تنها دو روز به آغاز مذاکرات بینالافغانی باقی مانده است، اما هیأت مذاکرهکننده از سوی کابل تعیین نشده و حکومت میگوید که این هیأت الی 20 حوت آماده خواهد شد.
همزمان با تنشهای انتخاباتی و بحران سیاسی داخلی که در پی انتخابات ریاستجمهوری بوجود آمده است، تعیین هیأت مذاکرهکننده برای اشتراک در گفتوگوهای بینالافغانی یکی از مهمترین گامهای دستیابی به صلح است.
محمد اشرف غنی که از سوی کمیسیون مستقل انتخابات برنده اعلام شده است، تلاش دارد که ابتکار عمل و تصمیمگیری در گفتوگوهای صلح با طالبان را بهدست گرفته و در پی ایجاد یک هیأت حکومتی است، اما شماری از سیاسیون و جریانهای مطرح داخلی بهشمول عبدالله عبدالله، رقیب انتخاباتی اشرف غنی که خود را برنده انتخابات ریاستجمهوری میداند، خواهان تعیین هیأتی اند که نمایندههای تمام جریانهای داخلی در آن حضور داشته باشد.
رییسجمهور غنی که دیروز (شنبه، 17حوت) در مراسم افتتاحیه سال دوم دور هفدهم شورای ملی صحبت میکرد، گفت که هیأت مذاکرهکننده زیر چتر «جمهوری اسلامی افغانستان» به مذاکرات خواهد رفت و از ارزشهای جمهوری اسلامی افغانستان دفاع خواهد کرد.
آقای غنی گفت: «در تعیین هیأت مذاکرهکننده موثریت، مشارکت، صلاحیت و معیارهای واضح بسیار در نظر گرفته خواهد شد. اعضای هیأت مذاکرهکننده باید مدافعین قانون اساسی و جمهوریت و حقوق اساسی مردم افغانستان باشد. هیأت مذاکرهکنندهی ما الی 20 حوت آماده خواهد بود.»
پیشتر حکومت گفته بود که برای گفتوگوهای صلح با طالبان یک هیأت مذاکرهکنندهی کوچک تعیین خواهد شد و تصمیم نهایی را شورای عالی مصالحه در کابل خواهد گرفت. آقای غنی در سخنرانی خود بازهم به نحوی بر چنین طرحی تأکید کرد.
آقای غنی از شورای ملی خواست که تا امروز (یک شنبه، 18حوت) هفت تن بهشمول یک خانم و یک مرد از مجلس سنا و سه مرد و دو خانم از مجلس نمایندگان را برای نمایندگی از شورای ملی در شورای عالی مصالحه به حکومت معرفی نماید.
رییسجمهوری گفت: «نوع تصمیمگیری، اینکه چگونه بالای شورای عالی و یا یک ساختار دیگری به نتیجه میرسیم که در آن نمایندگی از همه وجود داشته باشد، مشورهها صورت گرفته است. در هفته گذشته در این مورد بحث انجام شده است تا هیأتی را داشته باشیم که از مردم افغانستان نمایندگی کرده بتواند.»
آقای غنی میگوید که در مورد کموکیف هیأت مذاکرهکننده صحبتهایی انجام شده است، اما دسته انتخاباتی «ثبات و همگرایی» میگوید که تا کنون هیچ صحبتی در این مورد با ارگ صورت نگرفته است.
فریدون خوزون، سخنگوی دسته انتخاباتی ثبات و همگرایی به اطلاعات روز میگوید که تا کنون کدام بحثی در مورد تعیین هیأت مذاکرهکننده انجام نشده است و «طرف ارگ آمادهی بحث نیست و ما نمیدانیم که اینها [ارگ] چگونه یک هیأتی را آمادگی گرفته است.»
دسته «ثبات و همگرایی» بر یک هیأت همهشمول که در آن اراده همهی مردم افغانستان تمثیل شود، تأکید میکند و میگوید که افرادی را برای اشتراک در گفتوگوهای بینالافغانی انتخاب کرده است و منتظر دیگر جریانهای سیاسی است تا لیستهایشان را شریک سازند.
آقای خوزون میگوید: «ما به این باور هستیم که یک هیأت همهشمول که تمام طرفها بدون در نظرداشت مسایل سیاسی، تیمی و مسایل دیگر میتواند مفید واقع شده و مشکل را حل نماید و این روند را به پیش ببرد. اگر کسی فکر میکند که یک گروه یا یک جناح کوچکی میتواند به جایی برسد، اشتباه است.»
پنج هزار زندانی طالب آزاد نشده است
در کنار تنشهای داخلی و جنجالهای انتخاباتی، تبادله پنج هزار زندانی گروه طالبان با یک هزار زندانی دولت افغانستان مورد دیگری است که مذاکرات بینالافغانی را به چالش میکشد. براساس توافقنامهی صلح میان ایالات متحده امریکا و گروه طالبان، دولت افغانستان باید قبل از آغاز گفتوگوهای بینالافغانی پنج هزار زندانی گروه طالبان را آزاد کند. اما یک روز پس از امضای توافقنامه اشرف غنی گفت که هیچ تعهدی برای رهایی پنج هزار زندانی طالبان نیست و صلاحیت رهایی آنان را تنها حکومت افغانستان دارد.
رییسجمهوری در مراسم افتتاحیه شورای ملی از امضای توافقنامهی صلح میان گروه طالبان و امریکا مبنی بر شروع مذاکرات بینالافغانی و آتشبس دایمی استقبال کرده و با لحن نرمتری بر موضع قبلی خود تأکید کرد. آقای غنی گفت: «آنچه را که طالبان و امریکا موافقه کردند با وجودیکه یک اقدام مهم است، اما نکات عمده از قبیل اشاره نشدن به بحث شفافیت در رابطهی طالبان با کشور میزبانشان، پناهگاههای بیرونی وغیره … ضرورت به مذاکرات رو در رو دارد.»
اشرف غنی همچنان گفت که دولت جمهوری اسلامی افغانستان آماده است تا بر بنیاد اصول پذیرفته شده وارد مذاکره با گروه طالبان شود. آقای غنی گفت: «خواست طالبان برای رهایی پنج هزار زندانی قبل از آغاز مذاکره را میدانم. من بهحیث رییسجمهور هیچ آرزو ندارم که زندانی طالب داشته باشم. اما رهایی آنان براساس یک پروسه شفاف و میکانیزم واضح صورت گیرد تا مردم ما مطمیین شود که بعد از رهایی آنها چگونه تغییر مثبت و تطبیق آتشبس کامل را شاهد خواهد بود.»
ظاهرا حکومت افغانستان به دنبال یک ضمانت اجرایی است تا تضمین کند که افراد گروه طالبان بعد از آزادشدن دوباره به خشونت متوسل نمیشوند. اما آگاهان امور مسأله رهایی زندانیان را به عنوان یک مانع بر سر راه آغاز مذاکرات بینالافغانی و روند صلح نمیدانند و معتقدند که این مسأله قابل حل است.
حفیظ منصور به این باور است که مسأله عدم رهایی زندانیان یک بحث تبلیغاتی از سوی رییسجمهور غنی است و میخواهد از این مسأله امتیاز بگیرد. او میافزاید که رییسجمهور غنی چندی پیش به دلیل اینکه خود را صلحطلب نشان دهد، حدود یک هزار زندانی طالبان را بدون قید و شرط آزاد کرد، اما حالا قانوندوستی و دفاع از دستآوردهای نیروهای امنیتی را مطرح میکند.
در همین حال، عبدالله عبدالله، رقیب انتخاباتی اشرف غنی در مصاحبه خود با طلوع نیوز با رهایی پنج هزار زندانی طالبان مخالفت نکرد، بلکه گفت که این مسأله باید شامل روند صلح باشد.
اشرف غنی همچنان گفت که دولت افغانستان قصد، اراده و برنامه برای ختم جنگ و دستیابی به صلح را دارد و حقوق و آزادیهای شهروندی، نقش فعال زنان و جوانان در عرصههای سیاسی و حقوقی که جوهر رشد و تعالی امروز و فردای کشور ما است، از خطرات بالقوه باید حفاظت شود. «زن افغان باید خود را محفوظ حس کند و باید حس مشارکت داشته باشد.»
رییسجمهوری میگوید که دولت افغانستان متعهد است که در جریان مذاکرات از پیشرفتهای آن قدم به قدم نمایندگان مردم را آگاه ساخته و مسودهی نهایی آنرا برای تصویب با نمایندگان و در صورت نیاز با لویهجرگه شریک میکند.
این درحالی است که گروه طالبان بر اجرای مواد «توافقنامهی آوردن صلح به افغانستان» که هفته گذشته (شنبه، 10حوت) میان نمایندگان ایالات متحده امریکا و گروه طالبان در قطر به امضا رسید، تاکید میکند.
سهیل شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر در صفحه تویتر خود نوشته است: «اگر مطابق محتوای توافقنامه عمل شود و زندانیان آزاد شوند، امارت اسلامی به تاریخ ۲۰ حوت که ۱۰ مارچ میشود آمادهی مذاکرات بینالافغانی است. تیم مذاکراتی ما آماده و آجندای ما تیار است و طبق توافقنامه به پیش میرویم. اگر مذاکرات از تاریخ یادشده به تعویق بیافتد مسئولیت آن بدوش دیگران است.»
