در اتاق کوچکی در طبقهی دوم ساختمان 18 طبقهای واقع در دهافغانان جوانی نشسته است که جدیدا از سوی کمیسیون اصلاحات اداری و خدمات ملکی جایزهی خلاقیت و شایستگی را دریافت کرده است. خود را احمدوحید ویس، رییس افغانپست معرفی میکند؛ به قول خودش او در مدت نزدیک به دو سالی که مسئولیت ادارهی افغانپست را به دوش گرفته این اداره را متحول کرده است.
تا دو سال قبل کار ادارهی پست افغانستان (افغانپست) خلاصه میشد به انتقال نامهها و مراسلات دولتی از یک اداره به ادارهی دیگر، اما اکنون از شکل و ظاهر این اداره گرفته تا فعالیت آن به کلی عوض شده است. کارمندانی که قبلا روی بشکهی روغن مینشستند پس از این در ساختمانی که با معیارهای بینالمللی ساخته میشود کار خواهند کرد.
حالا مردم با سهولت بیشتر نسبت به گذشته از نزدیکترین پستهخانهی محل پاسپورتهایشان را دریافت میکنند، بستهها در زمان کمتری منتقل میشود و مشتری میتواند بهطور آنلاین محمولهی خود را زیر نظر بگیرد که به کجا رسیده است.
توزیع پاسپورت از طریق پستهخانهها در سطح کشور
آقای ویس نخستین اقدامی که پس از به عهده گرفتن ریاست ادارهی افغانپست انجام داد این بود که خدمات توزیع پاسپورت را از طریق پستهخانهها در سطح کشور آغاز کرد. اکنون متقاضیان پاسپورت دو روز پس از انجام مراحل قانونی، پاسپورت خود را از نزدیکترین پستهخانهی محل سکونتشان دریافت میکنند. ادارهی افغانپست در شهر کابل 25 پستهخانه و در کل افغانستان ۴۶۳ پستهخانه دارد که هر روز از این طریق پاسپورتهای متقاضیان توزیع میشود.
فکر توزیع پاسپورت از طریق پستهخانهها زمانی به ذهن آقای ویس خطور کرد که او برای گرفتن پاسپورت اذیت شد. او حدود دو سال قبل موقعی که میخواست پاسپورت بگیرد، پس از طی مراحل اسنادش ریاست پاسپورت به او گفت که دو هفته بعد برای اخذ پاسپورتش به این اداره مراجعه کند. در نهایت روز موعود فرا رسید. در صف طولانی ایستاده بود و پس از حدود سه ساعت انتظار، نامش در بلندگو خوانده شد. وقتی رفت دید که پاسپورت مال او نیست بلکه از کسی به نام واحد است. پولیس با او برخورد زشت کرده و گفت که دوباره سر جایش برگردد. روند اخذ پاسپورت برای آقای ویس حدود سه هفته طول کشید. او توضیح میدهد که پس از این مسأله با چه دشواریی با رییس پاسپورت ملاقات کرد و طرح توزیع پاسپورت از طریق پستهخانهها را برایش شرح داد: «به او گفتم که من رییس افغانپست هستم. گفتم من میتوانم از طریق پستهخانه پاسپورتهای متقاضیان را توزیع کنم و در آینده کار توزیع پاسپورت را در ولایتهای دیگر نیز آغاز خواهم کرد. رییس پاسپورت با دید شکاکانه به من گفت: آیا خبر داری که قیمت یک پاسپورت چند است؟ گفتم بلی قیمت یک پاسپورت ۵۵۰۰ افغانی است. گفت اگر پاسپورت یک شهروند را گم کنی چه جواب میدهی؟ به رییس پاسپورت اطمینان دادم که نگران نباشد زیرا ما محرمترین اسناد دولتی، از پروندهی یک قاتل تروریست تا حکم رییسجمهور را انتقال میدهیم، انتقال یک جلد پاسپورت مسألهی بزرگی نیست. رییس پاسپورت پس از شنیدن این حرف گفت برو روی این برنامه کار کن. آمدم این کار را با همکاران پست مطرح کردیم. عاجل تفاهمنامه امضا شد و در مدت یک ماه همهی کارها روبهراه شد.»
پیش از آن روند توزیع پاسپورت طوری بود که اگر میخواستی پاسپورت بگیری برای گرفتن آن باید چند روز بعد در ساعت معین ۲ تا ۴ بعد از ظهر از هر نقطهی کابل که زندگی میکردی به ریاست پاسپورت واقع ناحیهی سوم مراجعه میکردی. اکنون اما هر کس میتواند پاسپورت خود را از نزدیکترین پستهخانهی محل زندگیاش دریافت کند. افغان پست ۲۱ پستهخانه در ناحیههای مختلف شهر کابل دارد.
آقای ویس میگوید که در سال ۱۳۹۷ توزیع پاسپورت از طریق پستهخانههای این اداره در ۳۳ ولایت دیگر افغانستان نیز آغاز شد: « ادارهی پست افغانستان هر روز در هر ولایت در دو پستهخانه پاسپورت توزیع میکند. «ما با شرکتهای کامایر و آریانا قرارداد داریم و پاسپورتها را از آن طریق به ولایتها انتقال میدهیم. همچنین ولایتهای که راههای آن امن است با موتر انتقال میدهیم.»
این اداره با وزارت ترانسپورت نیز تفاهمنامهای امضا کرده است. بر اساس این تفاهمنامه وزارت ترانسپورت مکلف است شرکتهایی را که از اعتبار خوبی برخوردارند به ادارهی افغانپست معرفی کند تا از آن طریق بستههای خود را با مصرف کمتر به دیگر ولایتها انتقال دهد.
ساخت پستهخانههای مدرن
ادارهی افغانپست با ادارهی زون پایتخت تفاهمنامهای امضا کرده است که بر مبنای آن پستهخانههای مجهز با امکانات و تجهیزات چون انترنت، کتابخانه، سالن انتظار در سه تا چهار منزل ساخته خواهد شد. به گفتهی آقای ویس پستهخانههای فعلی به نیازهای کنونی خدمات پستی جواب نمیدهد. وی میافزاید که ادارهی افغانپست در نظر دارد که خدمات دیگری مثل خدمات مالی و ارسال پول را نیز از طریق پستهخانههای خود راهاندازی کند: «اکنون پستهخانههای ما ظرفیت بیش از ۲۰ نفر مشتری را هم زمان ندارد. از همین رو این تفاهم نامه را با ادارهی زون پایتخت امضا کردیم. در سال ۱۳۹۸ ما پنج پستهخانه را به آنان تسلیم کردهایم که بسازند.»
ارایهی خدمات مالی از طریق افغانپست
آقای ویس میگوید که این اداره در نظر دارد تا در آیندهی نزدیک ارایهی خدمات پولی را آغاز کند. او وقتی میزان دادوستد پول بین افغانستان و کشورهای خارجی را بررسی کرده، دریافته که سالانه حدود ۵۰۰ میلیون دالر به کشور وارد و ۲۵۰ میلون دالر از افغانستان خارج میشود: «تحلیل ما این را نشام میدهد که ۵۰۰ میلیون دالر تنها از طریق بانکها و شبکهی ویسترن یونین منتقل میشود. حساب صرافیها جدا است. ما اگر خدمات مالی و انقال پول را شروع کنیم، سالانه ۲۱ میلیون دالر از آن عاید میکنیم و به خزانهی دولت واریز میشود.»
وی میافزاید که ادارهی افغانپست عضویت سیتسم بینالمللی انتقال پول (IFS) را دریافت کرده است و این سیتسم از طریق اتحادیهی بینالمللی پست در ادارهی افغانپست راهاندازی خواهد شد. به گفتهی آقای ویس مزیتی که این سیستم دارد این است که مشتریان میتوانند پول بیشتری و در عین حال با فیس کمتری نسبت به دیگر شبکههای مثل ویسترن یونین یا سویفت ارسال کنند.
مذاکره با آمازون برای ارایهی خدمات در افغانستان
آقای ویس میگوید که ادارهی افغانپست با شرکتهای آمازون در حال مذاکره است که بتواند خدمات این شرکت را از طریق افغانپست به افغانستان بیاورد. او اما میگوید که پیش از آن ادارهی افغانپست باید خود را با معیارهای آن شرکت برابر کند: «برای تطبیق این خدمات باید اداره معیاری شود. پستهرسانهای ما باید با تبلبتها مجهز شوند تا وقتی که کتاب را مشتری تسلیم میشود امضا کند و شرکت آمازون از آن مطمئین شود. به هر حال باید این کار را انجام دهیم و خود را با معیارهای جهانی منطبق کنیم.»
ایجاد سیستم تعقیب و پیگیری مراسلات دولتی
آقای ویس میگوید که پیش از این ادارات دولتی شکایت داشتند که افغان پست مراسلات آنان را به موقع نمیرساند. به گفتهی او بخش زیادی این مشکل به بایگانی خود این اداره برمیگشته و این موضوع سبب شده که سیستم آنلاین تعقیب مراسلات دولتی را ایجاد کنند: «ما برای هر اداره یک حساب مشخص ایجاد کردهایم که هر زمانی که میخواهند بستهای را به جایی بفرستند خودشان تعقیب کنند که محمولهیشان به کحا رسیده است. پیش از این مکتوبها در آرشیف ادرات ذخیره میشد و پس از آن که شمارشان زیاد میشد از طریق افغان پست ارسال میشد و اداره در رسیدن دیرهنگام آن افغانپست را مقصر میدانست.»
عقد قرارد داد با ترکش کارگو
آقای ویس عقد قرارداد با ترکش کارگو و فرستادن بستههای مشتریان به اروپا از طریق شرکت هوایی ترکش ایرلاین را از دیگر دستآوردهای این اداره عنوان میکند: «پیش از این فقط دو راه ترانزیت دوبی و دهلی وجود داشت، اما برای سهولت ما یک راه ترانزیت دیگر را که استانبول و ترکش ایرلاین است نیز ایجاد کردیم. بستههای کشورهای اروپایی را از طریق استانبول و ترکش کارگو، بستههای امریکایی را از طریق دوبی و بستههای که به کشورهای جنوب آسیا فرستاده میشوند را از طریق دهلی میفرستیم.»
او میگوید که اکنون فرستادن یک بسته از افغانستان به اروپا از یک تا ۵ روز طول میکشد در حالی این میعاد در گذشته حتا به بیش از یک ماه میرسید.
آقای ویس میگوید که اتحادیهی پست جهانی (UPU) برای ادارهی افغانپست سیستمی را راهاندازی کرده است که مشتریان میتوانند بستههای ارسالی خود را به گونهی آنلاین تعقیب کنند که به کجا رسیده است. در کنار بیش از ۲۰۰ کشور دیگر، افغانستان نیز عضو این اتحادیه است و مدام از سوی این اتحادیه ارزیابی و نظارت میشود.
تعبیهی ۳ هزار صندوق پستی دیجیتال در پستهخانه مرکزی
ادارهی افغانپست اخیرا تمام صندوق پستی که قبل از این به طور انالوگ کار میکرد را به دیجتال تبدیل کرده است. آقای ویس میگوید مزیت سیستم دیجیتال این است که هر صندوق پستی به صورت برقی کار میکند و رمز دارد که تنها خود مشتریان به آن دسترسی دارند: «صندوق پستی مشتریان با یک کود ۱۰ رقمی باز میشود که تنها خودشان به آن دسترسی دارند.»
نهادها و شهروندان کشور اگر میخواهند صندوق پستی داشته باشند، میتوانند به گونهی آنلاین از طریق وبسایت ادارهی افغانپست درخواست بدهند. استفاده از این خدمات در مرحلهی اول ۵۰۰ افغانی و سالانه ۱۲۰۰ افغانی هزینه دارد.
ادارهی پست افغانستان اکنون در طبقهی دوم ساختمان ۱۴ طبقهای در پل باغ عمومی قرار دارد. اما حجم کار این اداره در این دو طبقهی ساختمان ۱۴ طبقهای نمیگنجد و نیاز است که جایی دیگر منتقل شود. آقای ویس میگوید که کار ساخت ساختمان جدید این اداره در منطقهی چمن حضوری بهزودی آغاز خواهد شد. این تعمیر در هشت طبقه اعمار خواهد شد که تمام نیازهای پسترسانی در آن در نظر گرفته خواهد شد.
روی هم رفته او از حکومت و نهادهای تصمیمگیرنده میخواهد که به این اداره توجه کنند و امکانات و تشکیلات بیشتر در اختیارشان قرار بدهند تا کارهای که از او توقع میرود را به گونهی خوب انجام دهد: «همیشه به نهادهای مختلف در حکومت گفته ام که به من یک افغانی بدهید، ۱۰ افغانی بگیرید. روی برنامههای من مصرف کنید روی طرحهای من مصرف کنید و از من نتیجه بخواهید.»
شعار آقای ویس ایجاد سهولت و شغل برای مردم و کسب درامد به دولت است که بهطور خودکار منجر به کاهش فساد میشود.
