شام روز شنبه، 14 جدی علیسینا ظفری در حال برگشت از دانشگاه در داخل کوچهی خانهاش واقع در دشت برچی به قتل رسید. قتل او در یکی از پرجمعیتترین مناطق کابل با تمهیدات اندک امنیتی تکاندهنده بود و موجی از اعتراضها را کلید زد.
در پی کشتهشدن او، جمعی از ساکنان این منطقه دیروز (سهشنبه، 17 جدی) با برگزاری یک نشست دادخواهی از افزایش جرایم جنایی در غرب کابل ابراز نگرانی کرده، میگویند که از وضعیت بد امنیتی خسته شدهاند. در قطعنامهای که از سویی برگزارکنندگان این نشست به نشر رسید، نیز تأکیده شده است که غرب کابل بهعنوان یک منطقهی پرجمعیت و «غیرپلانی» تبدیل به یک ساحهی آسیپپذیر و خطرناک برای ساکنان آن شده است.
رهزنیها، باجگیریها، قتل، مجروحیت، فساد اجتماعی، فریبکاری، جنگ مغلوبه از عمدهترین واقعات جنایی در این منطقهی شهر کابل خوانده میشود. اسدالله یوسفی از برگزارکنندگان این نشست میگوید که افزایش واقعات جنایی در این قسمت شهر کابل، مردم را به ستوه آورده و زندگی عادی آنان را مختل کرده است: «مردم از ناامنی از ولایتهای دیگر فرار کرده، آمده در کابل. اکنون اما در کابل هم امنیت نیست، حالی کجا روند؟»
فاطمه رضایی، از دیگر برگزارکنندگان این نشست دادخواهی نیز معتقد است که جرایم جنایی در کابل بهصورت نگرانکننده افزایش یافته و نوعیت جرایم از حالت ابتدایی بهشکل پیچیدهتر تغییر کرده است: «چیزی که قبلا بزهکاران انجام میدادند، پول، دستکول و طلای مردم را میگرفتند، اکنون اما دزدان آنقدر چشمسفید شدهاند که علاوه بر سرقت به کشتن افراد هم دست میبرند.»
محمد نیکخواه، سه هفته پیش در دام تبهکاران گرفتار شد. او در نزدیکی خانهاش واقع در ساحهی «مهتاب قلعه» دشت برچی مورد حملهی دزدان مسلح قرار گرفته است: «به طرف خانه میرفتم که سه نفر راهم را گرفتند و با چاقو و تفنگچه مرا به ایستادن واداشتند. یکی از آنان تفنگچه را بر شقیقهام گذاشت، از من خواست که بیهیچ صدا و حرکتی آرام بمانم. دو نفر دیگر مرا وارسی بدنی کردند و داروندارم را بیرون کشیدند.» دزدان پس از گرفتن و داروندارش یک چاقو بر قسمتی از بازوی راستش فرو میکنند تا او نتواند آنان را تعقیب کند.
حادثهی مشابهی نیز برای انیسه، یکی از ساکنان قلعهی نو دشت برچی اتفاق میافتد: «من ساعت 11:00 پیشازظهر که از خانه بیرون شدم، در راه سه نوجوان راهم را گرفتند. آنان دست بر بیگ همراه من بردند و آن را در یک چشمبههمزدن از من گرفتند.» وقتی که این رویداد اتفاق میافتد، عابران زیادی در کوچه بودهاند، اما هیچ یک از آنان بهخاطر ترس از «کشیدن پایشان در معرکه»، پا پیش نمیگذارند.
براساس معلومات نهادهای امنیتی، تنها در یک ماه گذشته بیش از 200 رویداد جنایی اتفاق افتاده است؛ یعنی بهطور متوسط شش مورد در یک شبانهروز.
تبهکاری در کابل چگونه انجام میشود؟
سیدمحمد روشندل، فرمانده پولیس کابل میگوید که در کابل رویدادهای جنایی بهصورت سازماندهیشده و شبکهای انجام نمیشود: «فقط جوانکهای زیر سن از 14 تا 25 سال است که بهصورت انفرادی جرایم را انجام میدهند.» آقای روشندل افزود که در مدت یک سال و نیم گذشته، 25 باند گروپی که جرایم جنایی را بهشکل سازماندهیشده انجام میدادند، توسط پولیس کابل بازداشت شدهاند. او تأکید کرد که هماکنون فعالیت این باندها بهصورت کامل متوقف شده است.
فرمانده پولیس کابل همچنان افزود که در این مدت، سههزار و 458 نفر به ظن جرایم جنایی در شهر کابل بازداشت و دوسیهی تمامی این افراد به نهادهای عدلی و قضایی فرستاده شده است.
نصرت رحیمی، سخنگوی وزارت داخلهی کشور نیز میگوید که در جریان یک ماه اخیر (از 15 قوس تا کنون) بیش از 273 نفر در پیوند به رویدادهای جنایی در کابل بازداشت شدهاند. براساس معلومات مسئولان امنیتی، این افراد در پیوند به بیش از 200 واقعه گرفتار شدهاند.
با این حال اما آصف آشنا، از برگزارکنندگان نشست دادخواهی دیروز میگوید که جرم و جنایتها هماکنون نیز در شهر کابل بهصورت فردی انجام نمیشود، بلکه شبکههای جرمی عامل اکثریت این رویدادها میباشد. به باور او، مسئولان امنیتی با سادهسازی مسأله، «دوباره قربانیها را متهم میکنند». او تأکید کرد: «شبکههای جرمی که فعالیت میکند، مسئولان امنیتی آنان را میشناسند، آمر حوزه میشناسد، آمر جنایی و کشف میشناسند، اگر نمیشناسند، چرا مسئولان امنیتیاند؟ چرا آنان را بازداشت نمیکنند. چرا بار بار مردم (دزدان را) میگیرند و تحویل شان میدهند، پس آزاد میشود. یک دزد چندین بار در چندین محل بازداشت میشود.» به گفتهی آقای آشنا باید نهادهای مسئول بهجای سادهسازی مسایل جنایی، به لایههای زیرین توجه کرده و شبکههای جرمی را از بین ببرند.
او از نهادهای مسئول امنیتی و عدلی و قضایی کشور خواست که هر کدام در ساحهی مسئولیتشان، بهگونهی اساسی در نابودی این شبکهها اقدام کنند.
در همین حال، اسدالله یوسفی میگوید که اکثر کسانی که در پیوند به رویدادهای جنایی در شهر کابل، بهخصوص در غرب کابل توسط نهادهای امنیتی و کشفی بازداشت میشوند، پس از مدتی دوباره رها میشوند: «اینکه این مشکل در کدام نهادها (پولیس، دادستانی و دادگاه) میباشد و کی در این نهادها نفوذ دارد که با تلفنش بازداشتشدگان آزاد میشوند، باید پیدا شود.»
همین طور محمدطاهر خلیلی، رییس شورای وکلای ناحیهی سیزدهم شهرداری کابل میگوید که نهادهای پولیس و عدلی و قضایی باید بهصورت منظم از مراحل اداری پروندههای بازداشت به مردم اطلاعرسانی کنند. چون به گفتهی او، مردم از بازداشت افراد در پیوند به واقعههای جنایی خبر میشوند، اما از محاکمه و یا برائت افراد بازداشتشده هیچگاهی خبردار نمیشود.
او در صحبتی با اطلاعات روز تأکید میکند: «مردم حق دارند تا بدانند عامل قضیهای که آنها قربانیاش بوده، محاکمه شده است یا نه. اگر جرم شده، قربانی هم در پی داشته، باید نهادها بهعنوان دولت به قربانی اطمینان دهد که به جرمی که بر وی صورت گرفته، رسیدگی شده است.»
با این حال اما فردوس فرامرز، سخنگوی فرماندهی پولیس کابل میگوید که تمامی افراد بازداشتشده به جرایم در کابل، بیومتریک میشوند و پس از تکمیلشدن پروندهی شان به نهادهای عدلی و قضایی سپرده میشود. او همچنان میگوید که از جمع 273 نفر بازداشت شده، پروندهی اکثریت آنان هماکنون به نهادهای عدلی و قضایی کشور سپرده شده است.
جمشید رسولی، سخنگوی دادستانی کل نیز میگوید که تمامی پروندههای که از سوی پولیس به این نهاد فرستاده شده، بهصورت بیطرفانه و عادلانه بررسی شده است. دادستانی کل میگوید، تمامی افراد محکومشده در پیوند به رویدادهای جنایی سرقت، چور و چپاول، غصب اموال و جایداد و دزدیها دخیل را از فرامین عفو محروم شدهاند.
«کابل امن نیست»
پس از آنکه خبر کشتهشدن علیسینا ظفری منتشر شد، موجی از واکنشها فضای مجازی را در بر گرفت. کاربران شبکههای اجتماعی بهصورت وسیع به این رخداد واکنش نشان داده و کارزاری به راه انداختهاند تا توجه نهادهای امنیتی را به تأمین امنیت در پایتخت و جلوگیری از جرایم مشابه جلب کنند. تعدادی از کاربران در این کارزار، از هشتگ «#کابل_امن_نیست» و «نظارهگر مرگ همدیگر نباشیم» استفاده کردهاند.
کاربران شبکههای اجتماعی در این هشتگها نهادهای امنیتی را به سهلانگاری در انجام وظایفشان و تأمین امنیت پایتخت متهم میکنند. فرمانده پولیس کابل اکنون اما سهلانگاری را در انجام وظایف پولیس رد نمیکند. او میگوید که روند اصلاحات کامل از سطح پایین تا بلندترین منسوب پولیس در حوزهها آغاز شده است. او تأکید کرد در صورتی که پس از این سهلانگاری در وظایف پولیس و یا هم دستداشتن پولیس با سارق باشد، خود او شخصا به ساکنان کابل پاسخگو است.
او در ادامه با اشاره به کارزارهای راهاندازیشده در شبکههای اجتماعی در مورد امنیت کابل گفت که باید در این کارزارها، بر انسجام مردم و نیروهای امنیتی برای از کاهش واقعات جنایی تأکید شود. او از شهروندان کشور خواست که در مواردی که شاهد رویدادهای جنایی است با پولیس در تماس شود.
