همزمان با افزایش جرایم جنایی در کابل، شهروندان از افزایش کلاهبردای و جرایم سایبری نیز شاکیاند. شهروندان مدعیاند که کلاهبرداران به اشکال مختلف دست به غارت اموال آنان میزنند و با همدستی نیروهای امنیتی بدون اینکه به پنجه قانون سپرده شوند، به این کارشان ادامه میدهند.
پولیس و وزارت داخله این ادعا را رد میکنند. به گفتهی نهادهای امنیتی کلاهبرداری در کابل نسبت به سالهای گذشته کمتر شده است. در همین حال دادستانی کل میگوید که در جریان سال مالی، 540 پرونده فریبکاری به دادستانی رسیده است که از این میان، 133 مورد آن از کابل و دیگران مربوط به ولایتهای افغانستان بوده است.
دست کلاهبردار و پولیس در یک کاسه؟
فاطمه (نام مستعار)، یکی از شهروندان کابل اخیرا با فریب کلابرداران داروندارش را از دست داده است: «کلاهبرداران پول گروی خانه مرا بردهاند و همچنان از من میخواهند که طلا نیز برایشان ببرم و اگر خودم ندارم از افراد دیگر را بگیرم و این کار (دزدی طلا) را آنان به من میآموزانند.»
فاطمه میگوید پولیس با کلاهبرداران دست دارد. او میگوید کلاهبردار از او به بهانه اینکه او را نزد تنها پسرش به خارج از کشور میبرد 300 هزار افغانی گرفته است، اما زمانی که فاطمه متوجه میشود این شخص کلاهبردار است، از او به حوزه هجدهم پولیس کابل شکایت میکند: «کلاهبردار را تحویل حوزه دادم، اما حوزه او را رها کرده و به من میگویند که من دلقک، زن بداخلاق هستم و سر این نفر راهجوری میکنم.»
نهادهای امنیتی اما همدستی پولیس با مجرمین را بارها رد کرده است. این نهادها میگویند که طی سال روان خورشیدی کلاهبرداریها نظر به سالهای گذشته کمتر شده است.
طارق آرین، سخنگوی وزارت امور داخله و فردوس فرامرز، سخنگوی فرماندهی پولیس کابل میگویند که نیروهای امنیتی بهطور جدی در تلاش است که مجرمین را بازداشت و به پنجهی قانون بسپارند.
فاطمه و خواهرش میگویند فردی کلاهبردار با ضمانت یکی از کارمندان برحال حوزهی هجدهم و فردی بنام سید جیحون رها شده است.
اما آمر حوزهی هجدهم میگوید کسی فردی را که بر علیه او ادعای کلاهبردای وجود داشته، ضمانت نکرده و او بهدلیل نبود ثبوت رها شده است. با این وجود احمد فرید اکرمی، آمر استخبارات حوزهی هجدهم میگوید که سید احمدرضا را یکی از کارمندان جنایی حوزهی سوم ضمانت کرده است: «در مورد پروندهی فریب سید احمدرضا متهم به کلاهبرداری شواهد کافی جود نداشت. فرد متهم به ضمانت کارمند جنایی رها شده است.»
پرونده کلاهبرداری از فاطمه تا کنون هشت بار به دادستانی نیز رفته، اما از سوی دادستانی مسترد شده است. دادستانی به این خانواده گفته است که ماهیت پرونده جرمی است، اما حقوقی جلوه داده شده است. از سویی شواهد کافی نیز وجود ندارد.
تاحمحمد نیز بهتازگی در دام کلاهبرداران تمام 100 هزار افغانی پسانداز خود را از دست داده است. اما او میگوید به دلیلی که میداند به مشکلش رسیدگی نمیشود، از خیر شکایت و پروندهبازی گذشته است.
بارها شهروندان کابل از موضوع همدستی پولیس یا متهمان و تبهکاران شکایت کرده است. احمدظاهر قادری، یکی از شهروندان کابل در صفحه فیسبوک خود نوشته است که او پس از اینکه یک بار در دام دزدان گرفتار شد، دزدان توسط مردم دستگیر شدند و در جریان رسیدگی به پروندهاش در یکی از حوزههای امنیتی همکاری و همدستی پولیس را از نزدیک دیده است.
ادعای ضد و نقیض
با اینکه وزارت داخله از کمشدن موارد کلاهبرداری بدون اینکه آماری ارائه کند، خبر میدهد؛ اما براساس معلومات یکی از آمران حوزههای امنیتی شهر کابل به اطلاعات روز، در سالهای اخیر کلاهبرداران شهروندان را به نام، سفرهای زیارتی، بورسیههای تحصیلی، یافتن کار، شراکت در تجارتهای کوچک، سرمایهگذاری روی تجارتهای آنلاین، خرید و فروش سهام الکترونکی، گرفتن اقامت دایمی در کشورهای غربی فریب میدهند.
حمیدرضا کوهی، امر پیشین حوزهی هجدهم که اکنون آمر حوزهی سیزدهم امنیتی است، به اطلاعات روز میگوید :«آدمهای فریبکار کم نیستند. در حلقات زیاد به نامهای مختلف مردم را فریب میدهند و گم میشوند.»
وزارت امور داخله و فرماندهی پولیس کابل میگویند پروندههای جعل و فریبکاری در شهر کابل بسیار اندک است. فردوس فرامرز، سخنگوی، فرماندهی پولیس کابل میگوید که قضیههای کلاهبرداری بسیار اندک است: «قضیههای جعل و تذویر زیاد نیست. در صورت درخواست مردم و وجود شواهد و مدارک کلاهبرداری حتا جعلکاری سایبری نیز پیگیری میشود.»
او همچنان میگوید که در بخش کلاهبرداری آماری و دستگیری کلاهبرداران تا کنون هیچ آمار رسمی وجود ندارد: «بهدلیل تغییراتی که در جریان تحقیق به وجود میآید هیچ آماری در مورد کلاهبرداری نیست، اما دهها پرونده از جرایم سایبری زیر کار است.»
براساس گفتههای آقای فرامرز، در پیوند به هک حسابهای کاربری و کلاهبرداری انترنتی تا کنون چهار نفر بازداشت شدهاند.
براساس معلومات وزارت امور داخله، از آغاز سال جاری خورشیدی تا کنون 444 نفر در پیوند به جرایم مختلف شامل موارد جعل و فریبکاری از سطح شهر کابل دستگیر شدهاند. طارق آرین، سخنگوی وزارت امور داخله میگوید: «مجرمان به اشکال مختلف مردم را فریب میدهند. وزارت امور داخله 43 شبکهی جرمی که گروه کلاهبردار را نیز شامل میشود، تحت تعقیب دارد.»
براساس معلومات ارایهشده از سوی وزارت امور داخله، از 43 شبکه جرمی، 21 نفر از سردستههای این شبکهها دستگیر و شبکههای جرمیشان نیز منحل شده است.
طارق آرین که در مورد تعداد دقیق این پروندهها معلومات نمیدهد، میگوید: «پروندههای جعل و فریبکاری که دارای بُعد حقوقی است، به مراجع حقوقی (ریاست حقوق و دادستانی) ارجاع شده است.»
سیفالرحمان بلال، رییس حقوق ولایت کابل اما میگوید که قضیههای جعل و فریبکاری بُعد جرمی دارد و رسیدگی به آن از صلاحیتهای این ریاست نیست. «ما قضیههای چون، موضوع میراث و مالی و… را بررسی میکنم، اما قضیههای جعل و فریب بُعد جرمی دارد و به دادستانی ارجاع میشود.»
در همین حال دادستانی کل میگوید که در جریان سال مالی، 540 پرونده فریبکاری به دادستانی رسیده است که از این میان، 133 مورد آن در کابل و دیگران در سایر ولایات بوده است: «به تمامی این قضایا رسیدگی قانونی صورت گرفته است.»
هشدار سفارت امریکا
کلاهبرداری در افغانستان موضوع تازه نیست، پیش از این سفارت امریکا در کابل از شهروندان افغانستان خواسته بود که مراقب باشند تا قربانی کلاهبرداری نشوند. سفارت امریکا با نشر خبرنامهای در وبسایت و صفحه رسمی فیسبوک خود نوشته بود که کلاهبرداران تلاش میکنند تا با «طرح دوستی، رابطه عاشقانه یا تجارت آنلاین» ارتباط برقرار کنند و به نام اینکه برای قربانی اقامت کشور مورد نظر (امریکا) را بگیرند یا اینکه خود به کمک انسانی نیاز دارند، از قربانی درخواست پول میکنند.
سفارت امریکا رایجترین نوع کلاهبرداریها را عبارت از تماسهای تلفنی، ارسال پیام از طریق شبکههای اجتماعی دانسته است و از شهروندان کشور خواسته است که در روابط (روابط انترنتی)شان جانب احتیاط را رعایت کنند تا قربانی کلاهبرداری نشوند.
