طولانی شدن روند تشکیل کابینه، نارسایی‌ها و نگرانی مردم

علی شیر شهیر

طولانی‌ترین انتخابات پشت سر گذاشته شد. رییس جمهور جدیدی بر کرسی قدرت تکیه زد. نفس‌ها یک‌بار دیگر آزادتر کشیده شدند؛ نفس‌هایی که در در گلو گیر مانده و منتظر یک بحران بودند؛ اما سرانجام دریچه‌ای برای حل این بحران پیدا شد. بحران به نیستی کشانده شد و ساختاری به‌نام «حکومت وحدت ملی» تشکیل شد. اشرف غنی احمدزی به عنوان رییس جمهور منتخب افغانستان اعلام شد و رقیب انتخاباتی وی، د‌کتر عبدالله عبدالله، به عنوان رییس اجرایی. اما هنوز به طومار رنج مردم نقطه‌ی پایان گذاشته نشده است. نگرانی‌های فزاینده‌ای در مورد سرنوشت و آینده‌ی تشکیل کابینه در جامعه وجود دارند؛ زیرا طرح تقسیم قدرت میان رییس جمهور و رییس اجرایی، در صورتی که درست مدیریت نشود، هم در تضاد با شایسته‌سالاری قرار خواهد گرفت و هم روند معرفی اعضای کابینه را به درازا می‌کشد‌. این معضل مردم را نگران کرده است. رسیدن فصل سرما و رکود وضعیت کاری، همه را به واهمه واداشته است.

کارمندان وزارت‌خانه‌ها چه می‌گویند؟

عباس فراسو، کارمند وزارت مبارزه با مواد مخدر می‌گوید که معلوم نشدن اعضای کابینه‌ی حکومت جدید، بالای روند کاری وزارت‌خانه‌ها تأثیر منفی گذاشته است. او می‌افزاید، در وزارت‌خانه‌ای که کار می‌کند، فضای کاری به‌نوعی دچار کم‌انگیزگی شده است؛ کار‌ها به کندی پیش می‌روند و کارمندان در قبال وظیفه‌های‌شان کمتر احساس مسئولیت می‌کنند. او می‌گوید، انگیزه‌ی کار از بالا ایجاد می‌شود. زمانی که خود وزیر در یک سردرگمی به‌سر ببرد، پس طیف کاری کارمندان نیز وارونه خواهد بود. آقای فراسو می‌گوید: «با اطمینان می‌گویم که تداوم این وضعیت، به یک بحران منتهی خواهد شد. فصل سرما رسیده است، مقرری و منفکی در تمام اداره‌ها متوقف است و همه دست بیکاری به زیر الاشه دارند».

ذبیح‌الله فرهنگ، عضو مسلکی ارتقای ظرفیت ریاست عمومی تفتیش وزارت مالیه می‌گوید، در تمام وزارت‌خانه‌ها به‌نوعی فضای ناامیدی ایجاد شده است؛ چون آنان تصور می‌کنند که وزیران قبلی دوباره وزیر نمی‌شوند. به این دلیل، در حال حاضر احساس مسئولیت‌پذیری در هیچ وزارت‌خانه‌ای وجود ندارد. آقای فرهنگ افزود، دوام این وضعیت، تأثیرات و پیامدهای بسیار منفی بر روند کاری ادارات دارد. تأثیرهای منفی‌ای که قابل جبران نخواهند بود. یحیی محسنی، کارمند وزارت خارجه می‌گوید: «در وزارت‌خانه‌ای که کار می‌کنم، در حال حاضر فضای مثبت موقتی ایجاد شده است و کار‌ها سریع‌تر انجام می‌شوند و این ناشی از تفتیش‌های آقای احمدزی است که بدون اطلاع قبلی از وزارت‌خانه‌ها انجام می‌دهد. اما در حقیقت همه منتظر اعلام اعضای کابینه اند. هرکس در این وزارت به این فکر است که سرنوشت او چه می‌شود. به این دلیل، یک نوع بی‌نظمی در وزارت‌خانه ایجاد شده است و کسی مسئولیتش را به شکل درست انجام نمی‌دهد».

کارشناسان چه می‌گویند؟

نصرالله استانکزی، استاد حقوق و علوم سیاسی در دانشگاه کابل می‌گوید، وقتی وزیر‌ها از وظیفه‌های خود کنار می‌روند، تأثیر‌های خود را بر اداره دارند. تا وزیر جدید معرفی می‌شود و روند کاری اداره‌ها را یاد می‌گیرد، زمان زیادی را از دست می‌دهیم. او اضافه می‌کند، گرچند پیدا کردن 25 شخصیت واجد شرایط در حکومتی که تصمیم‌گیرنده دو شخص باشد و معیار‌هایی که مطرح می‌شوند، مورد تأیید هردو باشند، کاری است دشوار. اما کشور ما در حالتی نیست که این رکود کاری را برای مدت مدیدی تحمل بتواند. آقایای استانکزی می‌گوید، مردم ما یک انتخابات طولانی را پشت سر گذاشته‌‌اند، انتخاباتی که مردم را به اندازه‌ی کافی رنج داد و حالا که آنان دوباره چشم امید باز کرده‌اند، نباید با به درازا کشیدن روند تعیین کابینه، به چشم‌های آنان خار ناامیدی زده شود.

نگرانی مردم از وضعیت

اسحاق علی میثاق که مهندس یک شرکت ساختمانی است، می‌گوید که مقرری او بیش از سه ماه است که در وزارت شهرسازی متوقف است. او می‌گوید، چند وقت پیش که به این وزارت می‌رفته است، برایش گفته می‌شده که به‌خاطر اعلام نتیجه‌ی نهایی انتخابات، مقرری‌ها متوقف اند؛ اما حالا وقتی برای مقرری خود به آن‌جا مراجعه می‌کند، پاسخ وزارت این است که تا کابینه‌ی جدید مشخص نشود، تمام مقرری‌ها و منفکی‌ها متوقف اند. آقای میثاق می‌گوید که او این سه ماه تمام، بیکار بوده است و حالا که فصل سرما نزدیک است، پولی برای خرید سوخت و نفقه‌ی خانواده‌اش ندارد. وی می‌افزاید، اگر تعیین کابینه زمان زیادی را در بر گیرد، مثل او کسان زیادی اند که در این معما می‌سوزند. رضا مِهسا، روزنامه‌نگار، می‌گوید، او با وجودی که از عدم معرفی اعضای کابینه به این زودی‌ها نگران است، از تشکیل نشدن یک کابینه‌ی سالم نیز نگرانی دارد. وی به این باور است که این حکومت یک حکومت طرف‌دار کارایی، با رهبران ناکارآمد است. آقای مهسا اضافه می‌کند، با وجود تأکید مکرر دولت وحدت ملی مبنی بر تشکیل یک کابینه‌ی سالم و کارا، از همین حالا نگرانی‌ها و بی‌باوری‌های زیادی را برانگیخته است. بعضی از شخصیت‌های مطرح، بر اساس وعده‌های انتخاباتی‌ای که به آنان داده شده‌اند، در حکومت سهم برازنده خواهند داشت. آقای مهسا می‌افزاید، این اشخاص در گذشته نه تنها خود معتقد به انجام اصلاحات از طریق شایسته‌سالاری نبوده‌اند، بلکه با گماردن اطرافیان خویش در پست‌های دولتی، شبکه‌های مافیایی در درون حکومت ایجاد کرده و موجب شکل‌گیری فساد گسترده شدند و با موجودیت چنین اشخاص در کابینه جدید، شاهد یک کابینه‌ی سالم نخواهیم بود.

پاسخ مسئولان دولتی

در گفت‌وگوی دوستانه (غیررسمی) که با عبدالعلی محمدی، مشاور حقوقی رییس جمهور جدید داشتم، در مورد طولانی شدن تعیین اعضای کابینه گفت: رییس جمهور جدید با برنامه‌هایی که دارد، می‌خواهد تغییرهای بنیادی در اداره‌ها بیاورد، حتا بعضی از وزارت‌خانه‌ها شاید حذف شوند. به این دلیل، رایزنی‌ها برای وضعیت کاری هرچه بهتر وزارت‌خانه‌ها و سایر اداره‌های دولتی جریان دارند، که چگونه تغییرات ایجاد شوند و در کدام اداره‌ها؟ آقای محمدی دلیل دومش برای این‌که چرا کابینه دیرتر مشخص می‌شود، این است که رییس جمهور طبق وعده‌هایی که در مبارزات انتخاباتی خود به مردم داده بود، می‌خواهد تغییرات مثبت در روند کاری حکومت بیاورد و افراد متخصص را در وظیفه بگمارد. به همین دلیل، پیدا کردن افراد متخصص و مناسب، زمان‌گیر است. مردم بعد از معلوم شدن نتیجه‌ی یک انتخابات طولانی، نفس آزاد‌تری از گلو رها کردند؛ اما حالا طولانی شدن روند تکمیل کابینه نیز برای مردم نگران‌کننده شده است؛ زیرا تمام مقرری‌ها و منفکی‌ها در ادارات متوقف شده‌اند و این رکود، تحملش برای کشوری به‌نام افغانستان، دشوار است. کشوری که مردمش تابستان تمام کار می‌کنند و زمستان آن را خرج نفقه‌ی خود می‌کنند؛ اما شهروندان از وضعیت کاری تابستان امسال به‌خاطر تأثیرات منفی جنجال‌های انتخاباتی روی وضعیت کاری، راضی به نظر نمی‌رسند. با این حال، اگر روند تشکیل کابینه بیش از این به طول انجامد و وضعیت کاری چنین در حالت رکود بماند، وضعیت اقتصادی افغانستان با بحران مواجه خواهد شد و آن وقت حل چنین معضلی از توان دولت بالا خواهد بود.ش