لطفعلی سلطانی و واجد روحانی
بسیاری از کشورها بهدلیل ترس از شیوع بیماری کرونا مرزهای زمینی و هوایی خود را بستهاند. اینجا در افغانستان اما مرزهای غربی کشور با ایران باز است و بر بنیاد آمار رسمی وزارت مهاجرین و عودتکنندگان، روزانه تا 15 هزار مهاجر افغان از طریق مرزهای غربی به کشور برمیگردند. این امر نگرانی جدی را در افغانستان به میان آورده است. تمامی افرادی که در افغانستان مصاب به بیماری کرونا هستند، از ایران برگشتهاند.
به غیر از مرزهای غربی کشور، دیگر تمامی سرحدات به روی رفتوآمد بستهاند. تاجیکستان، ازبکستان و پاکستان مرزهایش را با افغانستان بستهاند.
فریدیون بارکزی، معین مسلکی وزارت سرحدات، اقوام و قبایل کشور میگوید که به غیر از مرزهای غربی و گذرگاه اشکاشم در بدخشان که با تاجیکستان هممرز است و روزانه صرف بین 10 تا 20 نفر از آن طریق رفتوآمد میکنند، گذرگاههای سپین بولدک، تورخم، شیرخان بندر و حیرتان به روی رفتوآمد مردم بستهاند.
«برگشت به وطن حق قانونی هر افغان است»
حکومت افغانستان در ارتباط به برگشت مهاجران افغان از ایران میگوید که براساس قانون اساسی، شهروندان کشور حق دارند آزادانه به خارج از کشور سفر کنند و همچنان حق دارند که آزادانه به کشور برگردند. به گفتهی مسئولان، جلوگیری از ورود مهاجران افغان از ایران خلاف قانون اساسی افغانستان است.
آمار ریاست مهاجرین و عودتکنندگان هرات نشان میدهد که طی 24 روز اخیر نزدیک به 50 هزار مهاجر افغان از طریق مرز اسلام قلعه وارد هرات شدهاند.
سیدحسین عالمی بلخی، وزیر مهاجرین و عودتکنندگان کشور میگوید اکثر مهاجران مقیم ایران بهگونهی داوطلبانه و از ترس ابتلا به ویروس کرونا به کشور برمیگردند.
طبق گفتههای وزیر مهاجرین و عودتکنندگان، از هر سه نفر عودتکننده، دو نفرشان گفتهاند که بهخاطر ترس از مبتلاشدن به ویروس کرونا به کشور برگشتهاند.
آقای عالمی که پنجشنبه هفتهی گذشته به مرز اسلام قلعه در هرات، سفر کرده بود، میگوید او دریافته تمامی 11 هزار نفری که در آن روز به کشور برگشته بودند، حتا یک نفر هم بهگونهی اجباری اخراج نشده بود: «یک عده از ترس کرونا و عدهای دیگر هم بهدلیل بیکاری که در واقع ناشی از شیوع کرونا در ایران است، به افغانستان برگشتهاند.»
«عودتکنندگان باید قرنطین شوند»
تمامی افرادی که در افغانستان تا کنون نتیجهی آزمایششان به ویروس کرونا مثبت بوده، کسانیاند که از ایران برگشتهاند. غلام فاروق مجروح، نماینده مردم هرات در مجلس میگوید با توجه به این که اولین رویداد مثبت کرونا در هرات ثبت شد، دولت با الهامگرفتن از دیگر کشورها بهویژه چین که شهر ووهان را قرنطین کرد، باید هرات را قرنطین میکرد تا از شیوع این ویروس به دیگر نقاط کشور جلوگیری میشد.
وزیر مهاجرین و عودتکنندگان میگوید با توجه به گستردگی بازگشتکنندگان، بهلحاظ عملی ممکن نیست که همهی آنان قرنطین شوند: «روزانه 10 هزار نفر به کشور برمیگردند. اگر آنان را چهار روز در مرز نگهداریم، تعداد شان به 40 هزار نفر میرسند. این در حالی است که هیچ امکاناتی برای پذیرش این تعداد نفر در آنجا وجود ندارد.»
پس از شیوع گستردهی کرونا در ایران و بهدنبال آن شدتگرفتن عودت مهاجران از ایران به افغانستان و در نهایت ثبت نخستین رویداد مثبت کرونا در هرات، دولت افغانستان برای یک روز مرز اسلام قلعه را بست. اما یک روز بعد دوباره آن را به روی رفتوآمد باز کرد.
فیروزالدین فیرزو، وزیر صحت عامه کشور میگوید همان یک روزی که مرز بسته شد، هزاران نفر از مهاجران افغان پشت دروازهی ورودی به افغانستان گیر کرده بودند. با این حال او میگوید که دولت افغانستان اگر راه قانونی را ببندند، مهاجران به گونهی غیرقانونی از راههای دیگر وارد کشور میشود که در آن صورت با آمدن آنان خطر شیوع ویروس کرونا در افغانستان به مراتب بیشتر میشود، زیرا به گفتهی وزیر صحت عامه در آن صورت آنان بیآنکه آزمایش شوند، وارد کشور میشوند.
براساس آمار وزارت مهاجرین در حال حاضر که مرزها باز است، روزانه حدود 300 مهاجر افغان بهگونه قاچاقی از طریق هشت نقطهی مرزی که در واقع راههای غیرقانونی است از ایران وارد کشور میشوند.
غلامفاروق مجروح، نماینده مردم هرات اما معتقد است که حکومت اگر مرز را ببندد، مهاجران افغان در ایران میمانند و به کشور برنمیگردند. به گفتهی آقای مجروح در همان یک روز که مرز اسلامقلعه بسته شد، تمامی مهاجرانی که پشت مرز آمده بودند، برگشتند به شهر مشهد ایران. به اعتقاد او اگر این وضعیت دو روز دیگر دوام میکرد دیگر مهاجران شوق برگشت به کشور نمیکردند و قضیه به اینجا نمیکشید.
آقای مجروح معتقد است که بهتر است مهاجران از ایران به کشور برنگردند، زیرا خدمات صحی در ایران خوب است در صورتی که کسی به کرونا مبتلا شود، جامعه طبی ایران بدون تبعیض به او رسیدگی میکند: «خدمات صحی در ایران به مراتب بهتر از افغانستان است و در عین حال جامعه طبی ایران هیچگاه میان افغانستانی و ایرانی فرق نگذاشته.»
این عضو مجلس نمایندگان میگوید که روزانه حدود 20 هزار مهاجر از مرزهای غربی کشور وارد افغانستان میشود که به گفتهی او با این کارشان جان تمامی شهروندان کشور را با خطر مواجه میکنند.
ماموسی زیور، معین وزارت صحت عامه کشور در واکنش به شیوع ویروس کرونا میگوید که ایران قوانین جهانی را برای قرنطیننکردن افغانها نقض کرده است. او روز یکشنبه، 25 حوت در هنگام افتتاح مرکز قرنطین کرونا در هرات به خبرنگاران گفت: «ایران متأسفانه خلاف قوانین بینالملل عمل میکند و هر جا که کرونا باشد، باید آنجا قرنطین شود.»
معین وزارت صحت عامه کشور قرنطینکردن برگشتکنندگان از کشور ایران در مرز اسلام قلعه هرات را غیرعملی میداند.
ترس عباس از کرونا و برگشت به وطن
عباس پس از شیوع ویروس کرونا بهتازگی از شهر اصفهان ایران به هرات برگشته است. او هم اکنون در کمپ انصار [مکان اسکان موقت مهاجرین در هرات] بهسر میبرد. او به روزنامه اطلاعات روز میگوید که کرونا وحشت زیادی در میان شهروند ایران خلق کرده بود و او بهدلیل مصابنشدن به این ویروس، به کشور برگشتهاست.
او میافزاید: «وقتی سر مرز اسلام قلعه ما را تست (بررسی) کردند، خیلی جدی و درست نبود. من خیلی میترسم که افرادی که کرونا دارند، از ایران وارد کشور نشوند.»
او از حکومت میخواهد که امکانات بیشتر صحی در مرز اسلام قلعه مساعد کند که افراد مبتلا به ویروس کرونا درست شناسایی شود و شیوع این ویروس هموطنانش را تهدید نکند.
حکومت به خط مقدم مبارزه با کرونا توجه نکرده است
در همین حال حبیبالرحمن پدرام، دیگر نمایندهی مردم هرات معتقد است که عودت مهاجران به کشور حق قانونی آنان است و هیچ کسی نمیتواند مانع آن شود،. او در عوض پیشنهاد میکند که در نزدیکی مرزها مراکز تشخصیه چند صد بستری موقت ایجاد شود تا عودتکنندگان پیش از آنکه وارد شهر شوند، در آنجا معاینه شوند و در صورتی که علایم کرونا در آنان دیده شد، برای مدتی قرنطین شوند. او میافزاید که که با توجه به اینکه ایران به مرکز صدور کرونا در منطقه مبدل شده، حکومت باید برنامههایی برای کنترل ورود سیلآسای مهاجران روی دست بگیرد. به گفتهی آقای پدرام تا کنون اما هیچ اقدامی مفیدی در این راستا انجام نشده است.
به گفتهی این نماینده مردم هرات در مجلس از 25 میلیون دالری که برای مبارزه با ویروس کرونا اختصاص یافته است تا کنون ولایت هرات از آن مستفید نشده است: «غیر از یک میلیون افغانی، پولی به هرات نفرستادهاند. مسئولان صحت عامه هرات میگویند که آنان حتی امکانات مثل دستکش، ماسک و عینک ندارند.»
وزیر صحت عامه کشور میگوید، از آنجا که هرات در خط مقدم مبارزه با ویروس کرونا قرار دارد، نصف بودجه که برای مبارزه با کرونا در نظر گرفته شده است، به این ولایت اختصاص داده شده است.
آقای فیروز در پاسخ به انتقادهای نمایندگان ولایت هرات مبنی بر نرسیدن بودجه به این ولایت میگوید که پول از طریق مستوفیت انتقال یافته و در مدت کوتاه این مشکل حل میشود.
به گفتهی وزیر صحت عامه فعلا یک مرکز صد بستر ویژهب بیماران مبتلا به ویروس کرونا در 15 کیلومتری مرکز شهر موجود است و قرار است که یک مرکز درمانی 200 بستر دیگر نیز در این شهر ساخته شود. او می افزاید که قرار است بهزودی 100 نفر دیگر برای غربالگری و تفکیک واقعات مشکوک، آموزش داده شوند.
تا ساعت شش شام دیروز (یکشنبه، 25 حوت) 16 واقعهی مثبت ویروس کرونا در کشور تثبیت شده بود. بیشتر افرادی که به این ویروس مبتلا شدهاند، از ایران به کشور برگشتهاند. این واقعات در هرات، سمنگان، کاپیسا، بلخ و سمنگان به ثبت رسیده است.
ویروس کوید – 19 تا کنون در بیش از 100 کشور جهان شیوع کرده است. براساس وبسایت «ورلد مانیتور» تا ساعت شش شام دیروز، 162 هزار و 386 نفر به این ویروس مبتلا شده بودند، پنجهزار و 984 نفر جان باخته و 75 هزار و 967 نفر دیگر بهبود یافته بودند.
