«مسدودی حساب بانکی و غیرفعالشدن کارت بانکی به منزله این است که پولهای تو را بلوکه کنند و اجازه استفاده از آن را ندهند. بنابراین اگر قسط داشته باشی، یا از کسی طلب داشته باشی، یا به کسی بدهکار باشی، یا بخواهی خرید کنی و یا هرکار دیگری را نتوانی انجام دهی. به عبارتی یعنی مختل شدن زندگی».
این گفتههای آقای معین رضایی، یکی از مهاجران افغانستانی در ایران است. او در گفتوگویی با روزنامه اطلاعات روز میگوید طی چند روز گذشته که بهصورت ناگهانی کارتهای بانک صادرات غیرفعال شده، مهاجران با مشکلات فراوانی روبهرو شدهاند. به گفتهی او در آن کشور هیچ کاری بدون داشتن کارت بانکی انجام نمیشود از معاملات بزرگ گرفته تا خرید حتا یک قرص نان.
در پی مسدودشدن کارتهای بانکی مهاجران، شمار زیادی از آنها در پشت دروازههای بانکها در شعبات مختلف تجمع کرده و خواهان رفع مشکلاتشان شدند. آقای رضایی علاوه میکند با وجود محدودیتهای کرونایی و تأکید مسئولان بر فاصلهگذاری اجتماعی این موضوع دامنگیر مشکلات دیگری هم برای مهاجران و هم برای کارمندان بانکها شده است.
منصوره یکی از مهاجران افغانستانی در ایران هفته گذشته زمانی که برای خرید به یکی از فروشگاهها میرود موقع پرداخت پول توسط عابر بانک با مشکل مواجه میشود و نمیتواند اقلام مورد نیازش را خریداری کند. عصر همان روز باید برای مادرش از طریق انترنت وقت داکتر میگرفت که باز هم به علت مشکل پیشآمده نتوانست از موجودی عابر بانکاش استفاده کند و دستگاههای عابر بانک، کارت او را بیاعتبار نشان میدادند.
فردای همان روز او به بانک مراجعه میکند تا بداند چرا عابر بانکاش مسدود شده است اما متوجه میشود دیگر مهاجران افغانستانی هم برای رفع این مشکل به بانک آمدهاند و فقط او نیست که با این مشکل روبهرو است. به گفتهی او برخی کارت آمایش داشتند و برخی دیگر پاسپورت، این در حالی است که مسئولان بانک علت مسدودشدن حسابش را یک بار داشتن کارت آمایش و بار دیگر نبود تراکنش یا گردش مالی عنوان کردهاند. این در حالی است که در میان کسانی که حسابشان مسدود شده است افرادی که دارای پاسپورت بودند نیز حضور داشتند و حساب بانکی منصوره نیز دارای تراکنش زیادی بوده است.
پیش از این نیز برخی دوستان و آشنایان و همچنین برادرش با این مشکل روبهرو شدند و حتا یکی از دوستانش طی هفت ماه گذشته برای سومین بار حساب بانکیاش مسدود شده است. او در اعتراض به این مشکلات میگوید اگر موضوع تکمیل مشخصات و هویت دارندگان حساب است آیا مسئولان نمیتوانستند در این سه دور، مشخصات حساب را تکمیل و یا اصلاح کنند؟
هفته گذشته شمار زیادی از مهاجران افغانستان در ایران با تجمع جلوی دروازه بانکها خواهان رسیدگی به مشکلات بانکیشان شدند. از آنجایی که به علت شیوع کرونا در ایران بیشتر تبادلات از طریق آنلاین و بهصورت الکترونیکی انجام میشود، مسدودشدن کارتهای بانکی دردسرهای زیادی برای آنها خلق کرده است.
علی دانش یکی دیگر از مهاجران ساکن ایران میگوید مهاجران همواره با مشکلاتی روبهرو میشوند که هرگز از سوی مسئولان جدی گرفته نشده است. او با اشاره به مسدودشدن کارتهای بانکی شمار زیادی از مهاجران میگوید سه سال پیش نیز این مشکل بهوجود آمده بود اما با ثبت نام در سایت و گرفتن کُد رهگیری آنها میتوانستند از حسابهایشان پول بردارند اما از هفت ماه پیش حسابها بسته شدند و در این اواخر بهویژه بانک صادرات اغلب حسابهای بانکی مهاجران را مسدود کرده است و این بار به آنها گفته شده که از بانکی که در آن حساب دارند یک کُد بهنام کُد شهاب گرفته و آن را به بانک مرکزی بدهند تا حساب بانکیشان باز شود.
او با انتقاد از عملکرد مسئولان میگوید: «برخی در بیمارستانها و شفاخانهها گیر کردند و برخی دیگر در فروشگاهها پس از خرید و در زمان تسویه حساب به مشکل خوردهاند. اکثر فروشگاهها و شفاخانهها بهخصوص در ایام کرونا پول نقد نمیگیرند. چرا بدون اطلاع قبلی حسابها مسدود شده است؟»
او درباره واکنش مسئولان و پاسخ آنها به این قضیه که در برخی موارد علت آن را مبارزه با پولشویی گفتهاند میگوید، برخی از بانکها با مهاجران سلیقهای برخورد میکنند و بهجای کارت بانکی، دفترچه حساب توزیع کردهاند که در بحران کرونا قابل توجیه نیست.
او یاد آور میشود که با کنسولگری افغانستان در ایران و وزارت امور خارجه این موضوع را در جریان گذاشتهاند. این در حالی است که از سوی اداره کل اتباع گفته شده که هیچ محدودیتی در زمینهی عابربانکها وجود ندارد و به کسانی که دارای کارت آمایش و یا پاسپورت هستند عابربانک توزیع شود اما بانکها با استناد به بخشنامهای به مهاجران میگویند در حساب بانکیتان همیشه ۵ یا ۶ میلیون موجودی داشته باشید تا حسابهایتان باز بماند.
آقای دانش در گفتوگویی با اطلاعات روز میگوید این مشکلات باید بهطور بنیادی از سوی مسئولان حل شود، مشکلاتی که مهاجران افغانستان پس از گذشت سالها اقامت در این کشور هنوز با آن روبهرویند.
حامد تهذیب، معاون سخنگوی وزارت امور خارجه افغانستان در پاسخ به روزنامه اطلاعات روز مبنی به اقدامات این وزارت برای حل مشکلات مهاجران میگوید سفارت افغانستان در تهران چهارشنبه هفته گذشته با مسدودشدن حسابهای بانکی مهاجران بهطور عاجل با مقامهای ایرانی بهشمول وزارت خارجه ایران گفتوگو کردهاند و در روزهای پنجشنبه و جمعه به این موضوع رسیدگی شده است و از سوی مسئولان ذیربط تعهداتی داده شده است که در هفته جاری بهصورت همهجانبه به این موضوع رسیدگی خواهند کرد.
اما معین رضایی میگوید مسئولان علت این موضوع را تکمیل مشخصات دارندگان حساب عنوان کرده و گفتهاند بارها از طریق پیامک به آنها اخطار داده است اما از آنجایی که او با دیگر دوستان و اقاربش در تماس بوده تاکنون هیچ کس چنین پیامهایی از بانکهای مربوطه دریافت نکرده است. آقای رضایی در ادامه میگوید در سالهای اخیر کُدی بهنام کُد فراگیر برای اتباع افغانستان الزامی شد که همه دریافت کردند و به بانکها تحویل دادند اما کُد شهاب که در این اواخر از مهاجران خواسته میشود پیش از این متعلق به دارندگان کارت ملی و یا ایرانیان بود.
محمدکاظم کاظمی، شاعر و نویسنده افغان که مقیم ایران است، روز گذشته در تویتی نوشته است که نزدیک به هفت بار حساب بانکیاش مسدود شده و تاکنون از سوی مسئولان پیامی جهت اطلاعرسانی دریافت نکرده است.
مهاجران افغانستان در ایران از دیرباز با مشکلات زیادی روبهرویند. قطع ناگهانی سیمکارتها نیز از جمله مواردی است که هرازگاهی مشکلاتی را برای آنها ایجاد میکند و چند ماه پیش شمار زیادی از مهاجران نسبت به این موضوع در شبکههای مجازی از جمله تویتر دادخواهی کردند.
مهدی یکی از اتباع افغانستان که در ایران دانشجوست میگوید سال گذشته کد شهاب را دریافت کرده بود اما امسال نیز کارت بانکیاش بسته شد که با مراجعهی مجدد به بانک مشکلش حل شد. او با گلهمندی از مسئولان میگوید «چه نیاز است دوباره امسال انجام شود؟ حالا که کارتها هر سال تمدید میشود ولی کد اختصاصی اتباع که فرقی نمیکند و یکی است.»
