واجد روحانی
هرات شهری که نخستین واقعه مثبت کرونا در آن به ثبت رسید و کانون اصلی کرونا در افغانستان شناخته میشود، هنوز شاهد برگزاری گردهماییهای پررنگ دینی است. نماز جمعه در هفته دوم ماه رمضان و با حضور پرشماری شهروندان و گستردهتر از هر زمان دیگری برگزار شد.
مجیبالرحمان انصاری، خطیب مسجد جامع گازرگاه و بانی برگزاری این گردهمایی خلاف دستور دولت و رعایت قرنطین با سخنرانیهای تند از مردم میخواهند که نباید از ویروس کرونا ترسی داشته باشند.
وزارت حج و اوقاف فتوا صادر کرده که مردم تمامی نمازها را تا زمانی که خطر شیوع ویروس کرونا وجود دارد، در خانه بخوانند. فتوایی که بهنظر میرسد بسیاری به آن وقعی نگذاشتهاند.
آقای انصاری از چهرههای پرجنجال مذهبی در هرات است. هفته گذشته نیز این عالم دین در هرات گفته بود که مسلمانان نباید از این ویروس ترسی داشته باشند زیرا «مرگ مسلمانان بر اثر این بیماری شهادت و مرگ کفار هلاکت است.»
موضعگیری این چهره مذهبی هرات در مورد کرونا تنها موردی نیست که جنجالبرانگیز میشود. او قبلا با اظهارات و نصب تابلوهایی در سطح شهر هرات که از دید بسیاری پیام زنستیزانه داشتند، سرخط خبرها شده است.
برگزاری نماز جمعه و جماعت در هرات تنها محدود به یک جا نمیشود. شماری از مساجد دیگری هم هنوز شلوغ هستند. دروازه مسجد جامع بزرگ هرات در روزهای که این شهر بهسوی اپیدمی کرونا در حرکت است به روی مردم باز است و گردهمایی دینی پررنگ است. مولوی خداداد صالح، رییس شورای علمای زون غرب کشور گفته که فاصله نمازگزاران رعایت شود.
همچنان محمد کبابیانی، معاون شورای علمای زون غرب کشور به روزنامه اطلاعات روز گفت که بستن دروازه مسجد برای نمازهای جمعه و جماعت در شریعت جواز ندارد و نباید این نمازها تعطیل شود.
نگرانی نهادهای صحی
تا کنون (شنبه، 13 ثور) 522 مورد مثبت ویروس کرونا در هرات به ثبت رسیده است. این آمار هر روز در حال افزایش است.
عبدالحکیم تمنا، رییس صحت عامه هرات به روزنامه اطلاعات روز میگوید که باید از برگزاری هر نوع گردهمایی که خطر شیوع ویروس کرونا را بیشتر میکند، جلوگیری شود: «هرکس و هر اجتماع توجه نکند و در محیط بسته تعداد زیادی از مردم را جمع کند، ویروس فرق بین مسلمان، کافر، مقتدی و امام را نمیکند و انتشار مییابد. در نتیجه شفاخانهها پر از مریض میشود و مردم میمیرند.»
بارها مسئولان صحی هرات نیز از علمای دین خواستهاند دست از برپایی گردهماییهای دینی بردارند، اما گوش برخی از جریانهای دینی برای این موضوع بدهکار نیست. نگرانی اصلی این است که سخنان عالم تندرو دینی مردم را به رعایت بهداشت و پیشگیری از مبتلاشدن به ویروس کرونا بیباور کند.
با وصف اینکه در هرات طرح قیود گشتوگذار ریخته شد، اما در عمل کمتر مردم به آن تمکین کردند. بهنظر میرسد یکی از دلایلی که مردم کمتر خطر ویروس کرونا را جدی گرفته، سخنانی است که در مراسم دینی گفته میشود.
محمد زبیر، یک تن از اشتراککنندگان نماز جمعه در گازرگاه و مقتدیان آقای انصاری است. او که برای ادای نماز جمعه آمده بود، به اطلاعات روز گفت به کرونا باور ندارد: «کرونا بیشتر کفار را میکشد و ما مسلمانان را نمیکشد. ما نمازهای جمعه را هر هفته اینجا ادا میکنیم. ما به کرونا مصاب نمیشویم.»
این برداشت دقیقا همان سخنی است که آقای انصاری به مخاطبانش میگوید. او هفته گذشته در جمع هزاران نفری در نماز جمعه گفته بود که مسلمانان نباید از این ویروس ترسی داشته باشند زیرا «مرگ مسلمانان بر اثر این بیماری شهادت و مرگ کفار هلاکت است.»
انتقاد والی هرات
سید عبدالوحید قتالی، والی هرات در واکنش به برگزاری مراسم دینی با حضور صدها نفر در هرات و انتقاد از کسانی که بانی این کار است میگوید، مردم سهلانگاری و غفلت این قشر را فراموش نخواهند کرد: «آنانی که غیرمسئولانه با سرنوشت مردم بازی کردند و اجماع جامعۀ اسلامی دنیا را نادیده گرفتند، تاریخ فراموش نخواهد کرد و امیدوارم که اتفاقی نیفتد. اگر خدای نکرده رفتیم به طرف بحران، انگشت ما تا قیامت طرف آنهایی است که غیرمسئولانه با آن پدیده برخورد کردهاند.»
تا کنون حکومت کاری برای ممنوعیت برپایی مراسمهای دینی که خطر شیوع ویروس کرونا در آن زیاد است نکرده است. وزارت داخله قبلا گفته بود در همکاری با وزارت حج و اوقاف این مسأله را پیگیری میکند. اما یک هفته پس از این حرف وزارت داخله، نماز جمعه در شمال شهر هرات با امامت آقای انصاری پرشکوهتر برگزار شد.
انتقاد از نرمش حکومت
طارق نبی، یک تن از آگاهان مسایل دینی در هرات به روزنامه اطلاعات روز میگوید که باید توصیههای داکتران مبنی بر چگونگی فاصلهگذاری اجتماعی رعایت شود تا کرونا شیوع بیشتری پیدا نکند: «هرگاه رعایت بهداشت فردی و توصیههای داکتران رعایت نشود، نمازهای جماعت بهشمول جمعه نباید اقامه شود، اما اگر فضا باز هست و فاصله بین نمازگذاران رعایت شود، اشکال ندارد.» او هشدار میدهد که جدینگرفتن توصیههای صحی در هنگام برگزاری نمازهای جمعه و جماعت خطرناک است: «اگر توصیههای بهداشتی اهل فن و تخصص و داکتران رعایت نشود، این خطرناک است. من روا ندارم خود من شخصا که از آدرس دین مردم فردا طلب شوند و این به گردن دین و متدین برگردد.»
جواد عمید، فعال مدنی در هرات به روزنامه اطلاعات روز میگوید که باید حکومت هر چی سریعتر جلو برگزاری نمازهای جماعت در منطقهی گازرگاه در شمالشرق هرات را بگیرد.
او میافزاید: «متأسفانه در هرات چندین جریان دینی هستند که مخالف توصیههای وزارت حج و اوقاف در مورد عدم برگزاری نمازهای جمعه و جماعت ایستادگی میکنند و نیاز هست که حکومت با این جریانها برخورد جدی داشته باشد.»
