در یک شبانهروز گذشته 16 مورد تازه ویروس کرونا در کشور ثبت شده است. دستکم ویروس کرونا در یازده ولایت کشور رسیده است. برخی ولایتهایی که موارد ابتلا به ویروس کرونا مثبت بوده، بهشدت محروم است که مردم کمترین دسترسی را به خدمات صحی ندارند. حتا تصورش سخت است که اگر ویروس کرونا در این ولایتها وارد گردش اجتماعی شود، چه خواهد شد. اکنون موارد مثبت ویروس کرونا در کشور به 40 مورد رسیده و جانباختن یک نفر بر اثر این ویروس بهصورت رسمی نیز تأیید شده است. این نگرانی نیز وجود دارد که در روزهای آینده بیشتر شود. با اینکه کرونا یک واقعیت انکارناپذیر است، اما هنوز از سوی مردم جدی گرفته نشده است.
در هرات شمار محدود مردم دستورهای صحی را مراعات میکنند. شاهدیم که روزانه صدها تن از ایران برمیگردند و بدون هیج محدودیتی جذب جامعه میشوند. اگر از مردم در مورد خطر بیماری کرونا پرسیده شود، بهوضوح فهمیده میشود که بسیاری هنوز باور ندارند ویروس کرونا خطرناک است. به همین دلیل مردم بهرغم ممنوعیت دولت هنوز به برپایی تجمعات و دورهمی میپردازند. اقدامات پیشگیرانه و توصیههای صحی به ندرت رعایت میشود. طرف دیگر این ماجرا دولت و نهادهای مسئول حکومتی است. دستگاه تبلیغات حکومتی هنوز موفق نشده که در مورد بیماری و خطر کرونا به مردم یک تصویر درست ارائه کند. تصویر مردم از مبتلاشدن به بیماری کرونا توأم با شرم و ننگ اجتماعی است که ممکن طردشدن از سوی جامعه هم را در پی داشته باشد؛ معنایی که از قرنطینه به خورد مردم داده شده، همین است. شفاخانههایی که حکومت برای قرنطین در نظر گرفته، فاقد امکانات لازم است. نگهداری افراد مبتلا و مشکوک در یک مکان درست نیست. برای همین هفتهی گذشته اتفاق شرمآوری رخ داد: شماری زیادی از افراد مشکوک و مبتلا به ویروس کرونا از شفاخانه در هرات فرار کردند.
اعتماد به سازوکار دولتی به تنهایی نمیتواند جلو بحران احتمالی ویروس کرونا را بگیرد. افغانستان در جمع کشورهای بهشدت دارای نظام بهداشتی ضعیف است، نه امکاناتی زیادی در اختیار دارد و نه هم توان چندانی که بتواند با این ویروس مقابله کند. باید اعتراف کنیم که سیستم صحی کشور ما قادر به جداکردن بیماران و ردیابی کسانی که با بیماران تماس داشتهاند، نیست. این وضعیت وقوع یک فاجعه را حتمی میکند. در چنین وضعیت بیشترین نقش را مردم دارند. مردم باید از همین امروز برای رعایت دستورها و نکات بهداشتی دست به کار شوند و در خانه بمانند. فردا ممکن خیلی دیر شود. هرچند تا حالا نیز به اندازهی کافی دیر شده است. در سه روز گذشته موارد مشکوک به کرونا سیر صعودی داشته و در یازده ولایت کشور ویروس کرونا رسیده است. سرعت انتشار و نزدیکشدن ویروس کرونا تصادعدی است. این خاصیت ویروس کرونا بسیاری از کشورهایی با نظام بهداشتی قوی را زمینگیر کرده است. تجربهی کشورهای دیگر نشان داده که همه ناگزیر شدهاند سیاست در خانه ماندن مردم و فاصله بیشتر میان افراد را روی دست بگیرند. بنابراین، در افغانستان نیز این کمهزینهترین راهکار است که تا میتوانیم در خانه بمانیم و حکومت نیز در این امر دخالت کند.
مسأله دیگری که نیاز است بهصورت فوری به آن رسیدگی شود، ورود روزانه هزاران مهاجر افغان به کشور است. این وضعیت بدون شک خطر ویروس کرونا در افغانستان را شدت میبخشد. درست که ایران مهاجران را اخراج میکند یا مردم بهطور داوطلبانه به کشور برمیگردند، اما به این معنا نیز نیست که اجازه داده شود افراد برگشتی از ایران بدون هیچ محدودیتی در جامعه ادغام شوند. گزارشهای تکاندهنده وجود دارد که این افراد بدون هیچ محدودیتی در همهجا در گردشاند. اگر از بستن مرزها ناتوانیم، باید در این سوی مرز وضعیت مدیریت شود. بدون شک هزینهی اینکار بسیار کمتر از چیزی است که فردا کرونا در افغانستان تبدیل به اپیدمی شود.
