سه روز تا اعلام نتیجه‌ی ابتدایی انتخابات؛ «شفافیت نباید قربانی سرعت شود»

در تقویم انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان، 27 میزان، روز اعلام نتایج ابتدایی انتخابات تعیین شده است. سه روز مانده به این تاریخ، نهادهای ناظر بر روند انتخابات و برخی ستادهای انتخاباتی می‌گویند که کمیسیون نمی‌تواند تا این تاریخ نتیجه‌ی ابتدایی را اعلام کند. کمیسیون نیز مطمیین نیست که می‌تواند در این تاریخ نتیجه‌ی ابتدایی را اعلام کند یا خیر، اما می‌گوید که تقویم انتخابات برای آن‌ها اهمیت دارد و تمام تلاش‌شان را می‌کند که مطابق تقسیم اوقات عمل کند.

در چند روز گذشته، روند انتقال معلومات رأی‌دهندگان از دستگاه‌های بیومتریک به سرور مرکزی کمیسیون به کندی پیش می‌رفت، اما شام روز یک‌شنبه کمیسیون در توافق با نهادهای ناظر، ستادهای انتخاباتی و شرکت درملوک روش جدیدی را بری انتقال معلومات در پیش گرفت که معلوم می‌شود، روند کار سرعت گرفته است. قبلا معلومات دستگاه‌های بیومتریک از طریق انترنت به سرور منتقل می‌شد، از شام یک‌شنبه به بعد معلومات از طریق 20 پایه کمپیوتر و لین به سرور منتقل می‌شود.

هرچند روش جدید، سرعت انتقال معلومات دستگاه‌های بیومتریک به سرور مرکزی را بیش‌تر کرده، اما نهادهای ناظر و برخی ستادهای انتخاباتی می‌گویند که کارها در کمیسیون تا رسیدن به مرحله‌ی اعلام نتیجه‌ی ابتدایی به کندی پیش می‌‌رود و کمیسیون نمی‌تواند در 27 میزان نتیجه‌ی ابتدایی را اعلام کند.

اورنگ زیب، عضو کمیسیون انتخابات روز دوشنبه، در نشست خبری کمیسیون انتخابات گفت که کمیسیون تلاش می‌کند تا طبق زمان‌بندی انتخاباتی، نتیجه‌ی ابتدایی را در ۲۷ میزان اعلام کند، اما اگر با تأخیر هم اعلام شد، آن تأخیر در حد هفته و ماه نه، بلکه در حد یک یا چند روز خواهد بود.

یوسف رشید، رییس بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه‌ی افغانستان (فیفا) در گفت‌وگو با اطلاعات روز می‌گوید که در حال حاضر کمیسیون روی دو بخش، اسکن اوراق نتایج و انتقال معلومات از دستگاه‌های بیومتریک به سرور مرکزی کار می‌کند که پیشرفت کار در بخش نخست خوب است، اما در بخش دوم کار به کندی پیش می‌رود.

آقای رشید می‌افزاید که اگر کار هردو بخش تکمیل و نتایج هر دو بخش مشخص شود، در صورت تفاوت آمار و ارقام، نیاز است که صندوق‌ها در ولایت‌ها بازشماری شود و ورق نتایج جدید ترتیب کند که در این صورت، زمان بیش‌تر نیاز است و کمیسیون در 27 میزان آماده‌ی اعلام نتیجه‌ی ابتدایی نمی‌شود.

عزیز رفیعی، رییس مجتمع شبکه‌ی جامعه مدنی (مجما) در صحبت با اطلاعات روز می‌گوید که باتوجه به استفاده از تکنولوژی در انتخابات ریاست‌جمهوری، این امکان وجود داشت که نتیجه‌ی ابتدایی انتخابات 48 ساعت بعد از روز انتخابات اعلام شود، اما به‌خاطر مشکلات تخنیکی میان کمیسیون و شرکت درملوک، روند با کندی مواجه شد.

آقای رفیعی می‌افزاید که با در نظرداشت روش جدید برای انتقال معلومات دستگاه‌های بیومتریک به سرور مرکزی، ممکن کمیسیون بتواند در روزهای آینده این معلومات را جمع‌آوری کند، اما این‌که نتیجه‌ی ابتدایی را اعلام می‌تواند یا خیر، معلوم نیست.

قیس یاسینی، رییس مؤسسه دیدبان انتخابات آزاد و شفاف (فیتوا) در صحبت با اطلاعات روز می‌گوید که روند کار در کمیسیون بسیار به کندی پیش می‌رود و و نتیجه‌ی ابتدایی در تاریخ معین‌شده، اعلام نخواهد شد.

برخلاف کمیسیون انتخابات، نهاهای ناظر و شماری از ستادهای انتخاباتی که از سرعت انتقال معلومات از دستگاه‌های بیومتریک به سرور مرکزی با استفاده از روش جدید، راضی‌اند، اما قیس یاسینی می‌گوید که روش جدید سرعت انتقال را کندتر کرده است و کمیسیون در این مورد حقیقت را نمی‌گوید.

نور رحمن اخلاقی، عضو ستاد انتخابات «ثبات و همگرایی» در گفت‌وگو با اطلاعات روز می‌گوید که احتمال کمی وجود دارد که کمیسیون بتواند در تاریخ 27 میزان نتیجه‌ی ابتدایی انتخابات را اعلام کند؛ به‌دلیلی که بسیاری از کارها که نیازمند اعلام نتیجه‌ی ابتدایی است، انجام نشده است.

آقای اخلاقی می‌افزاید که تا کنون اطلاعات دو مرکز که مشخص کند، آرای بیومتریک‌نشده کدام‌هایند، باهم مقایسه نشده است، بنابراین هزارها محل باید تفتیش و بازشماری شود که در این زمینه هیچ اقدامی نشده است: «این کارها تا صورت نگیرد نمی‌تواند با چیزهای در دست داشته، نتیجه را اعلام بکند.»

از سوی هم اخلاقی می‌گوید که روند انتقال معلومات دستگاه‌های بیومتریک به سرور مرکز از طریق روش قبلی (انترنت) یک تا و یک‌ونیم ماه زمان می‌برد، اما روش جدید سرعت به مراتب بهتر شده است.

آخرین آمارها از کمیسیون انتخابات

اعضای کمیسیون مستقل انتخابات روز دوشنبه در نشست خبری خود اعلام کردند که حدود ۸۵ درصد آرای دارای اطلاعات بیومتریک که یک میلیون 737 هزار و 87 رأی می‌شود، تثبیت شده است. به گفته‌ی اعضای کمیسیون، این تعداد آرای بیومتریک شده از ۲۲ هزار و ۵۸۸ محل به‌دست آمده و آرای دارای اطلاعات بیومتریک از سه‌هزار و ۹۸۰ محل رأی‌دهی باقی مانده است.

روز سه‌شنبه، علی افتخاری، یکی از سخن‌گویان کمیسیون مستقل انتخابات به اطلاعات روز گفت که از یک میلیون و 737 هزار رأی دارای اطلاعات بیومتریک، تا حوالی ساعت یک روز سه‌شنبه، حدود یک میلیون و 300 هزار رأی عملا وارد سرور مرکزی کمیسیون شد. آقای افتخاری افزود که تا آخر روز سه‌شنبه این رقم به یک میلیون و 700 هزار خواهد رسید.

به گفته‌ی افتخاری، انتقال معلومات دستگاه‌های بیومتریک به سرور مرکزی چند مرحله دارد و فعلا یک میلیون 300 هزار رأی بیومتریک‌شده وارد سرور مرکزی کمیسیون شده است.

این سخن‌گوی کمیسیون می‌گوید که کمیسیون تلاش دارد که مطابق جدول زمانی نتیجه‌ی ابتدایی را اعلام کند، اما چهار روز روند انتقال معلومات از دستگاه‌ها به سرور مرکزی به مشکل خورد، دو روز دیگر انجنیران شرکت درملوک برای سرعت کار تلاش کردند اما موفق نشدند و گفت‌وگو روی روش جدید انتقال، دو روز را دربر گرفت: «اگر پروسه به‌نحوی به تعویق بیفتد، زیاد جای نگرانی نیست، اما چیزی‌که برای کمیسیون مهم است، این است که آرای دارای اطلاعات بیومتریک باید حساب شود و شفافیت لازم مطابق به قوانین و طرزالعمل حفظ شود.»

«شفافیت نباید قربانی سرعت شود»

برخی از نهادهای ناظر نگران به تعویق‌افتادن اعلام نتیجه‌ی ابتدایی انتخابات‌اند و می‌گویند تأخیر در اعلام نتیجه‌ی ابتدایی از یک طرف نقض قانون است و از طرف دیگر زمینه را برای تقلب و متقلبان فراهم می‌کند. قیس یاسینی، رییس مؤسسه دیدبان انتخابات آزاد و شفاف (فیتوا) از کسانی‌ست که از تأخیر در اعلام نتیجه‌ی ابتدایی ابراز نگرانی می‌کند و می‌گوید که هر قدر پروسه زمان‌گیر شود، زمینه‌ی تقلب فراهم می‌شود و متقلبان فرصت بیش‌تری می‌یابند.

از دید او راه‌حل این است که کمیسیون مستقل انتخابات افزون به دو متخصص شرکت درملوک، متخصصان بیش‌تر این شرکت را در کابل بخواهد، تا پروسه سرعت یافته و نتیجه در تاریخ تعیین‌شده، اعلام شود.

اما برخی دیگر از نهادهای ناظر و شماری از ستادهای انتخاباتی می‌گویند که شفافیت انتخابات نباید قربانی سرعت شود و نتیجه‌ای اعلام شود که داری شفافیت لازم بوده و برای مردم افغانستان و طرف‌های انتخاباتی قابل‌قبول باشد.

رحمت‌الله نبیل، رییس دسته‌ی انتخاباتی «امنیت و عدالت» روز سه‌شنبه در نشست خبری گفت که در اعلام نتیجه‌ی ابتدایی انتخابات نباید شفافیت قربانی سرعت شود. آقای نبیل افزود: «یک هفته دو هفته تأخیر ما را نگران نکند که چرا نتوانستیم در روز معین اعلام کنیم، به‌خاطرکه اثرات آن [عجله] در آینده ویران‌گرتر و جدی‌تر خواهد بود.»

نور رحمن اخلاقی، از دسته‌ی انتخابات «ثبات و هم‌گرایی» می‌گوید که اگر نتیجه‌ی ابتدایی در 27 میزان اعلام شود، خوب است، اما اگر تمام مراحلی که شفافیت را تأمین می‌کند، انجام نشود در این صورت «با حوصله‌مندی شفافیت را بر زمان ترجیح بدهیم. تأکید می‌کنم که تمرکز بر شفافیت بهتر است تا یک نتیجه‌ی ابتدایی ناقص اعلام شود.»

عزیز رفیعی می‌گوید مردم افغانستان یک انتخابات باعتبار می‌خواهد، تعجیل و تأکید بر اعلام نتیجه‌ی ابتدایی در تاریخ تعیین‌شده، در برابر مشروعیت انتخابات، ارزش ندارد: «اگر یک انتخابات بااعتماد، بااعتبار و باارزش یک هفته بعدتر اعلام شود، خیلی مهم‌تر است نسبت به این‌که با عجله کاری شود، بعد متوجه شویم که اشتباهات بسیار بزرگی وجود داشته. به‌نظر من خیلی دقیق باشد تا قابل قبول برای مردم باشد.»