شهر پرجمعیت کابل حدود یک ماه است که بهدلیل شیوع ویروس کرونا تعطیل شده است. مدتهاست که خیابانها خلوت و رستورانها و کافهها بسته است. براساس طرح قرنطین سرویس غذا به مشتریان رستورانها متوقف شده، اما ارسال غذا به خانهی مشتریان رستورانها شامل این طرح نمیشود.
شماری از مالکان رستورانها در کابل میگویند بازار ارسال غذا به خانهی مشتریان گرم است. عبیدالله عمران، مسئول یکی از رستورانها در کابل است. او به اطلاعات روز میگوید که در زمان قرنطین نیز به میزان سابق، روزانه 80 تا 100 سفارش ارسال غذا دارد. کارشناسان صحت جهانی نیز معتقدند که در صورت رعایت توصیههای بهداشتی، غذای تازه پختهشده در رستوران کمترین خطر را دارد.
آمار دقیق تمام رستورانها در کابل معلوم نیست؛ اما اتحادیه رستورانهای کابل میگوید 750 رستوران در کابل زیر چتر این اتحادیه فعالیت دارند.
وزارت صحت عامه میگوید برای فعالیت رستورانها در زمان قرنطین دستورالعمل ویژه ساخته شده است. این دستورالعمل در رستوانها عملی میشود؟ آیا وزارت صحت عامه بر نحوهی پخت غذا و رعایت موارد بهداشتی در رستورانها نظارت دارد؟
ترس از کرونا
هرچند عذای سفارشی از بیرون در افغانستان زیاد معمول نیست، اما در سالهای اخیر شهروندان زیادی از بیرون غذا سفارش میدهند. بهویژه در پایتخت. اتحادیه رستورانهای کابل میگوید مشتریان غذاهای سفارشی در روزهای کرونایی کسانیاند که نمیتوانند یا امکان ندارد در خانه یا محل کار غذا تهیه کنند. عبدالهادی، رییس اتحادیه رستورانها که عضو کمیته قرنطین نیز است به اطلاعات روز گفت که خدمات ارسال غذا بیشتر برای مریضان شفاخانهها و سالمندان در خانهها سفارش میشود.
پزشکان و آگاهان صحی معتقدند که اگر ارسال غذا بهگونهی درست و مصئون صورت نگیرد، میتواند یکی از راههای انتقال باشد. از دید کارشناسان وسایل و امکانات رستورانها هرازگاهی باید تبدیل و ضدعفونی شوند. افرادی که غذا را انتقال میدهند باید تدابیر شدید ایمنی را با پوشیدن لباس مخصوص، ماسک و دستکش رعایت کنند. در هنگام تحویل غذا به خانوادهها در رعایت فاصلهی اجتماعی جدی باشند.
نگرانی از آلودهشدن به کرونا باعث شده بسیاری از شهروندان در روزهای کرونایی از خیر غذای بیرون بگذرند.
محمدعبید سکندری، پیش شیوع کرونا از مشتریان دایمی رستورانهای کابل بود که تقریبا بیشتر اوقات غذا سفارش میداد، اما او اکنون از این خدمات استفاده نمیکند. آقای سکندری میگوید دوستانش از اروپا به او و خانوادهاش هشدار دادهاند که یکی از راههای شیوع کرونا میان خانوادهها در اروپا غذاهای سفارشی رستورانها بوده است.
نذیر یکی دیگر از مشتریان رستوران کابل است که قبلا غذا سفارش میداد. اما فعلا گاهی از روی مجبوریت غذا از بیرون سفارش میدهد. نذیر میگوید، مطمئن نیست تدابیر خاص برای پیشگیری از ویروس کرونا در رستورانهای کابل عملی میشود یا خیر. زیرا به گفتهی نذیر هر باری که کارمند رستوران برایش غذا آورده، دیده است که آن کارمند پوشش مخصوص نداشته است. برای همین نذیر نگران است که همراه غذا کرونا نیز به خانهاش نیاید.
آگاهان صحی میگویند باید نظارت جدی وجود داشته باشد. زیرا بیتوجهی در این زمینه میتواند بسیار خطرناک باشد. نجیبالله امرخیل، کارشناس صحی به اطلاعات روز میگوید بنابر نبود آگاهی کامل و فرهنگ درست استفاده از ارسال غذا بهویژه در زمان شیوع کرونا جای نگرانی وجود دارد. آقای امرخیل میگوید که اطمینان ندارد که رهنمودها و رهنماییهای کافی و عملی در این مورد داده شده باشد و نظارت جدی در این زمینه وجود داشته باشد.
«نظارت جدی وجود دارد»
عبیدالله عمران، مالک رستوران در کابل از رعایت نکات بهداشتی و ایمنی در برابر کرونا اطمینان میدهد. او در این مورد گفت: «هفتهی یکیدو بار هیأت تفتیش دولتی در رستوران میآید و فعالیت را نظارت میکند. رهنمودها را رعایت میکنیم. هرازگاهی محل کار را دواپاشی و وسایل را ضدعفونی میزنیم. کارمندان با موترسایکل و پوشش لباس مخصوص، ماسک و دستکش غذا را به درب منزل مشتریان میرسانند.»
کنشکا ترکستانی، رییس صحت محیطی وزارت صحتعامهی افغانستان میگوید که طرزالعمل خاص در فعالیت رستوران در زمان قرنطین وضع شده است. آقای ترکستانی گفت که تطبیق طرزالعمل از سوی تیمهای نظارتی که در گردش است پیگیری میشود. به گفتهی آقای ترکستانی کار دیگر این تیم نظارت از رستورانها است که در داخل به مشتریان خود غذا سرویس نکند و تنها غذای سفارشی را با ایمنی لازم به درب منزل مشتریان برسانند. او گفت که تا هنوز یکیدو مورد تخطی بوده که جریمه و مسدود شده است. به گفتهی او اکنون تمام رستورانها بسته است و به جزء خدمات ارسال غذا فعالیتی ندارند، آنهم با تدابیر شدید ایمنی صحی.
عبدالهادی، رییس اتحادیهی رستورانهای کابل نیز میگوید نظارت از نکات ایمنی و رعایت بهداشتی جدی است و رستورانها رهنمودهای وزارت صحتعامه را عملی میکند: «همراه تیم سیار وزارت صحت و شهرداری در گردش هستیم. تا کنون هیچ رستورانی تخطی نکرده و جریمه یا مجازات هم نشده است.»
وزیر صحت: «تا سه هفتهی دیگر ممکن به اوج شیوع کرونا برسیم»
برخی شهروندان از نبود قرنطین و محدودیت گشتوگذار نگرانند. این نگرانیها در حالی مطرح است که شیوع کرونا در افغانستان در حال اوج گرفتن است. با این حال به احتمال زیاد تا هفتهها و ماههای بعدی نیز شرایط قرنطین درکابل ادامه پیدا کند. وزیر صحت بهتازگی در گفتوگو با بیبیسی هشدار داده که اگر شرایط قرنطین رعایت نشود، ممکن تا سه هفتهی دیگر افغانستان به بحران اصلی کرونا برسد.
بنابر آمار رسمی، تا کنون شیوع ویروس کرونا در 33 ولایت افغانستان رسده است. وزیر صحتعامهی عامه افغانستان در گفتوگو با بیبیسی گفته است که ممکن هزاران نفر دیگر نیز مبتلا باشند و بیش از 220 نفر ممکن بر اثر کرونا فوت کرده باشند. او با ابراز نگرانی از این موضوع گفت که خطر بیشتر از این است که کسانی که علایم ندارند، اما آزادانه گشتوگذار میکنند میتوانند ناقل ویروس باشند. او با تأکید به رعایت شرایط قرنطین گفت که اگر رعایت شود ممکن همین اکنون که مرگ کتلوی تا هنوز رخ نداده، در اوج شیوع باشیم. در غیر آن تا سه هفتهی آیندهی بحران و اوج شیوع کرونا در افغانستان نیز ممکن رخ دهد.
