منبع: دیپلمات
نویسنده: سانجی کومار
برگردان: حمید مهدوی
شما نمیتوانید تا دروازهی قنسولگری هند در مرکز هرات با موتر بروید. جادهی منتهی به قنسولگری از دوصد متری دروازهی ورودی آن مسدود است و اگر کسی بخواهد به دفتر مرکزی آن برود، باید قبل از ورود، به طرف ساختمان قنسولگری قدم بزند و حداقل از سه لایهی امنیتی بگذرد. تنها قنسولگریای که از لحاظ امنیتی با قنسولگری هند برابری میکند، قنسولگری ایالات متحدهی امریکا است. در شعاع پنجصد متری قنسولگری هند، قنسولگریهای پاکستان و ایران واقع شدهاند که هردو بدون اقدامات شدید امنیتی به فعالیتهایشان ادامه میدهند.
همین قنسولگری هند که امنیت بالایی دارد، اخیرا مورد حمله قرار گرفت. در آخرین حمله از سلسله حرکات تهاجمی علیه تأسیسات هند در افغانستان، بامداد روز جمعه قنسولگری هند در غرب افغانستان آماج شلیک گلولهها قرار گرفت. گزارشها میگویند که چهار مرد مسلح صبح زود روز جمعه از ساختمان نزدیک به قنسولگری هند در هرات، برآن آتش گشودند و ده ساعت زمان دربر گرفت تا نیروهای امنیتی به درگیریها پایان دهند.
در این حمله بر جانب هندی و نیروهای امنیتی افغانستان تلفاتی وارد نشد، اما دو تن از عساکر اردوی ملی افغانستان که به آتش مهاجمان پاسخ داده بودند، زخمی شدند. یک مهاجم در جریان درگیریها به ضرب گلوله کشته شد.
آیا میتوانیم به این حمله از منشور «حملات بهاری» که اخیرا توسط طالبان آغاز شدهاند، نگاه کنیم؟ آیا این حمله یکی دیگر از سلسله حملاتی است که علیه دفاتر هند در این کشور جنجالی راهاندازی شدهاند؟ بلال سروری، از خبرنگاران بیبیسی مقیم کابل گفت: «میدانید، وقتی از حملات بر تأسیسات هند در افغانستان میشنوید، اولین چیزی که به ذهن آدم خطور میکند، شبکهی حقانی است. تنها این گروه است که پختگی راهاندازی و اجرای یک حملهی سنگین و پیچیده را دارد. ما در سال 2008 شاهد این بودیم؛ زمانی که سفارتخانهی هند در کابل مورد حمله قرار گرفت. این گروه حمایت سازمان استخبارات پاکستان (آی.اس.آی) را با خود دارد. از اینرو، حملههای آن دقیق و پیچیدهاند». هرچند وی در ادامه میگوید که «جالب است که این بار هیچکسی مسئولیت این حمله را نمیپذیرد. اما زمان وقوع این حملهی تروریستی مشکوک است». جنرال سمیعالله قطره، فرمانده پولیس هرات نیز شبکهی تروریستی واقع در پاکستان را مسئول این حمله میداند.
زمانبندی این حمله مهم است. روز دوشنبه قرار است حکومت جدید هند تحت رهبری نارندرا مودی، رهبر جناح راست هندو سوگند وفاداری یاد کند. مودی تمام رهبران جنوب آسیا را که بخشی از سازمان منطقهای سارک (اتحادیهی همکاریهای منطقهای جنوب آسیا) هستند، به مراسم دعوت کرده است. به استثنای پاکستان، تمام هفت عضو دیگر این سازمان شرکت رهبرانشان در این مراسم را تأیید کردهاند.
تأخیر پاکستان در پذیرش این دعوت نه تنها چالشهای موجود میان دستگاههای ملکی و نظامی در این کشور را آشکار میسازد، بلکه اشارهای است به علل حمله بر قنسولگری هند در هرات. نواز شریف، نخستوزیر پاکستان هنگام اقدام در مورد هند، از ناحیهی تندروان مذهبی و نیروهای افراطی با چالشهای بزرگی مواجه میشود.
بازیگران غیردولتی که مخالف هرگونه بهبود در روابط این دو کشور همسایه اند، میخواهند وضعی را به وجود آورند که در آن نزدیک شدن این دو کشور جنوب آسیایی مشکلتر شود. نیروهای بنیادگرا همیشه با احساسات ضدهندی رشد کرده و موفق شدهاند و نزدیکی بین دهلی جدید و اسلامآباد دلیل وجودی آنها را از بین خواهد برد.
یک مقام ارشد امنیتی در پاکستان که نخواست نامش فاش شود، به دیپلمات گفت: «باید زمانبندی این حمله را درک کرد. نیروهایی در پاکستان وجود دارند که از دوستی با دهلی جدید آشفته میشوند. از زمانی که مودی انتخابات هند را برده است، آنها بیش از هر زمان دیگری تهاجمیتر شدهاند. آنها رهبر حزب بهاراتیا جاناتا را دشمن مسلمانان میدانند. بنابراین، با هرگونه روابط با او مخالفت میکنند». علاوه براین، گزارشهایی قبلا نیز به نشر رسیده بودند که پس از برنده شدن نارندرا مودی در دهلی، گروههای تروریستی ضدهند خواهان راهاندازی حملات علیه اهداف هندی در سراسر جهان شدهاند. نیروهای افراطی اسلامی به مودی بیشتر به عنوان یک نخستوزیر هندو نگاه میکنند تا نخستوزیر هند. بنابراین، باوجود بهترین نیات دهلی جدید، عادی سازی روابط با اسلامآباد برای رهبری هند کار آسانی نخواهد بود. تصویر مودی به عنوان یک هندوی تندرو، تعصبات دینی پرخاشگرانهی بخشی از جامعهی پاکستان را برمیانگیزد، تعصباتی که حکومت اسلامی نمیتواند آن را نادیده بگیرد.
شریف نمیتواند بنیادگرایان اسلامی را نادیده بگیرد، بنیادگرایانی که از دیرباز بدینسو حمایت سازمان استخبارات پاکستان (آی.اس.آی) و ارتش این کشور را با خود داشتهاند. یکی از پاسخهای احتمالی حمله به قنسولگری هند در هرات، میتواند نزدیکی روزافزون کابل به دهلی جدید و حضور روبهرشد هند در هندوکش باشد. ارتش پاکستان و گروههای جهادی در منطقه، همواره از نمایهی روبهرشد دموکراسی جنوب آسیا (هند) در کشور جنگزدهی افغانستان ابراز تنفر کردهاند. انگیزه و دلایل هدف قرار دادن تأسیسات هند در افغانستان هرچه باشد، منطقه روی صلح را نخواهد دید، مگر اینکه میان این قدرت و بازیگر برتر جنوب آسیا تفاهم بیشتری وجود داشته باشد.
