در ماه حمل سال جاری گشتوگذار توسط موتورسایکل تنها در ناحیه پنجم شهر کابل ممنوع شد. این برنامه خیلی زود در تمام نقاط شهر کابل روی دست گرفته شد. وزارت داخله اعلام کرد که برای جلوگیری از وقوع رویدادهای تروریستی، سرقتهای مسلحانه و ترورهای هدفمند توسط موتورسایکلسواران ناشناس، گشتوگذار توسط موترسایکل در تمامی ناحیههای شهر کابل تا اطلاع بعدی ممنوع شده است.
حالا وزارت امور داخله میگوید که بعد از اجراییشدن طرح «ممنوعیت گذشتوگذار توسط موتورسایکل در سطح شهر کابل» میزان جرایم جنایی نسبت به گذشته کاهش یافته و این وزارت تعدادی از این موتورسایکلسواران را که در جرایم جنایی و سرقتهای مسلحانه دست داشتهاند دستگیر کرده است.
مسئولان این وزرات به اطلاعات روز میگوید که این طرح آنها باعث نگرانی گروه طالبان شده است؛ چون به گفته وزارت داخله، جنگجویان گروه طالبان برای انجام حملات تروریستی، قتلهای هدفمند و کشتار مردم از موتورسایکلها بیشترین استفاده را میکنند.
این طرح وزارت داخله کشور که به هدف کاهش جرایم جنایی در سطح شهر کابل به اجرا گذاشته شده، برای شهروندان کابل چالشبرانگیز شده است.
«جرایم کاهش یافته است»
یکونیم ماه قبل (دوشنبه، 25 حمل)، وزارت داخله کشور با نشر اطلاعیهای گشتوگذار توسط موتورسایکل را از چهارشنبه، 27 حمل در سراسر کابل ممنوع اعلام کرد.
وزارت داخله میگوید که براساس یافتههای پولیس کابل، بیشترین رویدادهای جرمی بهویژه طراحی حملات تروریستی، قتلهای هدفمند، سرقتهای مسلحانه و جرایم جنایی در شهر کابل با استفاده از موترسایکل صورت میگیرد و پولیس مکلف به تأمین امن و نظم عامه در جامعه است و با افرادی که خلاف این اطلاعیه عمل کنند، موترسایکلشان ضبط و با خودشان برخورد قانونی میشود.
وزارت داخله به تاریخ 22 حمل تنها از باشندگان ناحیهی پنجم شهر کابل خواسته بود که از گشتوگذار با موترسایکل در مربوطات این ناحیه خودداری کنند.
در تازهترین رویداد (شامگاه روز جمعه، 2 جوزا)، دو سرباز پولیس در مربوطات حوزه دوازدهم امنیتی شهر کابل توسط افراد ناشناس سوار بر موتورسایکل مورد حمله قرار میگیرد که یک سرباز پولیس جان باخته و سرباز دومی زخم برداشته است.
در پی این رویداد، مسعود اندرابی، سرپرست وزارت امور داخله به آمران حوزههای امنیتی شهر کابل هشدار داده که در صورتی پس از این افراد در ساحهی مسئولیت آنها با استفاده از موترسایکل ترور شوند، برکنار میشوند.
حالا وزارت امور داخله کشور میگوید که یافتههای این وزارت نشان میدهد که بصورت عموم آمار ترور، سرقت و جرایم جنایی توسط موترسایکل سواران ناشناس بعد از اجراییشدن طرح «ممنوعیت گذشتوگذار توسط موتورسایکل» پایین آمده است و این وزارت تعدادی از این موتورسایکلسواران ناشناس را هم دستگیر کرده است.
طارق آرین، سخنگوی وزارت امور داخله به اطلاعات روز میگوید: «یافتههای استخباراتی ما نشان میداد که طالبان برای انجام ترورهای هدفمند و حملات تروریستی از موتورسایکل زیاد استفاده میکنند. یافتههای تازهتری استخباراتی ما نشان میدهد که این طرح ما یک کارشکنی در کار طالبان ایجاد کرده و این گروه از این طرح ابراز نگرانی کرده است.»
آقای آرین همچنان میگوید که این طرح دایمی نیست و تا اطلاع بعدی ادامه خواهد یافت. «امر ثانی زمانی صادر میشود که ما به ما به همان نتیجهی مطلوب خود برسیم و گروههای تروریستی دیگری را که قصد ترور دارند، هم دستگیر و از بین ببریم.»
معلوم نیست که چه تعداد موتورسایکل های بدون نمبر پلیت در شهر کابل گشتوگذار میکند. ریاست عمومی ترافیک به تماسهای مکرر اطلاعات روز پاسخ نداد.
طرح دستوپاگیر برای شهروندان
در روزهای اخیر بهدلیل ترس از مبتلاشدن به کرونا در استفاده از حمل و نقل عمومی، شهروندان زیادی در کابل از موتور برای رفتوآمد استفاده میکنند. برای همین شهروندان انتقاد دارند که طرح ممنوعیت گشتوگذار موتورسایکل در کابل مشکلساز شده و عملی نیست و کمکی به کاهش جرایم نمیکند.
از طرف دیگر، مردم میگویند پولیس از این راه از صاحبان موتورسایکلها اخاذی میکند. آنها در صحبت با اطلاعات روز میگویند که دولت بهجای این طرح که فلجکننده فعالیت و کسبوکار مردم غریب میشود، باید مانع گشتوگذار موتورسایکلهای غیر قانونی شده و در صدد کشف و نابودسازی باندهای دزدی و مافیای شهری باشند، نه اینکه باعث آزار و اذیت مردم شوند.
محمدنعیم نظری، کارمند وزارت تحصیلات عالی است. او میگوید که بهدلیل ترس از مبتلاشدن به ویروس کرونا با موترهای خطی رفتوآمد نمیکند. چند روز قبل وقتی بهسوی دفتر در حرکت بوده، در چهارراهی دهبوری موتورسایکلش از سوی پولیس متوقف و به پارکینگ ترافیک در کوتل خیرخانه منتقل میشود.
نظری میگوید که برخورد پولیس با وی «بسیار زشت و خشن» بوده است: «وقتی به کوتل خیرخانه رفتم به من یک برگه داد که از ریاست ترافیک امر بیاورم. به ریاست ترافیک رفتم، گفت که امر متوقف شده است. عریضهنویسی به من گفت که پول بدهم تا برایم امر بگیرد. وقتی با پولیس مسئول صحبت کردم منکر شد، اما شاهد بودم که تعداد زیادی با دادن رشوت امر گرفتن موتورسایکلهای خود را گرفتند.»
محمدناصر روکی در ناحیه ششم شهر کابل دکان دارد و برای خرید و فروش و دیگر امور کاری خود از موتورسایکل استفاده میکند. او میگوید که این طرح زمینه فساد را برای پولیس و پاسگاههای کنترلی مهیا کرده است. به گفتهی آقای روکی، پولیس موتورداران را تهدید میکند که موتورسایکل آنها را به شهرک (پارکینگ ترافیک در کوتل خیرخانه) انتقال میدهد «در ابتدای طرح نرخهای آزادسازی موتورسایکلها از حوزههای امنیتی پایین بود. وقتی موتورسایکل از سوی پولیس متوقف میشد مردم با پرداخت 500 افغانی به پولیس یا پاسگاهی که متوقف کرده بود، موتورسایکل خود را آزاد میساخت اما حالا نرخها بلند رفته و دلالان تا سه هزار افغانی برای آزادسازی موتورسایکل مردم میگیرند.»
به گفتهی این باشنده ناحیه ششم شهر کابل، وقتی پولیس موتورسایکلهای مردم را متوقف میکنند هیچ سند یا رسیدی به مالک نمیدهد و موتورسایکل مردم را مانند مال شخصی خود برای مقاصد شخصی خویش استفاده میکنند.
محمدعارف رحمانی، معاون کمیسیون امنیت داخلی مجلس نمایندگان میگوید طرح ممنوعیت گشتوگذار موتورسایکلها در کابل، کمکی به بهبود امنیت نمیکند. او میگوید بایسکل و موتورسایکل سهلترین و کمهزینهترین وسیله رفتوآمد مردم است و در عین حال میتواند از آلودگی هوا و ترافیک شدید جلوگیری کند.
آقای رحمانی میگوید: «حکومت بهجای اینکه مسأله را حل کند، صورت مسأله را پاک میکند. یعنی بهجای اینکه بیاید یک سلسله قواعد و مقراتی را برای گشتوگذار کسانی که با بایسکل و موتورسایکل رفتوآمد میکنند، وضع کنند، آمدند گفتند که شما اصلا رفتوآمد نکنید.» به باور آقای رحمانی این طرح مشکلات جدی را برای شهروندان کابل بهوجود میآورد.
آقای رحمانی میگوید که یک تعداد مردم واقعا نمیتوانند بدون استفاده از موتورسایکل کار کند: «مردم یا پیک موتوریاند، یا سر کار میروند، یا توان پرداخت کرایه تاکسی را ندارد و یا برای رفتن به کار نیاز به موتور دارند. از سوی دیگر، این طرح زمینه را برای رشوهستانی و فساد را مهیا میکند چون مردم مشکل دارند.»
نمایندگان مردم و شهروندان کابل از حکومت میخواهند که این طرح به باور آنان «ناقض و مشکلساز» را لغو و بهجای آن طرحی قانونیسازی موتورسایکلهای بدون پلیت را آغاز کرده و برای گشتوگذار موتورسایکلهای پلیتدار مقررات وضع نماید.
معاون کمیسیون امنیت داخلی مجلس نمایندگان به اطلاعات روز میگوید که موتورسایکلهای که پلیت دارند باید آزادانه گشتوگذار کنند، چون این موتورسایکلها بهصورت رسمی به اسم شخص خاصی ثبت است و مسلما مردم اجازه نمیدهند که از موتورسایکلهای آنها به مقاصد تروریستی استفاده شود: «اگر استفاده هم شود، به سادگی قابل تشخیص و پیگیری میباشد. موتورسایکلهای که پلیت ندارند باید به زودترین وقت و با یک فرایند بسیار آسان بدون در نظر داشت سوابق آن، برای شخصی که این موتورسایکلها را در دست دارد، از سوی دولت ثبت شده و برای آنها پلیت یا کارت قابل اعتبار صادر شود. تا مردم بتواند و علاقهمندانه موتورسایکلهای بی پلیت خود را ثبت نمایند.» به باور آقای رحمانی این کار میتواند در ردیابی و پیگیری جرایم و کاهش دزدی و جرایم جنایی موثر باشد.
در پاسخ به این نگرانیها و انتقادهای شهروندان، سخنگوی وزارت امور داخله میگوید که پولیس هیچگاه حق استفاده از موتورسایکلهای توقیفشده را ندارد و از مردم شهروندان میخواهد که در امر مبارزه با فساد و رشوهستانی پولیس با رشوهندادن و یا درج شکایت و مستندسازی فساد پولیس با وزارت داخله همکاری کند. طارق آرین سخنگوی وزارت داخله میگوید که شهروندان میتوانند برای درج شکایت و گزارشدهی از تخلفات پولیس به شماره رایگان 119 تماس بگیرند و یا به بهصورت آنلاین شکایتهای خویش را در سیستم وزارت داخله ثبت کنند.
به گفتهی آقای آرین، وزارت داخله شکایات شهروندان را با حفظ محرمیت و هویتشان بررسی کرده و با مسئولان متخلف بدون قایلشدن تفکیک و ملاحظه برخورد میکند. سخنگوی این وزارت میگوید که از سال گذشته تا هنوز به تعداد یک هزار و یک صد تن از منسوبین پولیس را به شمول جنرالان، افسران و سربازان را دستگیر و مورد پیگرد قرار داده اند.
تبهکاری در کابل
شهروندان کابل میگویند در ماههای اخیر گراف جرایم جنایی، ترور، دزدی و قتلهای هدفمند در سطح شهر کابل به شدت افزایش یافته است. با آنکه گشتهای سیار رنجرها و تیمهای کوچک پیاده پولیس در کوچههای و جادههای شهر افزایش یافته است، اما در میزان جرایم و دزدیها تفاوتی چشمگیری رخ نداده است. عدهی از مردم به پولیس هم اعتماد ندارند.
سخیداد 56 ساله که چندی پیش جیبهایش توسط دزدان مسلح در یکی از کوچههای ناحیه ششم شهر کابل خالی شده است، میگوید که «دزد و پولیس هردو یکیاند. هم در دزدی همدستاند و هم در پیگیری قضایای دزدی.» او به دلیل به اعتمادی به پولیس هیچ شکایتی درج نکرده است تا دوباره مورد ظلم دزدان قرار نگیرد. سخیداد به اطلاعات روز گفت که دزدان بعد گرفتن پول و موبایلش با استفاده از موتورسایکل به سرعت از محل رفتند. «اگر میخواستم هم قادر به تعقیب آنها نبودم چون مثل باد رفت.»
اما ماجرای شریف (اسم مستعار) هفده ساله فقط به خالیشدن جیب تمام نشد، بلکه با زخم ناشی از گلوله دزدان مسلح به گفته خودش به نُه شفاخانه میرود تا در نهایت در شفاخانه وزیرمحمد اکبرخان پذیرش و عملیات برای تداوی زخم گلوله و چاقو انجام میشود.
حالا که زخمهای شریف در حال بستهشدن است، با کمک اعضای فامیل و دوستان خود میتواند آهسته آهسته قدم بردارد. حدود 20 روز قبل وقتی او از خانه به سمت محل کار در یکی از کوچههای ناحیه سیزدهم شهر کابل عبور میکرده، توسط دزدان مسلح متوقف و یک گلوله تفنگچه و یک ضرب چاقو به وی حواله میشود. «ساعت دوازده و چهل دقیقه ظهر بود و از یک کوچه رد میشدم که متوجه شدم که چهار نفر مشکوک که ابتدا در جهت مخالفم روان بود، وقتی از هم رد شدیم برگشتند و به تعقیب من پرداخت. تند تند حرکت کردم وقتی پیش یک دکان رسیدم آرام شدم که آنها رد شود. یک زمان متوجه شدم که دو تای آنها دو طرف ایستاد شد و یکی با تفنگچه به دست به من گفت که هرچه داری بدی. نفر چهارمی هم کمی دورتر مراقب محل بود.»
شریف به من گفت که هر چهار این دزدان نوجوان میان سنین 17 الی 25 بودند. خانوادهی شریف از اینکه این دزدان دوباره به سراغ شریف و یا دیگر اعضای خانواده بیاید، نگران است و به همین دلیل میخواهد اسم واقعی شریف را نوشته نکنم. شریف در روز روشن و در کوچهی که رفتوآمد زیاد است و چند دکان هم در آنجا وجود دارد، از سوی دزدان متوقف میشود. «تفنگچه را به سمتم گرفته بود و میگفت که زودباش هرچه داری بدی. فکر کردم که در این مکان عمومی کاری نمیتواند و مرا میترساند. به محض اینکه صدا زدم کمک! هنوز صدایم تکمیل نشده بود که گلوله تفنگجه دزد بغلم را سوراخ کرد و چاقوی فرد دومی درست سر دلم اصابت کرد اما خیلی عمیق نرفت.»
