پس از سال 2001، افغانستان بیش از 900 عراده اتوبوس به عنوان کمک از کشورهای مختلف دریافت کرده است. در مجموع حالا «ادارهی تصدی ملیبس» حدود یک هزار و 45 عراده واسطهی حمل و نقل مسافربری در اختیار دارد. ساکنان کابل اما از کمرنگ بودن وسایط حمل و نقل دولتی شاکی اند. معمولا روزهایی که بارندگی باشد، مسافران روی جادهها میمانند. نه خبری از موترهای مسافربری خصوصی است و نه هم از دولتی. سوالی که مسافران منتظر از خود میپرسند، این است: «پس بسهای دولتی کجاست؟»
نادره مثل همیشه در چهارراهی سینماپامیر دنبال موتر است. او دانشجو است و هر روز باید از چهلستون به سینماپامیر برود تا به درس و دانشگاهش برسد. «اگر روزی هوا بارانی یا برفی باشد، اول موتر پیدا نمیشود و همه مردم در سینمای پامیر سرگردان پشت موتر میگردند اما اگر هم موتری پیدا شود، کرایه را چند برابر بیشتر میگیرد.»
نادره میگوید که در مسیر چهلستون ـ سینماپامیر، اتوبوسهای دولتی فعالیت نمیکند و جای آن را موترهای خصوصی پر کرده است. به گفتهی او رانندگان بخش خصوصی، در سایهی خلای نظارتی، به طور خودسرانه فعالیت میکنند: «رانندگان در این مسیر بدون توجه به قانون هر آنچه بخواهند با مسافر رفتار میکند. درروزهای بارندگی که مسافران زیادند و موترها کم، رانندگان مردم را در نصف مسیر از موتر پایین میکنند و به جای آن مسافر جدید سوار میکنند. هیچ قانونی نیست که رانندگان از آن پیروی کنند و هیچ کسی هم نیست که بر رانندگان نظارت کند.»
سمیعالله کارمند یک شرکت خصوصی است. مسیر رفت و آمد روزانهاش از شهر نو به شیرپور است. او میگوید به دلیل ازدحام ترافیکی و راهبندی، مسیر 15 دقیقهای را در یک ساعت طی میکند و این مشکل بزرگی است که باعث شده بیشتر مواقع به دفتر کارش ناوقت برسد.
سمیعالله میگوید اگر فعالیت وسایل حمل و نقل دولتی در شهر کابل پررنگتر شود، ازدحام کمتر میشود و خدمات ترانسپورتی بهتر.
حکمتالله قوانچ، سخنگوی وزارت ترانسپورت میگوید که فعلا 150 عراده ملیبس در 9 مسیر شهر کابل فعالیت میکند و در کنار آن حدود 30 شرکت بخش خصوصی نیز جواز فعالیت گرفته است. به گفتهی او وزارت ترانسپورت روی فعالیت این شرکتها نظارت جدی دارد.
سخنگوی وزارت ترانسپورت میگوید که از 940 عراده اتوبوسی که کشورهای مختلف به افغانستان کمک کرده اند، بیشتر آنها به دلیل سومدیریت و عدم مراقبت درست از کار افتاده است. او میگوید که وزارت ترانسپورت تفاهمنامهای را با هند امضا کرده که براساس آن اتوبوسهای از کارافتاده دوباره ترمیم میشود: «چندی قبل یک تفاهمنامه 2.8 میلیون دالری میان سفیر هندستان و وزیر ترانسپورت به امضا رسید که بر اساس این تفاهمنامه 80 درصد پرزهجات از هندستان آورده شده است و ترمیم 350 عراده بس غیرفعال آغاز شده است که هفتهوار دو یا سه عراده بس ترمیم شده و در نقاط مختلف شهر کابل که نیاز باشد توظیف شده و فعالیت میکنند.»
محمدیونس امیری رییس تصدی ملیبسهای دولتی میگوید که خدمات ترانسپورت دولتی فعلا در سه حوزه مرکزی (مکروریان کهنه)، حوزهی خوشحالخان و حوزهی خواجهبغرا ارایه میشود. به گفتهی او در هر حوزه صد عراده اتوبوس فعالیت میکند. او میگوید که به اضافهی کابل، تصدی ملیبس در 22 ولایت دیگر نیز خدمات حمل و نقل شهری ارایه میکند: «در مجموع ریاست تصدی ملیبس 1045 عراده وسایط را در اختیار دارد که تعدادی آنها فعال و به تعداد 650 عراده ترمیمشان جریان دارد و نیز 100 عراده ملیبس را کشور هندستان وعده کرده که در حال رسیدن است.»
مقامهای وزارت ترانسپورت میگویند که وسایط خصوصی خودسر در شهر کابل فعالیت میکند که سبب بینظمی و افزایش و کاهش میزان کرایه شدهاند: «مثلا یک روز ده افغانی و روز بعدی چهل افغانی کرایه میگیرند. برای حل این مشکل ایجاد زیر ساختهای ترانسپورتی را با هماهنگی ادارات دیگر در نظر گرفتهایم و به این منظور شهرداری کابل با ریاست ترافیک مشترکا کار ایجاد ایستگاه را آغاز کرده است.»
ایجاد ایستگاههای جدید
مقامها در ادارهی شهرداری کابل میگویند که کار ایجاد و نصب (تعیین و تثبیت) ۲۶۴ ایستگاه ترانسپورت شهری در شهر کابل تا یک ماه دیگر (حمل ۱۳۹۸ خورشیدی) پایان مییابد و به بهردهبردای سپرده میشود. به گفتهی آنان، این تعداد ایستگاه قرار است در دو فاز و ۹ مسیر عمدهی شهر کابل ایجاد شود؛ شهری که از نقطهنظر ترافیک شهری، یکی از نامنظمترین شهرهای جهان به حساب میآید.
جلیل سلطانی، سخنگوی شهرداری کابل میگوید که نصب ۱۵۹ ایستگاه فاز اول این ایستگاههای ترانسپورتی تکمیل شده است و کار تولید ۱۰۴ ایستگاه دیگر آنها که شامل فاز دوم میشود، نیز به زودی تکمیل خواهد شد. به گفتهی او، در فاز دوم، فقط نصب ایستگاهها تکمیل نشده است.
سخنگوی شهرداری کابل همچنان تأکید میکند که پس از تکمیل فاز اول و دوم، کار ایجاد فاز سوم ایستگاههای ترانسپورت شهری نیز در بهار سال آینده آغاز میشود.
کار عملی طرح ایجاد و تعیین ۲۶۴ ایستگاه ترانسپورت شهری در دو فاز و ۹ مسیر در شهر کابل، در ماه جدی سال ۱۳۹۵ خورشیدی توسط شهرداری این ولایت به همکاری وزارت ترانسپورت آغاز شد. هزینهی این طرح از سوی ادارهی شهرداری کابل، بانک جهانی و کشور جاپان تمویل میشود.
قابل دسترسبودن ترانسپورت برای همه، ارزان و مصئونبودن، پاک و سازگار با محیط زیستبودن و وجود گزینههای مختلف برای رفتوآمد از اهداف این طرح خوانده میشود.
اکنون سخنگوی شهرداری کابل با ابراز خوشبینی میگوید که با فعالشدن این ایستگاهها، ازدحام ترافیکی، راهبندان و مشکلات ترانسپورتی کاهش مییابد، محل توقف موترها مشخص میشود و شهر نظم مییابد.
راه اندازی سرویس حمل و نقل ویژهی زنان
رییس تصدی ملیبس میگوید که پس از ترمیم ملی بسهای غیرفعال، 50 عراده بس را با رنگ ویژه برای زنان اختصاص میدهند. او میگوید که رانندگان این بسها به احتمال زیاد مردان اند و دیگر کارمندان و دستیارانشان زنان.
«کار روی این بخش جریان دارد و بخشی از پروندهها طی مراحل شده است و شاید سه ماه بعد کاملا اجرایی شود.»
