تا چشم کار میکند بر روی در و دیوار خانههای مسکونی برچسبهای تبلیغاتی جا خوش کرده است. شهروندان از آلودگی برچسبهای تبلیغاتی بر دیوار و دیوار خانههایشان شکایت دارند. میگویند برای شرکتهای خدماتی لولهبازکنی، قالینشویی، کورسهای آموزشی، باربریها، خشکهشوییها و … تنها این مهم است که مشتریان بیشتری پیدا کنند. اینکه چه بر سر در و دیوار میآید، برای آنها اهمیتی ندارد. شماری از شهروندان در گفتوگو با اطلاعات روز گفتهاند در اعتراض به این کار از طرف کسانی که برچسبهاب تبلیغاتی میزنند بهجای پاسخ، ناسزا شنیدهاند.
چسباندن برچسبهای تبلیغاتی از نظر قانون در مکانهای تثبیتنشده ممنوع است. شهرداری کابل میگوید با افراد متخلف در صورت شکایت مردم برخورد قانونی شود. همزمان اداره محیط زیست کابل میگوید برچسبهای تبلیغاتی بر در و دیوار خانهها علاوهبر غیرقانونیبودن آن، پیامدهای زیستمحیطی نیز دارد و در شمار آلایندههای زیستمحیطی بهشمار میرود.
دشنام بهجای پاسخ
فرضی حسین بساط لیلامی فروشی دارد. جایی پشت دیوار یکی از خانههای واقع در کوچه قلعهوزیر پل سرخ بساطاش را پهن کرده است. با اشاره به برچسبها میگوید کسانی که برچسبهای تبلیغاتی را میزنند، صبح زود و یا شبها است که کسی نیست و دور از چشم صاحب خانه است. او میگوید شهرداری کابل میتواند جلو این خودسری را بگیرد، زیرا راحت قابل شناسایی است: «روی دروازههای مردم را پر کردهاند. بسیار بد است صاحب خانه زحمت کشیده و رنگ کرده است. روی تمام دروازهها هست، روی پلاسترها هم هست. روی دیوار هم چسباندهاند. لکهاش میماند و اصلا پاک نمیشود.»
عبدالله از شهروندان کابل با ناراحتی از آلودهکردن در و دیوار خانه توسط برچسبهای تبلیغاتی میگوید از این وضعیت شکایت دارد: «من از اینها شکایت دارم. دروازه را رنگ میکنیم میآیند تاپه میزنند. تاپهها را میکَنیم اما جای داغاش باقی میماند. آن طرف را کندهام این طرف را ببینید چه حال است؟» عبدالله که چند بار به این شرکتها برای اعتراض تماس گرفته است، میگوید در پاسخ دشنام دریافت کرده است.
برچسبهای تبلیغاتی بهعنوان یک چالش شهری ضمن خسارت، نارضایتی شهروندان و ضایعشدن حقوق شهروندی، سبب زشت و نازیباشدن شهر هم میشود.
محمدجان افشار، از ساکنان کابل میگوید این کار مخالف فرهنگ شهرنشینی است: «کابل زیبایی که در گذشته داشتیم به چه روز درآمده است؟ کسانی که اعلانات خود را میچسبانند، نباید از اماکن عامه و خانههای مردم استفاده کنند. از سوی دیگر این کار بار اقتصادی دارد. یک دیوار رنگ میشود دوباره پاک میشود و چه مردم، چه دولت، چه بخش خصوصی اگر آن را پاک کند هزینهبردار است.»
«راه دیگری نداریم»
بر روی در و دیوار خانهای که دهها برچسب تبلیغاتی نصب شده، چشمم به برچسب «لوله بازکنی با فنر برقی» میخورد. شماره تماس هم گذاشته و گفته شده خدمات ۲۴ ساعته دارد. زنگ میزنم گوشی را آنطرف کسی به نام ابراهیم برمیدارد. میگوید یک سال پیش از ایران به کابل آمده است. وقتی از ابراهیم در مورد شکایت مردم از برچسبهای تبلیغاتی بر در و دیوار خانهها میپرسم، پاسخ این است که برای جلب مشتری چارهی دیگری ندارد. میگوید ۱۵ هزار دانه کارت را به قیمت شش هزار افغانی چاپ کرده و افرادی هستند که هر هزار دانه را در بدل ۵۰۰ افغانی میچسبانند: «آنقدر هزینه ندارم که از روشهای دیگر تبلیغاتی استفاده کنم. اما برای گرفتن جواز به شهرداری مراجعه کردم که اجازه ندادند و من فقط برای مدت یک یا دو ماه تبلیغات میکنم تا مشتری پیدا کنم»
او در پاسخ به این سوال که آیا میداند این کارش باعث ناراحتی شهروندان میشود و زیبایی شهری را برهم میزند و همچنین پیامدهای محیطزیستی دارد، گفت تنها او نیست که از این راه تبلیغ میکند، بلکه بر روی هر دروازه و دیوار دهها برچسب است که فقط یک یا دو دانه آن متعلق به اوست. ابراهیم میگوید زمانی که برچسبها را میچسباند برخی از مردم چیزی نمیگویند و برخی دیگر از او میخواهند تا آن را نچسباند و با خود به خانه میبرند.
کاری خلاف قانون
سمیرا رسا، سخنگوی شهرداری کابل میگوید هر نوع «اشتهارات و اعلانات» بر روی در و دیوار و هر قسمتی از شهر که شهرداری تثبیت نکرده باشد، خلاف قانون بوده و مطابق با قانون با آنها برخورد خواهد شد. او میگوید براساس جریدهی رسمی ۱۱۳۶ شهرداری کابل، ماده پنجم، بند دوم تعلیق، چسباندن، حک، تحریر و هر نوع اعلانات و تبلیغات غیر از مکانهای تثبیتشده توسط شاروالی کابل ممنوع است. براساس ماده دوازدهم، بند دوم و ششم همین جریده وسایل اشتهاری از محلات غیرمجاز جمعآوری خواهد شد و افراد خاطی باید در بدل فیمتر مربع ۱۰ هزار افغانی جریمه پرداخت کنند. خانم رسا میگوید هنوز در این مورد شکایتی از مردم دریافت نکرده است: «مردم میتوانند با توجه به همین مادهی قانونی شکایات خود را از شرکتهای خصوصی و اصناف در شهرداری درج کنند که بر همین اساس با آنها برخورد میشود. همچنین مردم میتوانند با شهرداری کابل از طریق رسانههای اجتماعی در تماس باشند و یا با شماره ۱۵۵ تماس گرفته و مشکلات خود را مطرح کنند.» او افزود علاوهبر جبران خسارت وارده به متضرر، شرکتها در بدل هر اعلان، ۵۰۰ افغانی جریمه خواهند شد
نگرانی بزرگتر
پیامدهای زیستمحیطی برچسبهای تبلیغاتی نگرانی بزرگتری است. بتول بهنام، استاد دانشگاه و فعال محیط زیست درباره استفاده از برگههای رنگی و پلاستیکی برای اعلانات میگوید این کاغذها بعد از مدتی وارد طبیعت میشود و چرخهای از آسیبهای زیستمحیطی را دامن میزند: «اغلب بر این باورند که مشکلات محیطزیستی از اهمیت کمتری نسبت به مشکلات دیگر در افغانستان برخوردار است، اما این فقط یک بهانه است مشکلات محیطزیستی بسیار کلان است، چون تأثیرات آن در درازمدت مشاهده خواهد شد.»
کاظم همایون، رییس ادارهی حفاظت از محیط زیست کابل میگوید از نظر این اداره برچسبهای تبلیغاتی جز آلایندههای محیطزیستی بهشمار میرود. او میگوید این برچسبها حاوی رنگهایی است که محیط زیست را آلوده میکند: «در بسیاری از کشورهای جهان تبلیغات چاپی وجود ندارد. بیشتر برقی است. باید کنسرسیوم شکل بگیرد از تمامی شرکتها و ضمانت بگیرند تا زمانی که شهرداری مجوز ندهد، آنها کارشان را پیش نخواهند برد.»
