از اول جوزا تا 22 جوزا مرحلهی پيكارهای انتخاباتي دور دوم انتخابات است. پيكار انتخاباتي يكي از عناصر مهم انتخابات است كه نامزدان انتخاباتي برحسب آن ميتوانند برنامههاي خويش را به مردم معرفي كنند و در ميان مردم رفته و اعتماد مردم را براي حمايت خويش جلب كنند. در تمامي پيكارهاي انتخاباتي، رقابت و برازنده بودن از حريف و جلب بيشتر حمايت رايدهندگان جزو مهم پيكار انتخاباتي است. هر نامزد و تيم انتخاباتي حق دارد كه براي جلب حمايت مردم و خوب جلوه دادن برنامههايش تبليغات كند و از نامزد و تيم رقيب پيشي گيرد. يكي از راههايی كه در سنت انتخاباتي افغانستان تا هنوز به عنوان عنصر تأثيرگذار بر نتيجهی انتخابات و پيروزي نامزدان رياست جمهوري محك زده ميشود، توجه به جلب حمايت رهبران سياسي و سران قبايل براي گرفتن حمايت تودهی مردم ميباشد. نقش رهبران قومي و سياسي براي پيروزي و رسيدن به قدرت در جامعهی سنتي افغانستان مهم و سازنده است. در تمامي انتخاباتهاي پيشين رياست جمهوري، اين مسئله نقش برازندهای را در پيكارهاي انتخاباتي داشته است. آنچه كه در انتخابات اين دور رياست جمهوري، متفاوت به نظر ميرسد، اين است كه با آنكه هنوز رهبران سياسي و قومي نقش برازنده در جهتدهي افكار عمومي دارند، تا حدي ملاك رايدهي در ميان تودهي مردم، بر معيار برنامهها و سابقهی كاري نامزدان معطوف شده است. به همين علت، مبارزات انتخاباتي هم ابعاد گستردهتر يافتهاند. در دور اول انتخابات در مرحلهی مبارزات انتخاباتي، آنچه نگران كننده بود و نشان از عدم پختگي سياسي و معقوليت رفتاري انتخاباتي در عرصهی پيكار انتخاباتي را نشان ميداد، اين بود كه هواداران و اعضاي تيمهاي انتخاباتي در مبارزات انتخاباتيشان معيارهاي اخلاقي را رعايت نميكردند. براي اينكه اعتبار نامزد و تيم انتخاباتي رقيب را در نزد افكار عمومي پايين آورده باشند، دست به توطئه و ذهنيتسازيهاي دروغين و ناموجه ميزدند و حتا با استفاده از مسايل خصوصي زندگي نامزدها، براي شكست و بد معرفي كردن رقيبشان استفاده ميكردند و در نوشتههاي هواداران و اعضاي تيمهاي انتخاباتي در شبكههاي اجتماعي و نشريات، الفاظ غيراخلاقي و نسبتهاي ناموجه رد و بدل ميشدند.
آنچه در اين خصوص مهم به نظر ميرسد، اين است كه در دور دوم انتخابات با توجه به تب و تابهاي شديد انتخاباتي، نشانههايی وجود دارند كه مبارزات انتخاباتي دور دوم هم با چنين ناهنجاري اخلاقي همراه باشد. لازم است تيمهاي انتخاباتي براي برازنده نشان دادن خود هرچه بيشتر به كيفيت برنامههاي خويش و شيوههاي بهتر شدن تبليغات و نشر پوسترها و برگزاري همايشهاي انتخاباتيشان توجه كنند و از هرگونه شايعهپراكني و تأكيد بر نسبتهاي نادرست و ذهنيتسازيهاي بدبينانه در خصوص نامزدها و تيمهاي رقيب اجتناب ورزند.
در مبارزات انتخاباتي دور اول به طور چشمگير از طرف تيمهاي انتخاباتي به نامزدان رقيب كلمات توهينآميز و دادن نسبتهاي نادرست استعمال میشد. لازم است كه در دوم هواداران و اعضاي تيمهاي انتخاباتي از كاربرد كلمات توهينآميز كه نشانی از تحقير و دشنام به چهرههاي انتخاباتي شود، بپرهيزند. تداوم اين نارساييهاي اخلاقي بر ذهنيت عموم مردم تأثير منفي ميگذارد و ميتواند كه به سنت بد اخلاقي، دشنامسازي و شايعهسازيهاي دروغين در جامعه و مبارزههاي انتخاباتي و سياسي دامن زند.
وارد شدن به حوزهی خصوصي و نشر تصاوير محرم و شخصي كانديدان يكي از نارساييهاي اخلاقي ديگري بود كه در دور اول انتخابات به گونهاي استفاده ميشد و از آن برای مصداقسازي و نشان دادن ضعف شخصيتي نامزدها و چهرههاي سياسي كار گرفته ميشد. خوب است كه در دور دوم اين نارسايي اخلاقي تكرار نشوند.
چيز ديگری كه در مبارزات انتخاباتي در فضاي مجازي از آن به عنوان شيوهی سركوب حريف در دور اول انتخابات امسال استفاده ميگرديد، اين بود كه بعضي از اعضاي تيمهاي انتخاباتي به نامهاي دختران، آدرسهاي مبهم فيسبوك و تویتر ساخته بودند و براي پخش ديدگاهاي مغرضانه استفاده مينمودند. اين عمل هرچند از طرف سازندگان آن شايد چنين توجيه شود كه براي پيروزي و شكست ميشود از هر و سيلهاي استفاده كرد؛ اما از نظر اخلاقي اين عمل توجيهپذير نيست؛ چون در اين شيوه همين كه از نامهاي مهبم و غيرواقعي استفاده ميشود، اين و اقعيت را هويدا ميسازد كه از اين كار براي اغواگريهاي دروغين سود برده ميشود كه اين عمل خود از نظر اخلاقي نادرست است. زيرا شايع شدن اين عمل زمينههاي بيشتر فرهنگ توطئهگري و ذهنيتسازيهاي دروغين را در جامعه گسترده و آماده ميسازد و به روحيهی عمومي آسيب ميرساند. از جانب ديگر، این کار، كاركرد انتخابات را به عنوان ميكانيزم دموكراتيك و عقلاني تضعيف ميکند.
