مرگ غریبانه‌ی مهاجران افغانستان‌ در ایران

باز هم تکرار مکرر قصه‌ی غربت و مظلومیت مهاجران افغانی در ایران و از سر‌گیری دوباره‌ی روند اعدام‌های بی‌بازخواست و بدون محاکمه. دو روز پیش گزارش‌هایی به نشر رسیدند که چهار مهاجر افغانستانی در ایران از سوی دستگاه‌های امنیتی این کشور اعدام شده است. روز گذشته وزارت امور خارجه‌ نیز با تأیید این خبر، به اعدام بدون بازخواست شهروندان افغانستانی در ایران اعتراض کرد و گفت که مقام‌های افغانستان از هم‌تایان ایرانی‌شان خواسته‌اند که جزای اعدام را به حبس ابد تغییر دهند. این چندمین بار است که خبر اعدام‌های دسته‌جمعی شهروندان افغانستان در ایران به نشر می‌رسد. دو سال پیش بیش از چهل شهروند افغان در ایران در یک روز از سوی دستگاه‌های امنیتی جمهوری اسلامی ایران اعدام و اجساد آن‌ها به مقام‌های محلی حوزه‌ی غرب کشور تحویل داده شد. افزون برآن، روند اعدام‌های بدون بازخواست پس از آن نیز ادامه یافت و هر‌از‌چند‌ گاهی شهروندان افغانی در این کشور اعدام و اجساد آن‌ها به خانواده‌های آن‌ها و یا به مقام‌های محلی در حوزه‌ی غرب کشور تحویل داده می‌شد. سال‌ها است که شیپور مرگ غریبانه‌ی افغان‌ها در ایران نواخته شده و در سال‌های گذشته مردم افغانستان شاهد شیوه‌های مختلف مرگ غریبانه‌ی مهاجرانش در این کشور می‌باشند. برخی پس از محکمه‌های ناعادلانه و به‌دور از هنجارهای حقوق بشری با اتهام‌های برساخته از سوی دستگاه‌های امنیتی این کشور اعدام می‌شوند و عده‌ای نیز هر‌از‌چندگاهی در مرزهای این کشور از سوی مرزبانان آن‌ها کشته می‌شوند.
جمهوری اسلامی ایران از کشورهایی است که میزان اعدام‌ها و نقض حقوق بشر در آن بسیار زیاد است. ناظران نهادهای حقوق بشری و رسانه‌ها هنوز به نهانگاه‌های دستگاه‌های مخوف اطلاعاتی، امنیتی و قضایی ایران رخنه نکرده و همه روزه صدها مورد نقض آشکار حقوق بشر و محکمه‌های بدون دفاع و وارسی عادلانه در این کشور اتفاق می‌افتد. سازمان ملل، جامعه‌ی جهانی و نهادهای حقوق بشری جهانی همواره از این کشور انتقاد کرده که به ناظرین حقوق بشری اجازه‌ی فعالیت، تهیه گزارش و نظارت را نمی‌دهد و شهروندان خود را به‌دور از معیارهای حقوق بشری محکوم به اعدام می‌کند. این انتقاد‌ها در مورد شهروندان ایرانی و خصوصا زندانیان سیاسی در این کشور به لطف رسانه‌های غربی در سطح جهان اندکی پژواک داشته، اما لینز کمره‌ی هیچ‌خبرنگار و ناظری بر مرگ غریبانه‌ی مهاجران افغانی در ایران، محکمه‌های بدون دفاع و اعدام‌های پی‌هم متمرکز نشده است. فقط رسانه‌های افغانستان زمانی از این رویدادها خبر می‌شوند، که اجسادی به خانواده‌های قربانی و مقام‌های محلی افغانی از سوی حکومت ایران تحویل داده می‌شود.
دولت افغانستان نیز تاکنون هیچ‌گونه حمایت جدی از شهروندان خود در جمهوری اسلامی ایران به عمل نیاورده است. حکومت و مشخصا وزارت امور خارجه عمدتا در برابر مرگ غریبانه و اعدام‌های دسته‌جمعی افغان‌ها در ایران سکوت مطلق اختیار کرده و از صحبت، توضیح دادن و اظهار نظر در برابر آن اجتناب می‌کند. این نهاد فقط زمانی می‌جنبد که نمایندگان شورای ملی برای آن توضیح بخواهند.
ظاهرا مقام‌های ایرانی اتهام شهروندان افغانی اعدام شده در این کشور را جرایم سنگین نظیر قاچاق مواد مخدر، قتل و جرایم سنگین دیگر اعلان کرده است؛ اما این اتهام بر تمام اعدام شدگان صادق نبوده است. شمار زیادی از افغان‌ها به دلایل واهی و بدون این‌که اتهام‌های فوق بر آن‌ها ثابت شود، در محکمه‌هایی که قربانیان محروم از وکیل مدافع و دیگر شرایط عادلانه محاکمه بوده، حکم اعدام بر آن‌ها اجرا شده است. این در حالی است که در طول چندسال اخیر بارها شهروندان ایرانی به اتهام دست داشتن در فعالیت‌های تروریستی و تخریبی در داخل افغانستان از سوی نیروهای امنیتی بازداشت شده و دولت افغانستان هرکدام آن‌ها را تحت شرایط عادلانه و با برخورداری از وکیل مدافع و حق دفاع آزادانه محاکمه نموده‌ است.
دولت افغانستان باید بالای جمهوری اسلامی ایران فشار بیاورد تا برخورد خود را در برابر شهروندان افغانی در این کشور تغییر داده و آن‌ها را تحت شرایط عادلانه و با بهره‌مندی از وکیل مدافع و حق دفاع آزادانه محاکمه نماید. وزارت امور خارجه نباید از مواجه شدن و پاسخ دادن به مردم در این ارتباط فرار نماید، بل‌که باید جسورانه برای دفاع از حق شهروندانش در خاک ایران در مواجهه با این موضوع بشتابد.