زن مناسب نیست و پیش از اینکه به حفظ وقار زن کمک کند، زن را اسیر، حقیر و تحت ستم و موجود ستمپذیر معرفی میکند. مسئلهی دیگر این است این نوع پوشش به عنوان وسیلهی کارهای نادرست اخلاقی و روپوشی برای جنایت و عمل انتحاری استفاده میشود. تحمیل این نوع پوشش برای زنان و استفادهی بد از آن توسط مردان یک کار ارزشمند نیست و نمیتواند حافظ ارزشهای اخلاقی و اجتماعی باشد.
نیت و باور خانم غنی در مورد نفی برقع و روبندهها قابل احترام است و شجاعت و نگاه انسانی او را در مورد زن میرساند. حالا که او در افغانستان در مقام بانوی اول میباشد، میتواند نقش مهمی را در راستای دفاع از حقوق انسانی زن و رفع محدویتها و تبعیض علیه زنان از خود نشان دهد. آنگونه که خودش در مصاحبه با بیبیسی گفته است که از مشکلات و دشواریهای زندگی و و ضعیت زنان باخبر افغانستان است و آن را درک میکند، امید میرود که با حمایت رییس جمهور و زمینههای بهتری که در طول پنج سال آینده در اختیار دارد، بهطور زیرکانه و آگاهانه برای حمایت از حقوق و جایگاه زنان در افغانستان کارهای ماندگاری را از خود بهجا بگذارد. خانم غنی میتواند در زمینههایی چون حمایت رسمی از حقوق و آزادیهای زنان و خنثاسازی برنامههای ضدآزادیهای اجتماعی زنان، جلب کمکهای جهانی در زمینهی مساعدت به زنان، حمایت از دادخواهی زنان و به محاکمه کشاندن ناقضان حقوق زن، نقش مؤثر و مهمی داشته باشد. اما تمامی این امیدواریها به معنای این نیست که خانم غنی در راه تحقق این اهداف با مشکلات مواجه نمیشود. در این زمینه لازم است که خانم غنی تمام برنامهها را در مشوره با رییس جمهور و زنان فعال کشور انجام دهد و نسبت به حساسیتهای سنتی جامعهی افغانستان محتاط باشد.
