جنگ و آسيب‌پذيري كودكان

بشیر یاوری
بشیر یاوری
مسووليت: سردبير محمدبشيرياوري متولد 1358 ازولايت غزني ولسوالي جاغوري ، ليسانس جامعه شناسي ازدانشگاه تعليم وتربيه استاد برهان الدين رباني سال 1386 ، يكي از بنياد...

سي و پنج سال است كه در كشور جنگ جريان دارد و اين پديده‌ی شوم، تأثيرات ناگواری بر تمامي عرصه‌هاي زندگي انسان اين سرزمين وارد نموده است. مهم‌ترين پيامد ناگوار اين پديده برسرنوشت مردم، اين است كه تمامي نهاد‌هاي اساسي جامعه را متأثر ساخت. دولت به عنوان ارگان رهبري كننده و سامان‌دهنده‌ي مناسبات و نيازهاي زندگي جمعي، از بين رفت و تا دوره‌ی جديد و به وجود آمدن نظام سياسي كنوني كه بعد از كنفرانس بن، با  حمايت سازمان ملل متحد و جامعه‌ی جهاني به و جود آمد، انارشي‌، خودسري‌ها و زورگويي در كشور ما حاكميت مي‌كرد. تا هنوز هم نظام سياسي ما از نارسايي‌هاي كلي در عرصه‌ی رهبري جامعه رنج مي‌برد.

نظام آموزش و پرورش در تمام جاهاي كشور متضرر شد و زمينه‌ی تعليم و تحصيل از فرزندان جامعه گرفته شد و يك نسل از انسان اين سرزمين از فراگيري دانش محروم شد‌. بانيان جنگ، از كودكان و نوجوانان به عنوان نيروي جنگي استفاده نمودند و بر اثر پيامد‌هاي ناگوار اين جنگ دوام‌دار، مليون‌ها انسان اين سرزمين به كشورهاي همسايه و ساير كشور‌هاي جهان مهاجر شدند و كودكان‌شان به خاطر مجبوريت زندگي‌، فقر و نبودن زمينه‌ی آموزش، نتوانستند تحصيل كنند و اكثريت‌شان در دوره‌ی كودكي مجبور شدند كه براي تأمين معيشيت خود و خانواده‌های‌شان، كار كنند. هنوز هم اين پديده در كشور ما جريان دارد و از پيامد‌هاي سوء آن كودكان به طور مستقيم و غيرمستقيم تاوان مي‌پر‌دازند. به طور مشخص، موارد ذيل آسيب‌هاي جدي اند كه جنگ بر كودكان افغانستان رو‌ا داشته است:

  1. قرباني جنگ

بر‌اساس ارزيابي كميسيون مستقل حقوق بشر، تلفات كودكان در جريان جنگ در سال 1392، در مقايسه به تلفات كودكان در سال 91،  14.9 درصد بالا رفته است.

ارزيابي هيأت معاونت سازمان ملل در كابل نشان مي‌دهد كه در سال 2013 به تعداد 549 كودك در جنگ‌هاي مسلحانه در افغانستان كشته شده‌اند و به تعداد 1149 كودك زخمي شده‌اند و قرار ارزيابي‌ها، از كودكان به گونه‌هاي مختلفی چون خبر‌رسانی، انتقال دادن مواد‌هاي جنگي، سوء استفاده‌ی جنسي توسط‌ سربازان و فرماندهان جنگي‌ و انجام دادن حملات انفجاري و انتخاري سوء استفاده می‌شود. در تمام اين موارد، از كودكان به عنوان يك و سيله‌ي كم‌بها‌ براي هدف‌هاي جنگي و مقاصد طرف‌های جنگ استفاده صورت می‌گیرد. در اين عمل‌كرد‌ها به حيات كودكان و آينده‌ی‌شان هيچ‌گونه توجه ارزشي نمي‌شود. به اين صورت، كودكان قربانيان نا‌خواسته‌ی جنگ مي‌باشند كه هدف جنگي ندارند و جنگ‌آفرينان از مجبوريت و سادگي كودكان سوء استفاده مي‌كنند و آن‌ها را شامل صحنه‌هاي جنگي مي‌سازند. ‌اين مسئله نشان‌ دهنده‌ی این است که نسبت به حق حيات و آيند‌ه‌ی كودكان در جنگ، توجهي صورت نمي‌گيرد.

  1. محروم شدن از مزاياي زندگي

‌اثر‌ زيان‌بار جنگ بر سرنوشت كودكان ابعاد گسترده‌‌ دارد. بر‌علاوه‌ی اين‌كه در جنگ‌ها از كودگان به گونه‌هاي متفاوت استفاده‌ی سوء مي‌شو‌د، دوام جنگ در كشور باعث شده است كه بسياري از كودكان پدران خويش را از دست دهند. به اين صورت، اين كودكان از مزاياي لازم زندگي؛ مانند تغذيه‌ی سالم‌، مصئونيت عاطفي و تعليم و تربيه‌ی شايسته محروم مي‌باشند و در ادامه‌ی زندگي خويش، در معرض آسيب‌پذيري‌هاي جدي ديگري چون قرار گرفتن در دام قاچاق‌بران انسان‌، اعتياد به مواد مخدر، سوء استفاده‌هاي جنسي و وادار شدن به كارهاي شاقه‌ رو‌به‌رو هستند كه هر‌كدام اين پيامدهاي ناگوار، زندگي سالم و شايسته را براي كودكان آسيب‌ديده از جنگ، دشوار‌تر ساخته‌اند. در يك نگاه کلی، معلوم مي‌شود كه در تمامي جاهايی كه ميدان جنگي بوده‌اند، كودكان اين آسيب‌ها را متقبل شده‌اند؛ به طور مثال، تا هنوز در مناطق جنوب كشور دروازه‌‌هایی مكاتب به روي كودكان باز نمي‌باشند و طالبان به خاطر مخالفت‌شان با دولت، اجازه نمي‌دهند كه مكاتب در آن‌جا فعال باشند. در ‌بعضي جاها كه اجازه‌ی باز شدن مكتب‌ها را داده‌اند، كودكان مجبور‌ند كه نصاب تعليمي طالبان را فراگيرند كه اين امر باعث مي‌شود كه كودكان نتوانند از دانش جديد و مضامينی كه طالبان اجازه‌ی آموزش آن را نداده است، آگاه شوند. برعلاوه‌ی اين محدويت، در اكثر مناطق قلم‌رو طالبان در كشور، دروازه‌های مكتب به روي دختران بسته مي‌باشند و به خاطر همين فضاي جنگي‌ بيش از سي و پنج سال در كشور بوده است كه چندين نسل از كودكان اين سرزمين از آموزش محروم شده‌‌اند و اين روند به گونه‌ي باالقوه هنوز هم در كشور جريان دارد. كودكاني كه در جريان جنگ‌هاي سه دهه قرباني پيامده‌هاي ناگوار جنگ گرديده‌اند، به خاطر مشكل فقر و دشواري‌هاي زندگي، مجبورند كه كار‌هاي شاقه را انجام دهند و در جاده‌هاي شهر «آب‌فروشي»‌، «پلاستيك‌فروشي» و «گدايي» نمايند. براي رسيدگي به اين دشواري‌هاي زندگي اين كودكان، هيچ‌گونه برنامه‌ی حمايتي از طرف دولت طرح و اجرا نشده است. گه‌گاهي حركت‌هاي نمادينی براي طرح مشكل اين كودكان مطرح شده‌اند؛ به طور نمونه، دیروز رييس جمهور كرزي تمامي كودكان خياباني را ميزباني نمود‌ و براي‌شان غذا داد‌ و با آن‌ها يك‌جا روي يك صفره غذا خورد‌. گرچند اين كار نمادين ریيس جمهور كرزي ارزش‌مند است و در تاريخ كشور سابقه ندارد كه زمام‌دار اين سرزمين به كودكان خياباني اين‌گونه برخورد کرد‌ه باشد، اما اين كار‌هاي نمادين نمي‌توانند رنج‌هاي كودكانی را كه پدر‌هاي‌شان را در جنگ و حملات انتحاري از دست داده‌اند، مرهم گزارند. اين كودكان از مزاياي زندگي محروم مي‌باشند و آينده‌ی مهم و تاريك زندگي‌شان را تهديد مي‌كنند.

‌نياز جدي این است كه برنامه‌هاي بزرگ و گسترده‌ای براي حمايت از كودكان محروم و آسيب‌ديده از جنگ از طرف دولت و نهادهاي خيريه در سطح كشور روی دست گرفته شوند و رسانه‌ها و نهادهاي مدني آگاهي‌دهي لازم را براي حمايت از كودكان و تقبيح سوء استفاده از كودكان به مردم بدهند.

از روزنامه‌نگاری مستقل حمایت کنید

محدودیت‌های گسترده بر رسانه‌ها و فضای عمومی در افغانستان، دسترسی شهروندان به اطلاعات مستقل را محدود کرده است. در چنین شرایطی، «اطلاعات روز» متعهدانه و مستقل به کار خود ادامه می‌دهد تا حقیقت قربانی خاموشی و فراموشی نشود.

ما وابسته به هیچ قدرتی نیستیم و تنها برای مردم می‌نویسیم.

مأموریت ما افشای فساد، بازتاب صدای سرکوب‌شدگان، تقویت پاسخگویی صاحبان قدرت، و پشتیبانی از چشم‌اندازی است که در آن همه شهروندان افغانستان از حقوق و آزادی‌های برابر برخوردار باشند و در صلح زندگی کنند.

خبرنگاران ما در شرایط دشوار و گاه خطرناک فعالیت می‌کنند تا گزارش‌های دقیق، منصفانه و مبتنی بر واقعیت منتشر شود و روایت‌های مردم به حاشیه رانده نشود. تداوم این کار، به حمایت مخاطبان و حامیان مستقل وابسته است.

هر کمک، فارغ از میزان آن، به ادامه روزنامه‌نگاری مستقل کمک می‌کند. اگر امکان کمک مالی ندارید، همرسانی این درخواست و تشویق دیگران به حمایت نیز سهمی مهم در تقویت این مسیر دارد.

در کنار حقیقت بایستید
از اطلاعات روز حمایت کنید

برای حمایت اینجا کلیک کنید
با دیگران به‌‌ اشتراک بگذارید
5 دیدگاه