سقط جنین، راه فراري برای زنان افغانستان

منبع: Deutsche Welle
نویسنده: Waslat Hasrat-Nazim
برگردان: حمید مهدوی
کنترول زاد و ولد در افغانستان تابو است، کشوری که بالاترین آمار زاد و ولد را در آسیا دارد. تعداد زیادی از زنان افغانستان برای این‌که از جامعه طرد نشوند، یا برای جلوگیری از بزرگ شدن بیش از حد خانواده‌ی‌شان، به شکل غیر‌قانونی به سقط جنین رو می‌آروند.
لینا، که نام واقعی‌اش نیست، به آرامی و بدون سروصدا می‌گوید: «من برای سقط نوزادم دوا خوردم». او از تصمیمش پشیمان نیست، به دلیل این‌که مطمئن است انتخاب دیگری نداشته است. او در ادامه می‌گوید: «من حامله شده بودم و شوهرم بعد از متهم شدن به دست داشتن در یک حمله، راهی زندان شد. اعضای خانواده‌ی من احساس شرمندگی کردند و گفتند که هرکسی خواهند پرسید که این نوزاد از کجا شد».
لینا که از بیست سالگی‌اش زمان زیادی نمی‌گذرد، در روستای کوچکی در شرق افغانستان زندگی می‌کند. روستایی که در آن جامعه به‌شدت محافظه‌کار و قوانین سخت‌گیرانه برآن مسلط است. این در حالی است که بیش‌ترین فشار را زنان متحمل می‌شوند.
لینا می‌دانست که بی‌احترامی او، حتا براساس شایعات، مرگ تمام اعضای خانواده‌ی اورا به دنبال خواهد داشت، به دلیل این‌که به این کار او به عنوان رسوایی بزرگ نگاه خواهد شد. لینا به دویچه و‌له گفت، زنان زیادی را می‌شناسد که نوزاد‌شان را سقط کرده‌اند. «فقط کافی است به داکتر مراجعه کنید و دوای مورد نظر را از دواخانه بگیرید، بعد از مدتی نوزاد خواهد مرد».
سقط جنین، غیر‌قانونی است
این در حالی است که سقط جنین در جمهوری اسلامی افغانستان یک امر غیر‌قانونی است، مگر این‌که حیات مادر در معرض خطر قرار داشته باشد، یا خطر آن موجود باشد که کودک با معلولیت‌های شدید تولد شود. در غیر این صورت، برای سقط جنین مجازات زندان و جریمه تعیین شده است. ملکه پیغام، داکتری در ولایت غربی هرات در افغانستان می‌گوید که تجاوز و زنا با محارم تنها دلایل سقط جنین نیستند. «اگر مادر یا کودک مشکلات صحی داشته باشند، یک متخصص بیماری‌های زنانه و سه پزشک عمومی بعد از یک جلسه‌ی مشوره‌دهی، می‌توانند عمل سقط جنین را انجام دهند». علاوه براین، یک پزشک و شورای علمای مذهبی باید اجازه‌ی این کار را بدهند. لینا می‌گوید: «من می‌دانم که سقط یک کودک، قتل است»، «اما من همیشه با خود فکر می‌کردم که یا خودم را بکشم یا کودکم را».
لینا سه کودک دیگر نیز دارد. او در شرایطی بزرگ شده است که گمان اغلب بر‌این بوده که یک زن افغان در چنین حالتی باید این کار را انجام دهد. این در حالی است که افغانستان در سطح آسیا بالاترین آمار زاد و ولد را دارد و در افغانستان به طور متوسط، هر زن پنج کودک دارد. نظر به طرز تفکر سنتی حاکم بر‌این جامعه، داشتن یک خانواده‌ی کلان، بقای آن را تضمین می‌کند و در خانواده‌ها پسران محبوب‌تر اند.
هرچند تعداد زیادی از خانواده‌ها ترجیح می‌دهند ‌فرزند کم‌تری داشته باشند یا هیچ‌فرزندی نداشته باشند، اما فقدان معلومات در مورد چگونگی پیش‌گیری از بارداری، باعث می‌شود تا این خانواده‌ها به این هدف‌شان دست نیابند.
آمار نشر شده توسط یونیسیف نشان می‌دهد که 79 درصد زنان افغانستان از داروهای ضد‌بارداری استفاده نمی‌کنند. نظر به گفته‌های عادله مبشر، کارمند سازمان جهانی صحت در افغانستان، «سقط جنین تنها شکل جلوگیری از بارداری است که آن‌ها می‌شناسند». «اما به دلیل این‌که سقط یک امر غیر‌قانونی است، آن‌ها متمایل اند به قابله‌های سنتی مراجعه کنند و به دلیل این‌که این قابله‌ها معمولا بی‌سواد اند و نمی‌دانند که چگونه از پس خون‌ریزی‌ها و دیگر پیچیدگی‌ها برآیند، مراجعه‌ی زنان به این‌گونه قابله‌ها با خطرهای بزرگی همراه است».
برای جلوگیری از این خطرها، برخی از زنان به درمان‌گاه‌های شخصی پرهزینه مراجعه می‌کنند، درمان‌گاه‌هایی که در انجام سقط جنین شهرت یافته‌اند. محمد ‌هاشم وهاج از شفاخانه‌ی خصوصی وهاج در کابل می‌گوید: «معمولا زنان جوان قبل از ازدواج حامله می‌شوند و می‌خواهند جنین‌شان را سقط کنند». وی در ادامه می‌گوید: «ما از وزارت صحت عامه جواز داریم و قوانین را تطبیق می‌کنیم». وزارت صحت عامه تأیید می‌کند که درمان‌گاه‌ها از قوانین آگاهی دارند.
بالا بردن آگاهی
با وجود تلاش‌ها در راستای بهبود وضعیت بهداشتی در افغانستان، امکانات بهداشتی برای زنان در این کشور ناکافی اند. نظر به آماری که از طرف یونیسیف به نشر رسیده است، در افغانستان در هر دو‌ساعت، یک زن به دلایل مرتبط به بارداری جان خود را از دست می‌دهد.
در شرایط کنونی، از هر 50 زن افغان، یک زن به دلیل مشکلات صحی مرتبط با بارداری با خطر مرگ مواجه است. سورین کالووراتس، یک متخصص بیماری‌های زنانه در سازمان داکتران بدون مرز انتقاد می‌کند که‌ «کارمندان صحی واجد شرایط به اندازه‌ی کافی وجود ندارند. متخصصان مرد بیماری‌های زنانه، غیر‌‌قابل پذیرش اند و تعداد پزشکان زن نیز کم است». به این دلیل است که او و همکارانش در زمینه‌ی بالا بردن آگاهی کار می‌کنند. «ما به زنان در مورد بهداشت و برنامه‌ریزی خانواده مشوره می‌دهیم، چون ما می‌دانیم که این کار می‌تواند به آن‌ها در راستای نجات حیات خود و کودکان‌شان کمک کند».
لینا موافق است که باید در این مورد بحث‌های بیش‌تری صورت بگیرد. تابوهای اجتماعی نباید دلیلی برای این همه سقط جنین در افغانستان باشند. وی می‌گوید: «من از رسانه‌ها و از مقام‌های اسلامی می‌خواهم تا در مورد برنامه‌ریزی‌های خانواده بیش‌تر صحبت کنند».