[su_label]عرفان مهران[/su_label]
برگزاری انتخابات پارلمانی به یکی از دغدغههای مهم سیاسی مبدل شده است. در حالیکه بسیاریها نگران بیمیلی حکومت برای برگزاری این انتخابات هستند، سخنان دیروز ریسجمهور در مراسم آغاز کار شورای ملی دلگرمکننده بود. رییسجمهور در این مراسم به صراحت اعلان کرد که ارادهی جدی برای برگزاری انتخابات وجود دارد و حکومت در تلاش است تا انتخابات پارلمانی را به گونهی شفاف برگزار نماید. آقای غنی همچنین تاکید کرد که نه خودش ارادهیی برای مداخله در امور انتخابات دارد و نه هم به کسی دیگری اجازه خواهد داد در این روند دستبرد زند.
دورهی کار پارلمان در سال 1394 به پایان رسیده بود و بر اساس قانون اساسی انتخابات پارلمانی باید در ماه ثور یا جوزای همان سال برگزار میگردید. اما حکومت آمادگی لازم برای برگزاری انتخابات را نداشت، لذا رییسجمهور غنی طی فرمانی زمان کار نمایندگان کنونی را تا اعلام نتیجهی انتخابات پارلمانی تمدید کرد. یکی از دلایل اصلی تاخیر در برگزاری انتخابات پارلمانی، تعهد حکومت وحدت ملی برای ایجاد اصلاحات در نظام انتخاباتی بود.
هرچند هنوز چالشهای زیادی برای برگزاری انتخابات پارلمانی در کشور وجود دارد، اما با این وجود اقدامات اخیر حکومت نشانگر ارادهی لازم برای انجام این کار بزرگ میباشد. تلاشها برای برگزاری انتخابات در این اواخر شدت گرفته و حکومت کارهای مهمی از جمله تعیین کمیشنران کمیسیونهای انتخاباتی، تعدیل مادهی ششم قانون ثبت احوال نفوس و توشیح آن از سوی رییسجمهور که در واقع زمینه را برای توزیع تذکرههای الکترونیک فراهم میسازد، انجام داده است. از طرف دیگر سخنرانی رییسجمهور غنی در افتتاحیهی سال کاری شورای ملی افغانستان، دستکم این امیدواری را ایجاد میکند که گویا ارادهیی برای برگزاری انتخابات وجود دارد و انتظار میرود مردم افغانستان یکبار دیگر در سال جدید خورشیدی شاهد برگزاری انتخابات پارلمانی باشند و روند دموکراتیکسازی نظام با این اقدام، تسریع شود.
با اینکه حکومت برخی کارهایی را برای برگزاری انتخابات انجام داده است، اما مشکلات گستردهیی فراراه این روند وجود دارد. هنوز اصلاحات انتخاباتی که حکومت وحدت ملی متعهد به اجرای آن بود انجام نشده است. در حالیکه تذکرههای الکترونیک قرار است توزیع شود، اما گمان نمیرود در انتخابات پیش رو، بتوان از آن استفاده کرد و با اینحال، برخی چالشهای اساسی در این روند کماکان باقی میمانند که ممکن است بر روند انتخابات تاثیر ناسزا بگذارد. از طرف دیگر، بسیاری از اختلافات حلناشده بر سر مسائل اصلی انتخابات وجود دارد که نیاز است تا بدانها بهگونهی اساسی پرداخته شود و حکومت با انجام گفتوگو توافق لازم را برای آن بهوجود آورد. اختلافات بر سر درج هویت ملی و قومی در تذکرهی الکترونیک و چگونگی تعدیل حوزههای رایگیری از مهمترین مسائلی است که باید حل شود. در این زمینه به نظر میرسد بحثهای حقوقی فراوانی وجود دارد و حکومت باید با دقت از این اختلافنظرها عبور کند. از طرف دیگر جریانهای سیاسی، گروههای قومی و مجلس نمایندگان نیز باید در این روند همکاری کنند و نگذارند اختلافات موجود روند توزیع تذکرههای الکترونیک را یکبار دیگر با بنبست مواجه کند. هرچند تذکرههای الکترونیک ممکن است در انتخابات آتی پارلمانی مورد استفاده قرار نگیرد، اما بدون شک توزیع آن برای انتخابات بعدی و در مجموع سیاستگذاریهای آینده حیاتی است و تمامی جریانها با درک این واقعیت زمینهی توزیع آن را فراهم سازند.
علاوه بر مشکلاتی که در نظام انتخاباتی هنوز باقی است، مسائل دیگری نیز وجود دارند که میتواند روند انتخابات را با چالشهای جدی مواجه سازد. مسالهی امنیت یکی از این مسائل جدی فراراه برگزاری انتخابات است. در حالیکه فصل بهار نزدیک میشود و نگرانیها از افزایش درگیریها در کشور بالا میگیرد، معلوم نیست نیروهای امنیتی چگونه میتوانند هم در جبهات علیه دشمنان بجنگند و هم امنیت انتخابات و مراکز رایگیری را تامین کنند. مقامهای دولتی همه بهنحوی از افزایش احتمالی جنگ در بهار و تابستان سال آینده خبر میدهند و اینکه گروههای متعدد در کشور دست به اقدامات تخریبکارانه میزنند. این نگرانیها نمیتواند ساده تلقی شود و اگر جنگ شدت گیرد، فشار ناشی از آن ممکن است انتخابات را به یک امر ناممکن مبدل سازد و یا دستکم از اولویت حکومت و دستگاههای امنیتی خارج سازد. بنابراین حکومت باید علاوه بر توجه به اصلاح نظام انتخاباتی و کارهای بیشتر برای ایجاد اجماع لازم در میان حلقات و نیروهای سیاسی و اجتماعی، از همین اکنون مسالهی امنیت انتخابات را بهگونهی جدی در نظر گرفته و اقدامات جامع لازم را روی دست گیرد.
دلسردی مردم از انتخابات و مقبولیت پایین آن در افکار عمومی مشکل دیگری است که باید حکومت بدان توجه کند. تجربهی ناکام انتخابات گذشته و سوء کارکرد بسیاری از اعضای مجلس نمایندگان بخش عمدهی مردم را نسبت به انتخابات بیاعتنا کرده و رغبت لازم را در آنان برای شرکت در انتخابات باقی نگذاشته است. برای اینکه بتوان افکار عمومی را نسبت به انتخابات آتی تغییر داد، حکومت باید کارهای زیادی را در این زمینه انجام دهد و با ارائهی تعریف جدید از انتخابات و فرایند مردمسالاری، مشارکت بالای مردم در انتخابات آتی پارلمانی را تضمین کند. بدون شک مشارکت مردم در انتخابات پیش رو نقش مهمی در مشروعیت حکومت و حتا جبههگیریهای سیاسی و مواجهه با مخالفان مسلح دارد. در صورتی که میزان مشارکت مردم پایین باشد، حکومت با چالشهای بیشتری مواجه خواهد شد و این امر دست مخالفان را در معادلات جاری بالاتر خواهد کرد. حکومت این بار به مردم تضمین دهد که آرایشان تعیینکننده است و مشارکت مردم میتواند سرنوشتشان را دگرگون سازد. از اینرو، حکومت باید انتخابات را پرشورتر سازد و اعتماد فروخوردهی مردم را به اصل انتخابات دوباره احیا سازد.
