سویدنی‌ها از چه چیزهایی می‌ترسند که ما نمی‌ترسیم؟

عیسا قلندر

محققین سویدنی اول مردم را به چند طبقه تقسیم کرده، بعد یک سال تحقیق کرده و دریافته‌اند که مردم سویدن به شکل ذیل می‌ترسند:

مردم عادی سویدن

مردم عادی سویدن از انجام کارهای غیرقانونی می‌ترسند. آن‌ها آشغال را در کوچه نمی‌اندازند. بالاتر از سرعت مجاز رانندگی نمی‌کنند. هارن نمی‌زنند. بی‌جای پارک نمی‌کنند. از اشارات ترافیکی عبور نمی‌کنند. در مکان‌های عمومی سگرت نمی‌کشند. به اعتقاد و باور کسی کار ندارند. دختران را اذیت نمی‌کنند. دزدی نمی‌کنند. کسی را لت‌وکوب نمی‌کنند. دارایی‌های عامه را تخریب نمی‌کنند. اسناد تحصیلی را در بدل پول نمی‌خرند. دروغ نمی‌گویند. رای نمی‌خرند و رای نمی‌فروشند. حق کاپی‌رایت را رعایت می‌کنند. رشوه نمی‌دهند. در ماه رمضان قیمت را بالا نمی‌برند. در خرید و فروش هم چانه‌زنی نمی‌کنند. قاچاق نمی‌کنند. زبان و ادبیات خویش را مردار نمی‌کنند. بلوف نمی‌زنند. فضولی نمی‌کنند. از مالیه فرار نمی‌کنند. بل برق و آب را می‌پردازند. آب‌های زیرزمینی را هدر نمی‌دهند. سبزه و درخت را خراب نمی‌کنند. تروریست نمی‌شوند و همین‌طور یک عالم کار دیگر. آن‌ها می‌ترسند. از یک‌طرف از دولت می‌ترسند که مبادا به‌خاطر انجام یک کار مجازات شوند. از طرف دیگر از نورم‌ حاکم در جامعه می‌ترسند که مبادا در جامعه طرد و بی‌آبرو شوند.

کارمندان دولت

این طبقه با آن‌که قدرت را در اختیار دارند، اما باز هم می‌ترسند. کارمندان دولت سویدن رشوه نمی‌گیرند. کارها را به تأخیر نمی‌اندازند. لاف نمی‌زنند. پروژه‌ها را بی‌کیفیت اجراء نمی‌کنند. در عقد قراردادها خاله‌بازی نمی‌کنند. مکاتب خیالی نمی‌سازند. از نان و میوه‌ای پولیس نمی‌زنند. بر بانوانی که برای کار در ادارات دولتی مراجعه می‌کنند، تجاوز نمی‌کنند. پیشنهاد هم نمی‌دهند. مردم را پشت نخود سیاه روان نمی‌کنند. بدون تحقیق حرکت نمی‌کنند. در تحقیقات خویش از آمار و داده‌های خیالی و دروغین استفاده نمی‌کنند. کانکور را سهمیه‌بندی نمی‌کنند. در انتخابات مداخله نمی‌کنند. انتخابات را به موقع برگزار می‌کنند. رای در بدل پول نمی‌سازند، گوسفند هم چاق نمی‌کنند. در برابر تروریستان تمکین نمی‌کنند، حتا اگر خسربره‌اش باشد. از مقامات فاسد حمایت نمی‌کنند. صلاحیت‌های قانونی وزیران را انحصار نمی‌کنند. کارمندان را بر اساس روابط استخدام نمی‌کنند. از کمک‌های کشورهای دیگر در کمپین‌های شخصی استفاده نمی‌کنند. زمین‌های دولتی را به قیمت کچالو نمی‌فروشند. استادان دانشگاه را به ناحق به زندان نمی‌برند. اتفاقات جرمی را تا آخرین مرحله پی‌گیری می‌کنند. قبیله‌سالار نیستند. برای مردم پرونده‌سازی نمی‌کنند. بر کسانی که از پول معارف بزنند، رحم نمی‌کنند؛ می‌برندشان زندان. در پارلمان‌شان کار به زدوخورد فیزیکی نمی‌رسد. بانوی اول‌شان از بیت‌المال حاتم‌بخشی نمی‌کند. وکیل‌شان پولیس ترافیک را لت‌وکوب نمی‌کند. در سینما پامیرشان هم آدم نمی‌کشند. پروژه‌ها را چندین و چندبار افتتاح نمی‌کنند. همین‌که خبر شود تروریست‌ها در کجایند، برای دست‌گیری یا نابودی‌شان اقدام می‌کنند، اصلا خود را در بی‌خبری نمی‌زنند. بر توریست‌های خارجی تجاوز نمی‌کنند. فیس‌بوک چلونکی هم ندارند. تعرفه برق را اضافه صادر نمی‌کنند. پروژه‌ها را براساس قوم تقسیم نمی‌کنند. لین برق را از مسیر درست آن انتقال می‌دهند. خط قرمز هم تعیین نمی‌کنند. این‌طور نیست که فقط موقع کمپاین‌های انتخاباتی سرک قیر کنند. پروژه‌ها و امکانات زراعتی را تنها به ننگرهار و لغمان اختصاص نمی‌دهند. به خویشاوندان تبهکار خویش معافیت قانونی نمی‌دهند. پولیس و جنایی حوزه‌های شان با دزدان و تبهکاران شریک نیستند. در شاهراه‌ها اخاذی نمی‌کنند. گزارش غلط به مقامات مافوق خویش نمی‌دهند. امتیاز اضافی هم دریافت نمی‌کنند، این‌طور نیست که در عین بست، یک نفر بالای صدهزار معاش بگیرد و دیگری در همان بست، زیر پنجاه هزار معاش بگیرد. در امتحان واسطه‌ی کسی نمی‌شوند. خویش را از بقیه مردم برتر نمی‌دانند. از حساب‌دهی فرار نمی‌کنند. کندک مشاورین طفیلی ایجاد نمی‌کنند. تشکیلات موازی ایجاد نمی‌کنند. اداره‌های منقضی و مضر ایجاد نمی‌کنند. طرح کسی را دزدی نمی‌کنند. نگاه قومی و منطقه‌ای ندارند. تروریست آزاد نمی‌کنند تا مجبور نشوند که دورادور دفاتر و منازل خویش را دیوار کانکریتی بکشند. دولتش هم می‌ترسد. از مردم می‌ترسد. از آبروی خویش در سطح جهان می‌ترسد. خدا نکند در رنکینگ جهانی یک درجه سقوط کند، خود را به آب و آتش می‌زند که پس صعود کند. از قوانین می‌ترسد.

اما مردم شریف افغانستان از هیچ‌کدام این‌ها نمی‌ترسند. نه مردم از انجام کارهای خلاف می‌ترسند و نه دولت. قانون و ارزش‌های اجتماعی کیلوی چنده؟