57 روز از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری ششم میزان افغانستان میگذرد، اما کمیسیون مستقل انتخابات در تاریخهای 27 میزان و 23 عقرب که برای اعلام نتیجهی ابتدایی انتخابات تعیین شده بود، نتوانست نتیجه را اعلام کند. اکنون نیز مشخص نیست که کمیسیون چه زمانی تاریخ جدید اعلام نتیجهی ابتدایی را مشخص خواهد کرد و همچنان معلوم نیست که در تاریخ تعیینشدهی بعدی نتیجه اعلام میشود یا نه.
کمیسیون مستقل انتخابات میگوید که تا کنون زمان اعلام نتیجهی ابتدایی مشخص نیست و پس از تکمیل بازشماری و تفتیش آرا، نتیجهی ابتدایی اعلام خواهد شد.
میرازمحمد حقپرست، از سخنگویان کمیسیون مستقل انتخابات روز شنبه، دوم قوس، در صحبت با اطلاعات روز گفت که نخست مهم است روند تفتیش و بازشماری آرا در 34 ولایت تکمیل شود و پس از آن رهبری کمیسیون مطابق زمانبندی انتخابات در مورد اعلام نتیجهی ابتدایی تصمیم خواهد گرفت: «کوشش نهایی جریان دارد که نتایج را به وقت و به زمان اعلام کنیم.»
به گفتهی حقپرست، بازشماری و تفتیش آرا در 23 ولایت تکمیل شده، در ولایتهای هلمند، قندهار، ننگرهار و کابل جریان دارد و در هفت ولایت دیگر (پنجشیر، بغلان، سرپل، بدخشان، تخار، فاریاب و پروان) بهدلیل بستهماندن دفاتر ولایتی کمیسیون انتخابات از سوی برخی تکتهای انتخاباتی، تفتیش و بازشماری آغاز نشده است. آقای حقپرست دیروز گفت که ممکن است بازشماری و تفتیش آرا در ولایتهای هلمند و قندهار روز شنبه تکمیل شود.
براساس معلومات او، نتایج بازشماری و تفتیش آرای 17 ولایت به دفتر مرکزی رسیده است که پس از دریافت نتایج، چهار مرحلهی دیگر (انتک، اسکن، انتری و بررسی) باید تکمیل و سپس نتایج ابتدایی اعلام میشود: «مراحل بعدی هم در روزهای نزدیک تکمیل میشود.»
پس از تصمیم کمیسیون مبنی به بازشماری بیش از 8 هزار محل رایدهی، بیشتر تکتهای انتخاباتی به این روند پیش از تصفیه کامل معلومات بیومتریکی رایدهندگان و خارجنشدن 300 هزار رای جنجالی از جمع آرای معتبر اعتراض کردند. پس از این اعتراضها این روند برای چند روز متوقف و به تاریخ 26 عقرب از سر گرفته شد.
تا کنون نشستهای متعدد میان تکتهای معترضی چون «ثبات و همگرایی» به رهبری عبدالله عبدالله، «امنیت و عدالت» به رهبری رحمتالله نبیل و «صلح و عدالت اسلامی» به رهبری گلبدین حکمتیار و کمیسیون مستقل انتخابات برگزار شده است، اما هیچ یک از گفتوگوها نتیجهای نداشته و تکتهای معترض همچنان به خواستهای قبلیشان تأکید دارند. در روزهای 23 و 24 عقرب دو نشست طولانی در کمیسیون انتخابات برای قناعت این تکتهای در مورد بازشماری آرا، 137 هزار معلومات بیومتریکی قرنطینشده و 102 هزار رای خارج از زمان قانونی رایدهی برگزار شد، اما این تکتهای گفتند که کمیسیون در پی حل مشکل نیست، بلکه تلاش دارد که به آرای نامعتبر اعتبار بخشد.
از سوی هم پس از نقض مکرر تقویم انتخابات برای اعلام نتیجهی ابتدایی، همواره یکی از نگرانیهای مطرحشده این بوده که ممکن است برخی تکتهای انتخاباتی با استدلال به نقض تقویم و به تأخیر اعلامشدن نتیجهی انتخابات و کاستیهای دیگر در کمیسیون، نتیجه را نپذیرند. نهادهای ناظر نقض تقویم انتخابات را به مثابهی نقض قانون میدانند و میگویند این کار تخلف انتخاباتی است که باید عاملان این تخلف مورد پیگرد قانونی قرار گیرد. این نهادها میگویند که این تأخیرها به سلامت انتخابات صدمه میزند و زمینه را برای سوءاستفادهی برخی از تکتها که حامیانی در درون کمیسیون انتخابات دارند، فراهم میکند. حتا برخی از نهادهای ناظر این خطر را محتمل میدانند که برخی سیاسیون ممکن است با استفاده از این نقیصه، گزینههای چون حکومت موقت و حکومت سرپرست را بار دیگر مطرح کنند.
در روزهای اخیر هشدارهای در مورد اعلام نتیجه در شرایط فعلی و نپذیرفتن نتیجهی انتخابات از سوی برخی تکتهای انتخاباتی مطرح شده است. گلبدین حکمتیار، رهبر دستهی انتخاباتی «صلح و عدالت اسلامی» اخیرا گفت که تا حذف 300 هزار رای جنجالی هیچ کسی حق اعلام نتیجهی انتخابات ریاستجمهوری را ندارد. آقای حکمتیار روز سهشنبه، ۲۸ عقرب، در نشست خبری گفت که علاوه بر حذف این ۳۰۰ هزار رأی، باید آرای بیومتریکنشده نیز باطل شود.
پس از آن، در روز 30 عقرب شورای نامزدان انتخابات ریاستجمهوری، هشدار داد که نتیجهی انتخابات را نمیپذیرد. احمدولی مسعود، از اعضای این شورا در نشست خبری گفت که دستهی انتخاباتی «دولتساز» به رهبری اشرف غنی، در کار کمیسیون انتخابات مداخله و تعدادی از افراد را در کمیسیون بهمنظور مهندسیکردن رای «خریداری» کرده است. این عضو شورای نامزدان انتخابات ریاستجمهوری تأکید کرد که جانبداری کمیسیون انتخابات از دستهی انتخاباتی «دولتساز» برای اعضای این شورا قابل قبول نمیباشد و آنان نتایج این انتخابات را نیز نمیپذیرند.
پس از آغاز مجدد بازشماری آرا، عبدالله عبدالله، رهبری تکت انتخاباتی «ثبات و همگرایی» هشدار داده بود در صورتی که کمیسیون مستقل انتخابات در تصمیم خود مبنی بر آغاز مجدد روند بازشماری آرا تجدید نظر نکند، تیم او از تمامی گزینههای قانونی و مشروع برای جلوگیری از تقلب استفاده میکند.
اما تکت انتخاباتی «دولتساز» که همواره از سوی دیگر تکتها متهم به تقلب شده است، بر اعلام هرچه زوتر نتیجهی انتخابات تأکید دارد و میگوید هرآنچه کمیسیون انتخابات تصمیم بگیرد مورد قبول این تکت انتخاباتی قرار خواهد گرفت. جاوید فیصل، از سخنگویان این تکت در صحبت با اطلاعات روز گفته بود که این تکت از کمیسیون انتخابات انتظار دارد که نتایج را بهزودترین فرصت اعلام کند و دیگر انتخابات را «قربانی بدمعاشیها و کارهای غیرقانونی نامزدان و کسانی دیگر نکنند.»
کمیسیون مستقل انتخابات میگوید که گفتوگوها با تکتهای معترض همچنان جریان دارد و تلاش میشود که از طریق دفاتر ولایتی کمیسیون قناعت آنان فراهم شود. میرازمحمد حقپرست میگوید: «بدبختانه تا حالا به تفاهم نرسیدیم. کوشش و تلاش نهایی کمیسیون جریان دارد. اگر باهم به تفاهم نرسیدیم، شاید رهبری یک تصمیمی دیگر بگیرد تا از این وضعیت بیرون شویم و بتوانیم که بازشماری و تفتیش را در هفت ولایت باقیمانده تکمیل و نتایج ابتدایی را اعلام کنیم.»
آقای حقپرست میافزاید کمیسیون انتخابات میخواهد مطابق قانون و لوایح با تکتهای انتخابای به تفاهم برسد: «اگر خواست آنها مطابق قانون نباشد، شکی نیست که کمیسیون تصمیم خود را میگیرد و پروسه انتخابات را تکمیل میکند. گفتوگو هم در دفتر مرکزی و هم دفاتر ولایتی جریان دارد. انشائالله خوشبین هستیم که به تفاهم برسیم، اما تفاهم در قالب قانون.»
هرچند کمیسیون مستقل انتخابات بارها اعلام کرده است که مطابق لوایح و قانون، آرای اعتبار دارد که اساس بیومتریک داشته باشد، اما تکتهای انتخاباتی و نهادهای ناظر کمیسیون انتخابات بهخاطر اعبتاریدهی 137 هزار معلومات بیومتریکی قرنطینشده، 102 هزار رای خارج از زمان، بازشماری دو هزار و 423 محلیکه اطلاعات بیومتریک ندارد به اقدام فراقانونی متهم میکند.
به گفتهی حقپرست، تکتهای انتخاباتی معترض میگویند که بعد از ابطال 300 هزار رای حاضرند که در بازشماری و تفتیش اشتراک کنند، اما پاسخ کمیسیون این است که «مطابق طرزالعمل و لایحه تفتیش، به بازشماری و تفتیش میرویم و پس از تکمیل روند در 34 ولایت، بعدا کمیسیون اعلام میکند که چقدر آرا بیومتریکی است و چقدر آرا غیربیومتریکی. اساس فیصله و اساس آرای معتبر، تنها بیومتریک است.»
