دو روز بیشتر به انتخابات ریاستجمهوری ششم میزان باقی نمانده است، اما نهادهای ناظر بر انتخابات میگویند که برخی از کارهای مهم و اساسی که باید تا کنون انجام میشد، تکمیل نشده و کمیسیون مستقل انتخابات آمادگی کامل برای برگزاری انتخابات ندارد.
به گفتهی این نهادها، انتقال مواد حساس انتخاباتی به بیشتر ولسوالیها و مراکز رأیدهی، استخدام کارمندان بهویژه کارمندان محلات زنانه، آموزش تمام کارمندان بهویژه رییس محلی و مأمور بیومتریک و آگاهیدهی درست و گسترده به رأیدهندگان خصوصا باشندگان ولسوالیها و روستاهای دوردست از کارهایی است که تا کنون تکمیل انجام داده نشده است.
هرچند حوا علم نورستانی، رییس کمیسیون مستقل انتخابات امروز (چهارشنبه، سوم میزان) در کنفرانس خبری مشترک با نهادهای امنیتی گفت که مواد حساس انتخاباتی به ولایتها انتقال یافته، کارمندان استخدام شده، کمیسیون تمامی مکلفیتهای قانونی خود را انجام داده و آمادگی کامل برای برگزاری انتخابات دارد، اما دقایقی بعد از صحبتهای او، محمدحنیف دانشیار، یکی از کمیشنران کمیسیون مستقل انتخابات گفت که برای یکهزار و 450 محل زنانه در 21 ولایت کارمندان زن پیدا نشده و کمیسیون میخواهد کارمندان مسن مرد در این محلات استخدام شود.
انتقالنیافتن مواد حساس انتخاباتی به بیشتر ولسوالیها
یکی از کارهای انجامنشده، انتقال مواد حساس انتخاباتی به ولسوالیها و مراکز رأیدهی است. مطابق تقسیم اوقات انتخابات، مواد حساس و غیرحساس انتخاباتی باید تا یک روز پیش از انتخابات به ولسوالیها و مراکز رأیدهی میرسید، اما کمیسیون انتخابات بعدازظهر روز سهشنبه، دوم میزان گفت که تا کنون توانسته مواد حساس انتخاباتی را به ۱۶۰ ولسوالی انتقال دهد و به ۲۲۷ ولسوالی دیگر تا هنوز مواد حساس انتخاباتی نرسیده است.
هرچند سخنگویان کمیسیون مستقل انتخابات اطمینان میدهند که براساس زمانبندی، انتقال مواد حساس انتخاباتی تا روز جمعه (پنجم میزان) بهصورت کامل به مراکز رأیدهی میرسد، اما مطابق زمانبندی انتخابات، برای انتقال مواد حساس انتخاباتی از دفاتر ولایتی به ولسوالیها و مراکز رأیدهی 15 روز در نظر گرفته شده که در 12 روز نخست تنها به 160 ولسوالی انتقال صورت گرفته و از دید نهادهای ناظر، بعید بهنظر میرسد که در سه روز باقیمانده کمیسیون بتواند به 227 ولسوالی باقیمانده مواد حساس انتخاباتی را انتقال دهد.
نهادهای ناظر انتخاباتی با ابراز نگرانی از عدم انتقال مواد حساس انتخاباتی به بیشتر ولسوالیها میگویند که مسأله تنها نرسیدن مواد حساس به 227 ولسوالی نیست، بلکه مسأله مهم و اساسی انتقال مواد حساس به مراکز رأیدهی است که تا کنون این کار در بیشتر مراکز انجام نشده است و کار کمیسیون را در سه روز باقیمانده دشوارتر میکند.
یوسف رشید، رییس بنیاد انتخابات آزاد عادلانه افغانستان (فیفا) در صحبت با اطلاعات روز میگوید که نگرانی نهادهای ناظر این است که ممکن مواد حساس انتخاباتی به برخی ولسوالیها نرسد و یا بهدلیل دیررسیدن مواد حساس، انتخابات در برخی مراکز رأیدهی با تأخیر برگزار شود.
حبیبالله شینواری، مسئول دیدبان انتخابات افغانستان (ایتوا) در صحبت با اطلاعات روز با ابراز نگرانی از عدم انتقال مواد حساس انتخاباتی به بیشتر ولسوالیها میگوید که باتوجه به وضعیت بد امنیتی در ولسوالیها، اطمینانی وجود ندارد که مواد حساس انتخاباتی از مراکز ولسوالیها به خانههای ملِک، خان یا زورمند قریه رسیده یا در مراکز رأیدهی: «متأسفانه کمیسیون انتخابات همیشه یک مقداری دروغ میگوید و تأکید دارد که تا 90 درصد آمادگی گرفته شده است، ما فکر میکنیم تا 70 درصد آمادگی گرفته شده.»
تکمیلنشدن استخدام کارمندان
مطابق طرزالعمل کمیسیون مستقل انتخابات، استخدام کارمندان موقت برای روز انتخابات باید دو هفته پیش از برگزاری انتخابات تکمیل میشد، اما نهادهای ناظر و برخی از اعضای کمیسیون انتخابات میگویند که استخدام کارمندان، بهویژه استخدام کارمندان زن برای یکهزار و 450 محل رأیدهی زنانه در 21 ولایت انجام نشده است. نهادهای ناظر میگویند که کمیسیون باید قبلا استخدام این کارمندان را تکمیل میکرد، چون آموزش کارمندان و خصوصا کارمندان برای استفاده دستگاههای بیومتریک زمانبر است.
محمدحنیف دانشیار، کمیشنر کمیسیون مستقل انتخابات گفت که برای 1450 محل رأیدهی زنانه کارمندان مرد که مسن باشد در نظر گرفته میشود.
حبیبالله شینواری میگوید که کمیسیون مستقل انتخابات افزون به استخدام نکردن کارمندن محلات زنانه، کارمندان شماری از مراکز در ولایتها و حتا کابل را تکمیل نکرده است. او میافزاید که استخدام کارمندان موقت برای محلات زنانه در ولایتهای زابل، لوگر، فاریاب، سرپل، قندهار، هلمند، ننگرهار، کنر، لغمان و چند ولایت دیگر تکمیل نشده است: «همین حالا در مراکز لیسه عایشه درانی، لیسه استقلال و چندین مرکز دیگر در کابل استخدام کارمندان جریان دارد. فکر کنید از ولایت کابل که تکمیل نشده باشد، در ولایتها چه حال باشد. دو روز به انتخابات مانده، در این بخش مشکلی جدید دارد و این نگرانی کلان ما است.»
کارمندان روز انتخابات در برخی ولایات آموزش ندیدهاند
نهادهای ناظر میگویند که یکی از کارهای مهم تکیملنشده، آموزش کارمندان موقت روز انتخابات بهویژه رییس محل و مأمور بیومتریک است، چون در انتخابات پارلمانی 1397 ناآشنایی کارمندان با دستگاههای بیومتریک مشکلزا شد. به گفتهی آنها، در حالیکه دو روز به انتخابات باقی مانده و استخدام کارمندان تکمیل نشده، کارمندانی که در این دو روز استخدام میشوند، چه وقت آموزش ببینند.
شینواری میگوید که آموزش برای یک کارمند بهویژه برای رییس محل و مأمور بیومتریک بسیار مهم است که کمیسیون مستقل انتخاباتی در این بخش با مشکلات و چالشهای مواجه است و کارمندان روز انتخابات در برخی از نقاط کشور آموزش ندیدهاند.
عدم آگاهیدهی وسیع به شهروندان
نهادهای ناظر میگویند که یکی دیگر از کارهای تکمیل نشده، آگاهیدهی وسیع از مسایل تخنیکی رأیدهی به شهروندان است. حبیبالله شینواری، رییس ایتوا میگوید که کمیسیون انتخابات نتواسته که بهصورت مطلوب برای شهروندان بهویژه رأیدهندگان در ولسوالیها و روستاهای دوردست آگاهیدهی کند. همچنان کمیسیون نتوانسته فهرست رأیدهندگان را در مراکز رأیدهی نصب کند تا رأیدهندگان پیش از روز انتخابات، نامهایشان و مشخصات محلی را که در آن رأی میدهند، پیدا کنند: «در کابل و کلانشهرها وضعیت بهتر است. متأسفانه این مشکل وجود دارد و مردم در روستا از روند انتخابات و روش رأیدهی آگاهی ندارند. آگاهیدهی ناقص سرگردانی بهبار میآورد. خصوصا کمیسیون شکایات انتخاباتی برای ثبت شکایات، هیچ اعلانی در رادیوهای محلی منتشر نکرده است تا شهروندان در مورد روش ثبت شکایات آگاهی داشته باشند.»
یوسف رشید میگوید که آگاهیدهی تخنیکی از سوی کمیسیون مستقل انتخابات تا حدودی بهتر است، اما در راستای اعتمادسازی آگاهیدهی نشده است، چون دستگاههای بیومتریک در انتخابات پارلمانی 1397 مشکل خلق کرد، باید به مردم آگاهی داده میشد که با اصلاحات و اقدامات درنظر گرفته شده، مشکلات حل شده است.
از سوی هم آقای رشید میگوید که یکی دیگر از کارهای انجامنشده، عدم اعتمادسازی از سوی حکومت و کمیسیونهای انتخاباتی است که باید به مردم و نامزدان اطمینان داده شود که در انتخابات مداخله نمیشود.
کارزارهای انتخاباتی کمرنگ
افزون به اینها، کارزارهای انتخاباتی برای انتخابات ششم میزان نیز حال و هوای چندانی نداشت و نامزدان در بیشتر ولایتها نرفتند و همایشهای بزرگ انتخاباتی خود را برگزار نکردند. پررنگترین روز کارزارهای انتخاباتی امروز (چهارشنبه، سوم میزان) بود که برخی نامزدان در چند نقطهی کشور سفر و همایشهای انتخاباتیشان را برگزار کردند. کارزارهای انتخاباتی پس از ساعت 12:00 چهارشنبهشب ختم میشود و روزهای پنجشنبه و جمعه دوران سکوت است و مطابق قانون، کسی حق کمپین ندارد.
