جای خالی همدیگرپذیری؛ چالش‌ها و راهکارها‎

[su_label]داوود ناظری[/su_label]

بردباری و هم‎پذیری یکی از بزرگترین سرمایه‌های اجتماعی در وجود افراد یک خانواده و جامعه به‌شمار می‎رود. در افغانستان تقویت این فرهنگ اجتماعی در وجود تک‌تک افراد این جامعه، یک ضرورت جدی به‌شمار می‎رود. به‌خاطر این‌که تجربه نشان داده بیشتر خودکشی‎ها، فرار از مشکلات، افزایش مهاجرت‎ها، خشونت‌های خانوادگی، ناامنی و افزایش اختلافات، از عدم صبر و بردباری و همدیگرپذیری به‌وجود آمده است. اکنون با درک حساسیت‌ها و با هجوم تبلیغات دشمن در بین مردم، نخستین کاری که در افغانستان به آن ضرورت است، تقویت فرهنگ هم‎پذیری و تحمل می‎باشد. چرا که افراد با صبر و حوصله همیشه با دیگران روابط نیک و مثبت برقرار می‌کنند و در تلاش ایجاد محیط‌های بهتری در زندگی خود و دیگران هستند (). باید تمامی اقوام و افراد جامعه تحمل و هم‎دیگر پذیری را در وجود خویش تقویت کنند. اگر بخواهیم افغانستانی عاری از مشکلات امنیتی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اختلافات داخلی داشته باشیم، باید تمامی قدرت و توان خود را برای تقویت مدارا و همدیگرپذیری به خرج دهیم. در غیر آن، هیچ راهی برای حل اختلافات و مشکلات گسترده‌ی کنونی در جامعه و خانواده وجود ندارد.
طبق تعریف یونسکو: احترام، پذیرش تنوع فرهنگی و ارج نهادن به دیگران به‌معنای تحمل و مدارا می‎باشد. توجه به دیگران، ارزش قایل شدن به تفاوت‌ها، بی‌اعتنایی در برابر فاصله‌ها و تفاوت‌ها، ارج نهادن به توانایی‌های دیگران و فرصت دادن برای آنان، تحمل موفقیت و بخل نورزیدن نسبت به مقام دیگران، پرهیز از تعصب، احترام به تفاوت‌های فردی و جنسیتی، عدم تلاش برای بدنام کردن دیگران، پرهیز از توهین به دیگران، از مهم‌ترین علایم و نشانه‌های افراد با صبر و حوصله می‎باشد. سازمان‌های بین‌المللی و حقوقی به‌شدت روی صبر و مدارا توجه کرده و یک روز را به‌نام روز جهانی صبر و تحمل اعلام کرده است. زیرا وابستگی‌های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگ و آموزشی هرروز در جامعه بیشتر از گذشته می‎شود. همه افراد به‌نحوی با یکدیگر در شهر، بازارها، دفاتر، محیط کار، محیط درسی و جامعه در ارتباط هستند. اگر هم‎پذیری، تحمل و مدارا در بین نباشد، هرروز دامنه‌ی اختلافات و ناامنی در جامعه گسترش می‌یابد و فاصله‌های طبقاتی عمیق‌تر می‎گردد. نرم‌خویی، هم‌پذیری و تحمل سختی‎ها و مشکلات، یکی از مهم‌ترین ابزار برای نفوذ در دل‌های دیگران است. در مجموع دستیابی به خواسته‌های فردی و گروهی، فایق آمدن بر مشکلات زندگی، تقویت پیوندهای اجتماعی، رفع کدورت و اختلافات، وحدت و صمیمیت، جلوگیری از حساسیت‎ها، تقویت روحیه‌ی بخشش و همکاری، امین دین و دنیای انسان، افزایش خیر و برکت در خانواده و جامعه، کاهش آسیب‌های اجتماعی، بهره‌یابی از نیروی دیگران، پنهان ماندن عیب‌ها و حفظ ایمان، نجات از مشکلات گوناگون به‌خصوص خودکشی، نرم شدن دل دیگران نسبت به انسان مهربان و با صبر، از دست ندادن کار و وظیفه، دوری از خشونت و حق‌تلفی، از مهم‌ترین آثار و برکات نرم‌خویی و مهربانی با دیگران می‌باشد.

راهکارها برای تقویت مدارا
آموزش داده شدن تحمل و همدیگرپذیری از دوران کودکی، تقویت فرهنگ تحمل در محیط درسی و اکادمیک، بارور ساختن تحمل با تربیت والدین در وجود فرزندان، تمرکز روی نکات مثبت خود و دیگران، سرمایه‌گذاری تبلیغی روی مشترکات دینی، فرهنگی و کشوری میان اقوام، آماده ساختن ذهن برای پذیرش انواع توهین و تحقیرها، آماده کردن پاسخ مثبت در مقابل برخورد نادرست دیگران، کاهش توقع گسترده از دیگران، مشوره با دانشمندان و بزرگان، ترک محل جنجال و عصبانیت، از مهم‌ترین راهکارها برای تقویت مدارا و تحمل در وجود افراد به‌شمار می‎رود.