انتخابات افغانی، رای مردم بلای جان مردم

فرهاد خراسانی

انتخابات یک قاعده است، قاعده دموکراتیک و مدنی، دموکراتیک به معنای این‌که به واسطه‌ی آن مردم  رای خویش را در مورد مسایل مهم اجتماعی و سیاسی استفاده می‌کند و یا کسی را به عنوان نماینده در مراجع تصمیم‌گیری و اجرایی جامعه، معرفی می‌کند. انتخابات مقوله‌ی جدید سیاسی و اجتماعی است که با به و جود آمدن نظام‌های دموکراتیک و طرح مشارکت شهروندان در تصمیم‌گیری‌های جامعه وارد فرهنگ سیاسی جامعه انسانی شده است. از آن‌جایی که انتخابات قاعده‌ی برای گزینش و اعمال رای می‌باشد، نفس انتخاب کردن و ابراز رای یک پدیده‌ی ثابت و لایتغیر نمی‌باشد که اگر یک‌بار رای دهنده به کسی و یا موضوعی رای داد دیگر نتواند آن‌را پس بگیرد.

 انتخابات یک حق است و چگونگی اعمال و تغییر دادن آن برای رای دهنده محفوظ است. از این نظر انتخاب‌کننده بعد از انتخاب کردن می‌تواند نظر خویش را در مورد هرآنچه را که گزینش کرده و به آن موافقت نشان داده است تغییر دهد. در نظام‌های انتخاباتی برای انتخاب نمایندگان و رهبران سیاسی موعد مشخص مدنظر گرفته شده است و تا ختم آن موعد، مردم نمی‌تواند کسی دیگری را به عنوان نماینده گزینش کند. اما میکانیزم‌های و جود دارد که مردم می‌توانند از رای خویش حراست کند.

انتخابات و دموکراسی مقوله‌های می‌باشند که تازه وارد فرهنگ سیاسی جامعه‌ی افغانستان گردیده است. این مقوله‌ها و کارکرد عملی و تطبیقی آن در جامعه سنتی افغانستان با دشواری‌های همراه است. یکی از موارد این است که فرهنگ سنتی و الگوهای غیر دموکراتیک و قبیلوی جامعه‌ی افغانستان با ماهیت و کارکرد این هنجارها ناسازگار می‌باشد و دوم؛ نهادهای اجرایی و تمثیل کننده‌ی انتخابات از اوان شکل‌گیری آن ضعیف نگهداشته شده است و به چگونگی و کارکرد آن ابزاری و سیاسی بر خورد شده است. رهبر سیاسی و تیم رهبری سیاسی ارگ، در مدت سیزده سال، که حرف از نظام دموکراتیک و انتخابی مطرح گردیده است، تلاش کرده که برای مقاصد سیاسی و منافع شان از نهادهای انتخاباتی به عنوان وسیله استفاده کنند. اگر منصفانه بر خورد شود مقصر اصلی و عامل زمینه‌ساز بحران‌ها و جنجال‌های پیرامون انتخابات، حامد کرزی و تیم رهبری سیاسی او می‌باشد. در هر باری که انتخابات ریاست جمهوری برگزار گردیده دست‌های مداخله‌ی پیدا و ناپیدای تیم ارگ، در امور انتخابات دراز بوده و دست به مهندسی زده است.

حال آن‌که؛ اگر این بر خوردهای غیر دموکراتیک از طرف تیم رهبری دولت اعمال نمی‌شد و هدف‌مندانه برنامه‌ی برای نهادینه سازی دموکراسی و تقویت نهاد های انتخاباتی در برنامه دولت و جود می‌داشت و به آن ارج گذاشته می‌شد، انتخابات ریاست جمهوری بی اعتبار نمی‌شد و زمینه‌ی باقی نمی‌ماند که نامزدان رای  مردم را بهانه‌ی برای امتیاز خواهی شان بسازند.

نامزد و دسته‌ی  با همکاری حکومت دست به تقلب‌های بزرگ و سازمان یافته بزند و نامزد و دسته‌ی دیگر، با نوحه سرایی برای رای مردم بی‌باکانه هر قاعده‌ای را بشکند و شماتت کند که پاسدار آرمان‌های مردم و انتخابات است.

نکته‌ی قابل تامل اینست که مردم برای تحکیم پایه‌های نظام و مردمی شدن مناسبات قدرت در انتخابات شرکت کردند و بر اساس معیار و قضاوت خود شان به نامزدان رای دادند و مسوولیت رهبری کشور و پاسداری از مصالح و منافع کشور و سرزمین شان را به آن‌ها سپردند. این به معنی آن نبوده است که مردم نامزدان را ولی‌مطلق خویش انتخاب کرده باشند که بدون درنظرداشت منافع و مصالح ملی و کشوری از هر عمل و خلاف کاری‌هایی اجتناب نورزند و هر شالوده و قاعده‌ی را از بیخ و بن بر کنند و تنها برای منافع و امتیازهای سیاسی شان بیندیشند و یخن پاره کنند. آنچه برای مردم باقی بماند حسرت و نگرانی باشد و رای مردم بلای جان شان بگردند.