احمدشاه کته‌وازی/ ژورنال فارین پالسی (Foreign Policy Journal)
ترجمه: حمید بامیک
منابع معدنی غنی افغانستان می‌تواند بهترین جایگزین کمک‌های خارجی باشد و می‌تواند وابستگی افغانستان به کشورهای کمک‌کننده و حمایت خارجی را کاهش دهد. اگر این منابع به درستی مدیریت شود، می‌تواند فرصتی را برای افغانستان فراهم می‌کند تا داستان موفقیت اقتصادی خود را نوشته کند.
منابع معدنی افغانستان با ارزش تخمین‌زده شده بین یک تا سه تریلیون دالر، برای مدت طولانی دارای یک پتانسیل جذاب بوده است. اما همین منابع معدنی هم‌چنین آتش جنگ را در افغانستان شعله‌ور می‌سازد. در کشوری مثل افغانستان که قبلاً فساد گسترده، شورش‌های فعال و کمبود زیرساخت‌ها و نهادها آن را فلج نموده، منابع معدنی بیانگر یک منبع احتمالی دیگر برای بی‌ثباتی می‌باشد. از طریق استخراج غیرقانونی معدن، میلیون‌ها دالر به جیب گروه‌های مسلح، شورشیان و نیروهای مسلح می‌رود در حالی‌که مردم افغانستان تنها از بخش کوچکی از ثروت تولید شده از این پروژه‌ها مستفید می‌شوند.
علاوه بر ارائه‌ی قدرت نفوذ ژئواستراتژیک، منابع معدنی سودآور افغانستان می‌تواند به‌عنوان یک توجیه مهم برای باقی ماندن ایالات متحده در افغانستان تلقی شود. استخراج معادن می‌تواند اقتصاد افغانستان را در عین حال که برای شرکت‌های امریکایی سودآور می‌باشد، رشد دهد. مهم‌تر از همه، این امر می‌تواند به شرکت‌های امریکایی کمک کند تا به منابع معدنی مهم و نادر که تولید بسیاری از آن‌ها تحت سلطه‌ی چین قرار دارد، دسترسی پیدا کند. با این حال، با افزایش نفوذ شورشیان و بهره‌برداری غیرقانونی از منابع معدنی در حال افزایش است. منابع معدنی افغانستان نه‌تنها بیانگر یک فرصت از دست‌رفته بلکه تهدیدی برای امنیت ملی کشور می‌باشد. پتانسیل زیادی در بخش معدنی افغانستان وجود دارد. جهت شناخت این پتانسیل، سکتور معادن به توجه قابل ملاحظه‌یی دولت افغانستان و جامعه‌ی بین‌المللی به‌ویژه ایالات متحده، نیاز دارد.
اهمیت منابع معدنی در افغانستان
افغانستان دارای منابع طبیعی فراوان است. این شامل ذخایر وسیعی از طلا، پلاتین، نقره، مس، آهن، کرومیت، تانتالم، لیتیم، اورانیوم و آلومینیوم می‌باشد. در شمال و جنوب، چندین محل هایدروکاربون وجود دارد. این کشور هم‌چنین دارای ذخایر عظیم سنگ ابعادی است. ذخایر مس و سنگ آهن افغانستان یکی از بزرگترین ذخایر در جهان است که حجم آن 60 تا 2200 میلیون تن می‌باشد. بخش نیروی کسب‌وکار و ثبات (TFBSO) وزارت دفاع ایالات متحده تخمین می‌زند که ذخایر نفت و گاز افغانستان «می‌تواند به ارزش بیش از 220 میلیارد دالر باشد.»
سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده ( USGS ) در سال 2004 بعد از سرنگونی رژیم طالبان با مداخله‌ی سازمان ملل تحت رهبری ایالات متحده در سال 2001، منابع معدنی افغانستان را بازرسی کرد. سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده (USGS) با استفاده از این نمودارها و داده‌های روسی قدیمی، تحقیق گسترده‌یی را برای منابع معدنی افغانستان آغاز کرد. این جامع‌ترین مطالعات زمین‌شناختی در افغانستان بود که تاکنون انجام شده است. جهت جمع‌آوری داده‌ها، USGS در مدت بیش از 43 روز حدود 23 پرواز را با طی کردن 23،000 مایل انجام داد. USGS از طریق مأموریت‌های هواشناسی برای انجام نظرسنجی مقناطیسی، گرانش و هیپرکایزر خاک افغانستان، بالای بیش از 70 درصد خاک افغانستان پرواز کرده. جهت بررسی منابع معدنی در افغانستان، یک پژوهش به نام “” NP-3D Lockhee با استفاده ازهواپیمایی که مجهز به وسیله‌ی دستگاه‌های سنجش از دور و ژئوفیزیک بوده، انجام شده است.
نهاد USGS با تأیید تمام یافته‌های بزرگ شوروی در گذشته نتیجه‌گیری می‌کند که «افغانستان ممکن است 60 میلیون تن مس، 2،200 میلیون تن سنگ آهن، 1.4 میلیون تن عناصر خاکی کمیاب مانند لانتانیم، سریم و نویدیم، آلومینیوم، طلا، نقره، زینک، سیماب و لیتیوم داشته باشد. به‌عنوان مثال، «ذخایر کاربونیت در ولایت هلمند افغانستان 89 میلیارد دالر ارزش دارد.» به‌عبارت دیگر، افغانستان می‌تواند «عربستان سعودی لیتیوم» باشد – یک ماده‌ی خام که برای تولید باطری برای لپ‌تاپ‌ها و گوشی‌های هوشمند مهم است. عناصر نادر زمین (REEs) تبدیل به بخش مهمی از فن‌آوری مدرن شده و در تلفن‌های همراه، تلویزیون، کمپیوتر، لیزر، باطری و فوق هادی مورد استفاده قرار می‌گیرند. یافته‌های کنگره‌ی ایالات متحده نشان می‌دهد که ” REE ” ها برای امنیت ملی ایالات متحده بسیار حیاتی می‌باشد. به‌خاطری که ” REE ” ها برای تولید سیستم‌های ناوبری مخزن، سیستم‌های هدایت موشکی، اجزای دفاع موشکی، ماهواره‌ها و سیستم‌های ارتباطی نظامی بسیار مهم‌اند.
ولایت هلمند دارای منابع طبیعی نادری مثل اورانیوم است. آهن و مس بزرگترین ذخایر کشف‌شده در افغانستان می‌باشد و تخمین زده می‌شود که ذخایر متذکره به اندازه‌یی بزرگ است که می‌تواند این کشور را به بزرگترین تولیدکننده‌ی آهن و مس در جهان تبدیل کند. به گفته‌ی بانک جهانی، درآمد حاصل از معادن در دو محل – ذخایر مس عینک و ذخایر آهن حاجی‌گک می‌تواند تا سال 2031 به‌طور متوسط 900 میلیون دالر عاید داشته باشد. این یافته‌ها اندازه و تنوع زیادی از ثروت معدنی افغانستان را نشان می‌دهد که می‌تواند این کشور را به رهبر جهانی در بخش معادن تبدیل کند.
اگر این منابع به‌درستی مدیریت شود، می‌تواند فرصتی را برای افغانستان فراهم کند تا داستان موفقیت اقتصادی خود را نوشته کند. اما، اگر این منابع به‌طور موثر مدیریت نشود، می‌تواند بی‌امنیتی را در کشور تقویت کند یا حتا به ایجاد یک جنگ داخلی کمک کند.
