سیانان ـ هارمیت کاور
مترجم: جلیل پژواک
با گسترش ویروس جدید کرونا و وحشت برخاسته از شیوع آن به سراسر جهان، ادعاهای جعلی، نظریههای توطئه و اطلاعات غلط دربارهی این بیماری نیز در حال گسترش است.
آنقدر اطلاعات نادرست دربارهی این ویروس پخش شده که «سازمان بهداشت جهانی» آن را «infodemic» خوانده است. این سازمان حتا به تیکتاک پیوسته تا بتواند جلو گسترش شایعات و اطلاعات غلط دربارهی ویروس کرونا را بگیرد.
افسانهها و شایعات دربارهی این ویروس هم در انترنت و هم در رسانههای جریان اصلی وجود دارد. با اینکه پلتفرمهای رسانههای اجتماعی برای بالاآوردن اطلاعات معتبر و حذف مطالبی که باعث سردرگمی مردم میشود، اقداماتی را روی دست گرفتهاند، اما نبرد دشواری را در پیش دارند. در همینحال، سانسور و بیاعتمادی به حکومت در برخی کشورها زمینه را برای گسترش هرچه بیشتر اطلاعات نادرست فراهم کرده است.
آنچه در ذیل میخوانید، حقایق در مورد ویروس جدید کرونا است.
افسانه: ویروس کرونا ساخته دست بشر است.
واقعیت: هرچیزی را که در انترنت میخوانید، باور نکنید. وقتی شیوع ویروس کرونا به یک بحران بهداشت عمومی تمامعیار تبدیل شد، یک نظریه غیرعادی دربارهی منشأ این ویروس شروع به گسترش در فضای آنلاین و انترنت کرد: اینکه ویروس جدید کرونا از طبیعت نیامده بلکه در یک لابراتوار ساخته شده است.
این شایعات که از حسابهای تأییدنشده در رسانههای اجتماعی نشأت گرفتند و هیچ مدرک موثقی آنها را تایید نمیکند، با گذشت زمان دقیقتر و استادانهتر طراحی و گسترش یافتند.
یکی از نسخههای معروف این شایعه در خارج از چین میگوید که دولت چین مخفیانه در حال کار روی یک سلاح بیولوژیک بود که به بیرون پخش شده است. دیگر نسخهای که بین ناسیونالیستهای رسانههای اجتماعی چین کش پیدا کرد، میگوید که منشأ این ویروس ایالات متحده است و بسیاری از امریکاییها که تصور میشد در این فصل بر اثر آنفولانزا مردهاند، در واقع توسط ویروس جدید کرونا (COVID-19) کشته شدهاند.
دانشمندان هم در چین و هم در غرب بهطور گسترده این نظریهها را رد کردهاند هرچند این مانع گسترش شایعات نشده است. متخصصان هنوز در تلاشند تا منبع دقیق این ویروس را شناسایی کنند، اما تحقیقات نشان میدهد که به احتمال زیاد، ویروس جدید کرونا از خفاشها سرچشمه گرفته است و بعد از انتقال به یک میزبان میانی، به بدن انسانها سرایت کرده است؛ دقیقا مانند سارس که در سال 2003 شیوع پیدا کرد.
افسانه: دارو و درمان خانگی میتواند فرد مبتلا به این ویروس را درمان یا از گسترش آن جلوگیری کند.
واقعیت: سیر برای انسان مفید است. آب و ویتامین سی هم همینطور. اما برخلاف آنچه شما در گوشه و کنار رسانههای اجتماعی میبینید، هیچ شواهدی وجود ندارد که نشان دهد خوردن سیر، نوشیدن آب در هر 15 دقیقه یا مصرف ویتامین سی شما را از ویروس جدید کرونا محافظت خواهد کرد. همین مسأله در مورد استفاده از اسانسها، نقره کلوئیدی و استروئیدها نیز صدق میکند.
برخی از پُستها در رسانههای اجتماعی میگویند که مالیدن روغن کنجد به بدن یا پاشیدن الکول و کلورین روی بدن ویروس را میکشد. این نیز غلط است.
البته برخی مواد ضدعفونیکننده شیمیایی مانند سفیدکنندهها، اتانول 75 درصد، پراستیک اسید و کلروفرم وجود دارد که شاید بتواند ویروس را از روی سطوح از بین ببرد. اما اگر ویروس وارد بدن شما شده باشد، استفاده از این مواد کمک نخواهد کرد و در واقع میتواند برای صحت شما خطرناک باشد. لازم نیست بگوییم، اما لطفا ضدعفونیکنندههای شیمیایی را نخورید.
در حال حاضر هیچ درمانی برای ویروس جدید کرونا وجود ندارد. تحقیقات جریان دارد اما ممکن است بیش از یک سال طول بکشد تا واکسن ساخته شود و برای عموم قابل دسترس باشد.
بهترین راه برای محافظت از خودتان در حال حاضر این است که آنچه را در فصل سرماخوردگی و آنفلونزا انجام میدهید، انجام دهید. از هرکسی که ممکن است آلوده باشد، حداقل 1 متر دور باشید. دستان خود را به صورت مکرر در طول روز حداقل 20 ثانیه با آب و صابون بشویید. وقتی سرفه میکنید یا عطسه میزنید، دهان و بینی خود را در صورت نبود دستمال با آرنج بپوشانید. اگر از دستمال استفاده میکنید، باید پس از سرفه و عطسه بلافاصله آنرا دور اندازید. اشیا و سطوحی را که لمس میکنید، ضدعفونی کنید.
اگر در خود علائمی میبینید که بدتر از سرماخوردگی است، قبل از آنکه دیر شود دنبال درمان برآیید.
افسانه: ماسک ضروری است.
واقعیت: به گفتهی مرکز کنترل و پیشگیری بیماری ایالات متحده، افرادی که سالم هستند لازم نیست که ماسک صورت بپوشند.
داکتر جروم آدامز، «جراح کل ایالات متحده» هشدار میدهد که در واقع اگر ماسک به درستی پوشیده نشود، خطر آلودهشدن شما به ویروس جدید کرونا را میتواند افزایش دهد.
پوشیدن ماسک برای کسانی توصیه میشود که به این ویروس آلوده شدهاند و علائم ابتلا به آن در وجودشان دیده میشود. این افراد باید ماسک بپوشند تا ویروس از آنها به دیگران منتقل نشود.
به گفته مرکز کنترل و پیشگیری بیماری، سایر افرادی که واقعا لازم است ماسک بپوشند، کادر درمانی و افرادی هستند که در خانه از شخصی که به ویروس آلوده است مراقبت میکنند.
در صورتی که شما خوب هستید، خرید ماسک فقط باعث کمبود و افزایش قیمت آن برای کسانی میشود که واقعا نیاز دارند. خرید ماسک در صورتی که شما آلوده نشدهاید، کادر درمانی و پرستارها را که واقعا به ماسک نیاز دارند، در معرض خطر قرار میدهد. نرسیدن ماسک به کادر درمانی، افراد نزدیک به آنها و یا اعضای خانوادههای آنان را نیز در معرض خطر قرار میدهد.
افسانه: گرما میتواند ویروس را از بین ببرد.
واقعیت: به گفتهی سازمان بهداشت جهانی، خشککنهای دست نمیتوانند ویروس کرونا را از بین ببرند. این سازمان همچنین میگوید که لامپهای فرابنفش نباید برای ضدعفونیکردن دستها یا سایر نقاط بدن استفاده شوند زیرا اشعهی آن پوست را آزار میدهد.
رییسجمهور دونالد ترمپ پیشتر گفته بود که گرما ویروس را از بین میبرد و به همین دلیل ویروس کرونا تا فصل بهار متوقف خواهد شد. با اینحال، کارشناسان صحت عامه میگوید که هیچ راهی برای دانستن صحت و سقم این موضوع وجود ندارد.
افسانه: ویروس کرونا میتواند از طریق پُست منتقل میشود.
واقعیت: صندوق پُستی خود را با خیال راحت چک کنید. به گفته سازمان بهداشت جهانی، دریافت نامه یا بسته از چین شما را در معرض خطر قرار نمیدهد. دانشمندان هنوز سرگرم مطالعه در مورد چگونگی آلودهشدن افراد به ویروس جدید کرونا هستند اما با توجه به ویروسهای قبلی خانواده کرونا، ویروس جدید نیز برای مدت طولانی روی اشیا و سطح زنده نمیماند.
افسانه: این ویروس کودکان را آلوده نمیکند.
واقعیت: هرکس در هر سن و سالی میتواند به ویروس جدید کرونا آلوده شود، هرچند افراد سالخورده و کسانی که از قبل مشکلات صحی داشتهاند، بهنظر میرسد در برابر این ویروس آسیبپذیرتر هستند.
به گفتهی مرکز کنترل و پیشگیری بیماری، با اینکه اکثر موارد تأییدشدهی ابتلا به این ویروس بزرگسالان هستند اما کودکان نیز به ویروس کرونا آلوده میشوند.
افسانه: افرادی که ویروس کرونا میگیرند، میمیرند.
واقعیت: میزان مرگومیر ناشی از ویروس جدید کرونا در حدود 2 درصد است و مقامات پیشبینی میکنند که این رقم کاهش یابد.
افرادی که به ویروس کرونا آلوده میشوند، معمولا یک بیماری خفیف تا متوسط را در دستگاه تنفسی خود حس میکنند که مشابه سرماخوردگی است. آبریزش بینی، سرفه، گلودرد، سردرد و تب از جملهی علائم ابتلا به کرونا است که امکان دارد چند روز دوام داشته باشند. اکثر اوقات، علائم به خودی خود از بین میروند.
این بیماری میتواند کشنده باشد، اما موارد مرگ و میر بر اثر ویروس کرونا کمتر است.
برای کسانی که سیستم ایمنی ضعیف دارند مانند افراد سالخورده یا کودکان، احتمال این وجود دارد که ویروس کرونا مانند ذاتالریه یا برونشیت باعث مشکلات جدیتر در دستگاه تنفسی تحتانی شود.
با توجه به اینکه هزاران نفر تاکنون به ویروس جدید کرونا آلوده شدهاند و مقامات همچنان در تلاشند تا این ویروس را مهار کنند، حتا همین مرگومیر دو درصدی نگرانکننده است.
چینیان همواره شکوفایی خود را در ویرانی دیگر سرزمین ها جستجو کرده اند و هرگز نیخواه هیچ ملتی نیوده و نیستند و گواه این سخن سروده های ارزشمند نظامی گنجوی است :
ز چینی به جز چین ابرو مخواه ندارند پیمان مردم نگاه
سخن راست گفتند پیشینیان که عهد و وفا نیست در چینیان
همه تنگ چشمی پسندیدهاند فراخی به چشم کسان دیدهاند
وگر نه پس از آنچنان آشتی ره خشمناکی چه برداشتی
در آن دوستی جستن اول چه بود وزین دشمنی کردن آخر چه سود
مرا دل یکی بود و پیمان یکی درستی فراوان و قول اندکی
خبر نی که مهر شما کین بود دل ترک چین پر خم و چین بود
اگر ترک چینی وفا داشتی جهان زیر چین قبا داشتی