شماری از دانشجویان که تعدادشان به هشت نفر میرسد، یکونیم سال پیش امتحان ورودی ماستری زبان و ادبیات پشتو را در دانشگاه کابل پشت سر گذاشتهاند. این افراد میگویند که بهرغم اینکه در این آزمون قبول شده، اما دانشکدهی زبان و ادبیات دانشگاه کابل آنان را شامل درس نمیکند. این دانشجویان با انتقاد از این عملکرد دانشگاه کابل، میگویند که آنها یکونیم سال است که در حالت بیسرنوشتی قرار دارند.
اسناد دستداشتهی این شمار دانشجویان نشان میدهد که فیصلههای شورای علمی دانشگاه و نامههای رسمی وزارت تحصیلات عالی مبنی بر شمولیت این دانشجویان در برنامهی ماستری بخش پشتو، چندین بار از سوی مسئولان بورد ماستری زبان و ادبیات پشتو رد شده و تطبیق نشده است.
این دانشجویان مدعیاند که آزمون بخش ماستری زبان و ادبیات پشتوی دانشکدهی زبان و ادبیات دانشگاه کابل در ماه حوت سال 1396 بهگونهی ناسالم، غیرشفاف و مبهم انجام شده است. علاوه بر آن، این افراد وزارت تحصیلات عالی، مسئولان دانشگاه و بخش ماستری زبان و ادبیات پشتو را به «خویشخوری، برخورد دوگانه و رفتار فسادآلود سیاسی» متهم میکنند.
شرح ماجرا
این دانشجویان میگویند که آنان در آزمون ورودی ماستری بخش ادبیات پشتوی دانشکده زبان و ادبیات دانشگاه کابل در ماه حوت 1396 شرکت کردهاند. نتیجهی این آزمون در چهارم حمل 1397 اعلام میشود. در اعلام نتیجه دانشجویانی که اکنون معترضاند، ناکام شناخته میشود. اما این دانشجویان در برابر آن اعتراض میکنند و خواهان تجدید نظر میشوند.
پس از پیگیریهای متعدد، اعضای بورد ماستری بخش پشتو، حاضر به تجدید نظر برگههای آزمون این دانشجویان میشوند. دانشجویان معترض در هنگام تجدید نظر، به کلید جوابات پرسشها دسترسی پیدا میکنند. آنان درمییابند که دستکم کلیدپاسخهای 10 پرسش از میان 50 پرسش اشتباه است. یعنی یکپنجم از پرسشهای برگههای آزمون براساس همین کلید اشتباه بررسی شده است. این دانشجویان میگویند که با مراجعه به 180 جلد کتاب، مستند و ثابت کردهاند که در کلید جوابها، دستکم جوابهای 10 پرسش «عمدا یا سهوا» نادرست درج شده بوده است. به گفتهی این دانشجویان، حدود 30 جلد کتابی که به آنان استناد شده است، اکنون در دانشکدههای زبان و ادبیات دانشگاههای کشور تدریس میشود و از سوی خود استادان بخش پشتو تألیف شده است.
به گفتهی دانشجویان معترض، بورد ماستری بخش پشتو در برابر نادرستبودن کلید جوابات پاسخ نداده و حاضر به تجدید نظر دوباره نشدهاند. از اینرو آنان دست به دامان مراجع بالاتر میشوند.
برای بررسی ادعای این دانشجویان مبنی بر نادرستبودن کلید جوابات، هیأتی از سوی کمیسیون امور دینی، فرهنگی، معارف و تحصیلات عالی مجلس نمایندگان تعیین میشود. در گزارش این هیأت که در 29 جوزا سال 1397 به مجلس نمایندگان ارائه میشود نیز آمده است که در بررسی نتایج باید تجدید نظر شود. همچنان در گزارش آمده است که استادان بورد ماستری پشتو در برابر ادعای دانشجویان پاسخ نداشتهاند. ناجیه بابکرخیل، عضو پیشین مجلس نمایندگان و عضو هیأت بررسی به اطلاعات روز گفت که استادان ماستری بخش پشتو، زمینهی بررسی جدی را به آنان نیز فراهم نکرده است. او نادرستبودن کلید جوابات را تأیید میکند. او میگوید استادان بخش پشتو در آن زمان بررسی روی موضوع را نوعی مداخله میپنداشتند. به گفتهی خانم بابکرخیل و براساس آنچه در گزارش آمده است، استادان بخش پشتو باید پاسخ دهند که کلید جوابات درست است یا کتابهای که خودشان نوشته و تدریس میکنند. خانم بابکرخیل گفت که آنان پس از بررسیهایشان از وزارت تحصیلات عالی و مسئولان دانشگاه کابل خواهان بررسی جدی این موضوع شده بودهاند.
فیصلهی شورای علمی دانشگاه
همزمان کمیسیون تعیینشده از سوی شورای علمی دانشگاه کابل، ادعای دانشجویان معترض مبنی بر نادرستبودن کلید جوابات را مستندسازی کرده است. این کمیسیون در 18 قوس 1397 به شورای علمی گزارش میدهد که اگر معیار کامیابی 60 درصد و بالاتر از آن باشد، شماری از این دانشجویان مستحقاند که در برنامهی ماستری سال 1398 شامل شوند. براساس این گزارش، به نمرههای هر یک از 15 دانشجوی معترض از 4 – 12 نمره اضافه شده و درصدی نمرهی 8 تن آنان به 60 درصد و بالاتر از آن رسیده است. همچنان در گزارش یادآوری شده است که بررسیشان در حضور نمایندهی برنامه ماستری زبان و ادبیات پشتو، دکتر عبدالرزاق ارشاد، مسئول برنامههای ماستری و دکترای دانشگاه و اعضای کمیسیون انجام شده است.
شورای علمی دانشگاه کابل در 5 جدی 1397 گزارش کمیسیون بررسی برگهها را تأیید و فیصله کرده است که هشت نفر از دانشجویانی که 60 درصد نمره را کامل کردهاند در برنامهی ماستری سال 1398 شامل شوند. این فیصله در نامهی رسمی معاونت علمی دانشگاه کابل، در 3 دلو 1397 به ریاست دانشکدهی زبان و ادبیات فرستاده شده است.
فیصلههای وزارت و شورای علمی دانشگاه چرا تطبیق نمیشود؟
مدیریت عمومی ماستری و دکترای دانشکدهی زبان و ادبیات براساس فیصلهی بورد ماستری زبان و ادبیات پشتو، فیصلهی شورای علمی دانشگاه را در نامهی رسمی 15 دلو 1397 رد میکند. در فیصلهی بورد ماستری بخش پشتو آمده است که کمیسیون تعیینشده از سوی شورای علمی بدون حضورداشت آنان برگههای آزمون را بررسی کرده است که برای آنان قابل قبول نیست. همچنان در این فیصله نوشته شده است که بررسیهای هیأت شورای علمی غیرمسلکی و غیرقانونی است. در بخشی از فیصله آمده است: «اگر سویهی اعضای هیأت غیرمسلکی شورای علمی بالاتر از استادان بخش پشتو است، آنان بیایند خودشان تدریس کنند و ما دیگر در صنف حاضر نمیشویم.»
همچنان در نامهی بورد ماستری بخش پشتو آمده است که آنان پیش از بررسیهای هیأت شورای علمی، بنابر خواست دانشجویان معترض چندین بار روی برگههای آزمون آنان تجدید نظر کرده و قناعت آنان را حاصل کردهاند. اما عرفان همت، یکی از دانشجویان معترض آن را رد میکند و به اطلاعات روز میگوید که صرف یک بار حاضر به تجدید نظر شدهاند. او میگوید که پس از آنکه کلید جوابات به دسترس آنان قرار میگیرد، مسئولان بورد ماستری بخش پشتو به آنان و به هیأت شورای علمی در مورد نادرستبودن کلید، پاسخ ندادهاند.
دانشجویان معترض استادان بخش پشتو را به بدرفتاری در برابرشان متهم میکنند. آنان میگویند که در هنگام مراجعهیشان برای تجدید نظر دوباره روی کلید نادرست جوابات، مسئولان بورد ماستری بخش پشتو آنان را تهدید کردهاند که اگر به اعتراضهایشان ادامه دهند و نتوانند ادعایشان را ثابت کنند، آنان را از تحصیل در این بخش محروم خواهند کرد تا سالهای آینده نیز نتوانند در آن شامل شوند.
سرانجام دانشجویان معترض، با وجودی که مستحق شمولیت در برنامهی ماستری بخش پشتو شناخته میشوند، اما نمیتوانند در برنامه سال 1398 شامل شوند. جبار خان اندر، یکی از دانشجویان معترض به اطلاعات روز میگوید که در هنگام ثبتنام برنامهی ماستری بخش پشتو در سال جدید 1398 نیز به معاونت علمی دانشگاه مراجعه کردهاند و از آنان خواستهاند که اگر ممکن نیست فیصلهی شورای علمی تطبیق شود، آنان دوباره ثبتنام و در آزمون سال جدید شرکت کنند. اما از طرف معاون علمی دانشگاه به آنان اطمینان داده میشود که فیصلهی شورای علمی تطبیق و آنان در سال جدید برنامههای ماستریشان را بدون گذراندن آزمون دوباره شروع خواهند کرد. حال آنکه تا هنوز این وعده عملی نشده است.
دانشجویان معترض میگویند، ریاست دانشگاه کابل با در نظرداشت جایگاه و روابط سیاسی که لعل پاچا آزمون، آمر بورد ماستری بخش پشتو دارد و مشاور علمی رییسجمهور است، نمیتواند فیصله شورای علمی را بالای آن تطبیق کند. جبارخان اندر در این مورد گفت که از اینکه نادرستبودن کلید جوابات از سوی شورای علمی ثابت شده است، اکنون لعل پاچا نمیخواهد تمام روند آزمون نادرستی که انجام دادهاند زیر سوال برود: «لعل پاچا آزمون، از قدرت سیاسی که دارد سوءاستفاده میکند. رییس دانشگاه کابل و آقای آزمون هر دو مشاوران علمی رییسجمهورند. از اینرو نمیتوانند موقفشان را زیر سوال ببرند و با همدیگر برخورد صریح داشته باشند.»
از سوی هم آقای اندر میگوید که آقای ازمون با برگزاری آزمون و تجدید نظر به شیوهی نادرست و مبهم، بهجای آنان برخی از خویشاوندان خویش را شامل برنامهی ماستری کرده است.
اخیرا کمیتهی ماستری بخش پشتو و مدیریت عمومی ماستری و دکترای دانشکدهی زبان و ادبیات برای بار سوم، در نامهی رسمی در 13 اسد 1398 به معاونت علمی دانشگاه کابل، شمولیت این دانشجویان را با تأیید فیصلهی سال گذشتهیشان رد کرده است. در این نامهی کمیتهی ماستری بخش پشتو به شورای علمی دانشگاه کابل نوشته است که تجدید نظر و فیصلهی هیأت «غیرمسلکی» آن نوع «مداخلهی نادرست» در امور علمی این کمیته است و این کمیته و استادان بخش پشتو، اکنون خواهان اعادهی حیثیتشان هستند. در نامه آمده است که در ترکیب هیأت شورای علمی، استادان مسلکی حضور نداشتهاند. از اینرو فیصلهی آنان برخلاف اصول علمی و اداری و بهگونهی فرمایشی انجام شده است.
وزارت تحصیلات عالی نیز در نامهی رسمی 23 اسد 1398 به ریاست دانشگاه کابل نیز فیصلهی شورای علمی دانشگاه کابل در مورد پذیرش هشت دانشجو در برنامهی ماستری بخش پشتو را تأیید کرده و نوشته است که «در پذیرش دور بعدی جذب شوند» اما آقای همت میگوید که کمیتهی ماستری بخش پشتو، نامه و فیصلهی وزارت تحصیلات عالی را نیز در نامهی رسمیشان در 24 سنبله 1398 با همان محتوای نامههای قبلی رد کرده است.
این شمار دانشجویان بهگونهی حضوری نیز اخیرا با عبدالتواب بالاکرزی سرپرست وزارت تحصیلات دیدار کردهاند. به گفتهی محبالله، یکی از دانشجویان معترض، آقای بالاکرزی، برخلاف نامههای رسمی وزارت در پاسخ به آنان گفته است که اگر فیصلهی شورای علمی تطبیق شود، لعل پاچا آزمون استعفا میدهد. او از استادان ورزیده است. بنابر این نمیتوانند عجالتا کاری کنند.
در پی اعتراضها و پیگیریهای که از سوی هشت دانشجوی معترض در عدم تطبیق فیصلهی شورای علمی انجام میشود، ریاست دانشگاه کابل بنابر وعدههایشان این شمار دانشجو را برای شمولیت در برنامهی ماستری دانشگاه تعلیم و تربیه شهید ربانی به وزارت تحصیلات عالی معرفی میکند. اما وزارت تحصیلات عالی در نامهی رسمی 3 میزان 1398 آن را رد میکند. در این نامه آمده است که برنامهی ماستری دانشگاه تعلیم و تربیه شهید ربانی جواز فعالیت ندارد.
تلاش کردیم پاسخ مسئولان دانشگاه، اعضا و آمریت بورد ماستری بخش پشتو را داشته باشیم، اما موفق نشدیم و شماری از آنان حاضر به مصاحبه نشدند. عبدالرزاق ارشاد، آمر برنامههای ماستری و دکترای دانشگاه کابل به اطلاعات روز گفت که نمیتواند بدون اجازهی ریاست دانشگاه و سایر اعضای هیأت شورای علمی در این مورد ابراز نظر کند. منابع رسمی از آمریت دیپارتمنت پشتو نیز گفتند که آنان در این مورد مصاحبه نمیکنند، بلکه ریاست و معاونت علمی دانشگاه کابل مسئول است. سعی کردیم پاسخ ریاست دانشگاه کابل را داشته باشیم، ولی رییس دانشگاه اکنون به دلیل سفر در کابل نیست و معاون علمی دانشگاه حاضر به مصاحبه نشد.
محمدحنیف فرزان، معاون سخنگوی وزارت تحصیلات عالی هرچند معلومات دقیق ارائه نمیکند، اما میگوید که تمام روندی را که در پی اعتراضهای دانشجویان انجام شده است، در طی دو روز به بررسی میگیرند و نتیجهی آن را اعلام خواهند کرد.
آزمون کانکور شمولیت در برنامهی ماستری بخش پشتو در ماه حوت سال 1396 از سوی مسئولان دانشگاه و استادان این بخش گرفته شده است. در این آزمون از بین 200 نفر اشتراککننده، 60 نفر به استثنای دانشجویان معترض کامیاب اعلام شدهاند. معاون سخنگوی وزارت تحصیلات عالی میگوید که پس از آغاز سال جدید 1398، آزمونهای کانکور بهشمول بخش ماستری از سوی ادارهی ملی امتحانات برگزار می شود.
