توافق اشرف غنی با یک حزب تندرو یک گام مثبت است، اما گلبدین حکمتیار کار زیادی برای انجام دادن دارد
[su_label]ایمل فیضی/الجزیره[/su_label]
[su_label]ترجمه: حمید مهدوی[/su_label]
یکی از دستیاران رییس جمهور پیشین افغانستان که زمانی سخنگوی او نیز بود، بسیاری از خبرنگاران و ناظران افغانستان از من میپرسند که چرا توافق صلح اخیر بین حکومت افغانستان و حزب اسلامی، یک گروه ستیزهجوی تندرو افغان، در زمان حکومت کرزی حاصل نشد؟ آیا این یک تحول مثبت برای کشور است و تاثیری بر اوضاع امنیتی در افغانستان خواهد داشت؟
در حالی که گفتوگوها برای دستیابی به توافق صلح سالها قبل – در حکومت قبلی افغانستان – آغاز شد، ختم موفقانه آن در ماه گذشته صرف میتوانست با رضایت ایالات متحده اتفاق بیافتد. من باور دارم که امضای این موافقتنامهی صلح و زمان آن از حمایت کامل واشنگتن برخوردار است و بدون تردید نشان میدهد که کلید توافق صلح با گروههای مسلح افغان در دستان ایالات متحده و پاکستان است، کشوری که این شورشیان در آن مستقر اند. با این حال، این توافق تاثیر فوری بر اوضاع امنیتی نخواهد داشت. فعالیتهای تروریستی در افغانستان از خارج از کشور نشات میگیرد، بنا بر این، کشور آسیبپذیر باقی خواهد ماند. تروریسم همچنان یک پدیدهی دوامدار در سالهای آینده خواهد بود.
اعتماد عمومی
این برای حزب اسلامی گلبدین حکمتیار ضروری است که بدون هیاهوی بیشتر قول بدهد که اختلافات و رقابتهای خشونتآمیز داخلی با دیگر گروههای سیاسی افغانستان را کنار میگذارد، قانون اساسی افغانستان را میپذیرد و اعتماد عمومی را جلب میکند. مردم افغانستان باید در زمینهی پذیرش و حمایت از این توافق صلح با حزب اسلامی گلبدین حکمتیار درنگ نکنند. افغانستان کشوری است که برای مدت طولانییی خون ریخته است، تمام نسلها چیزی جز خشونت نمیشناسند.
تنها راه درمان یافتن این ملت اکنون، راه مصالحه و پذیرش یک دیگر است. در افغانستان جنگزده که بهانههای زیادی برای خشونت وجود دارد، افغانها باید هر بهانه و دلیلی برای جنگ را رد کنند. در اوایل دهه 1990، زمانی که افغانستان در یک جنگ بیرحمانهی داخلی میان گروههای رقیب مجاهدین فرو رفت، گلبدین حکمتیار به حامد کرزی، معین وزیر خارجه آن وقت، که در یک حمله راکتی در کابل زخمی شده بود، کمک کرد، او را نجات داد و بعد او را به خارج از افغانستان انتقال داد. کرزی، پس از آنکه رییس جمهور شد، در چند مورد تلاش کرد از حکمتیار بخواهد که از مخالفت مسلحانه دست بردارد، برگردد و به روند سیاسی در افغانستان پس از طالبان بپیوندد. با چراغ سبز کرزی، بسیاری از اعضای حزب اسلامی به حکومت افغانستان پیوستند. آنها، چه بهعنوان وزیران کابینه، والیها یا اعضای پارلمان، به تدریج تعداد قابل توجهی از موقفهای کلیدی را اشغال کردند. اینها همه تحت اصل «تبدیل کردن افغانستان یک بار دیگر به خانهی تمام افغانها»ی کرزی اتفاق افتاد.
در ماه می2008، کرزی غیرت بهیر، داماد حکمتیار را با صدور یک فرمان ریاست جمهوری از زندان آزاد کرد. (او در سال 2002 توسط پاکستان زندانی شد و در آن زمان برای شش سال در بازداشت امریکاییها بود). بهیر که مسئول امور سیاسی حزب اسلامی بود، پس از آزاد شدنش، مذاکره کننده ارشد حکمتیار با ایالات متحده و حکومت کرزی شد. او در داخل و خارج از افغانستان با مقامهای امریکایی دیدار کرد و نقطهی اصلی تماس در حال حاضر باقی مانده است.
گفتوگوهای صلح با حزب اسلامی گلبدین حکمتیار
همین هیأتی که از حکمتیار نمایندگی میکند و در ماه گذشته توافق صلح اخیر با حکومت اشرف غنی را نهایی ساخت، نخست در سال 2010 یک سلسله تماسها و نشستهایی با حکومت کرزی داشت. کرزی «در گفتوگوهای صلح» با فرستادههای حزب اسلامی گلبدین حکمتیار «شرکت داشت» و از هیأت آنها در دفترش میزبانی کرد. پیام رسانها نامهها و درخواستهای رهبر شان را به رییس جمهور افغانستان رساندند. آنها سیاست و موافقتنامههای او با واشنگتن و حضور نظامیان امریکایی در افغانستان را زیر سوال بردند، در عین حال در مورد نشستهای خودشان با امریکاییها نیز به رییس جمهور معلومات دادند.
آنها موضوعات مرتبط با منطقه و آیندهی نظام سیاسی افغانستان را به بحث گرفتند. آنها همچنین با مشاور امنیت ملی کرزی دیدار کردند تا در مورد موافقتنامهی همکاری استراتژیک افغانستان و ایالات متحده معلومات بدهد. کرزی در نشستی در ماه دسامبر 2011، پس از خواندن نامهی جدید حکمتیار به نمایندگان حزب اسلامی گلبدین حکمتیار گفت: «دورهی ریاست جمهوری من در حدود دو و نیم سال بعد پایان خواهد یافت». او گفت «انتخابات» برگزار خواهد شد. کرزی ابراز امیدواری کرد که ببیند «حکمتیار، فهیم [معاون رییس جمهور پیشین]، اشرف غنی و دیگران» در انتخابات شرکت کنند. کرزی گفت شما یک «دیدگاه» سیاسی دارید، اما «شما بسیاری از فرصتها را از دست دادهاید». حزب اسلامی «در یک نظام آزاد دموکراتیک در افغانستان آینده دارد». او اضافه کرد، بیایید بیشتر از این زمان را از دست ندهید.
سرانجام، پس از سالها گفتوگو و عدم تمایل واشنگتن در کمک به روند صلح، حکومت توافق صلح امضا شده را در دستانش دارد. هارون زرغون، یک سخنگوی حزب اسلامی، اخیرا به رسانه گفت که «امریکا در مورد گفتوگوهای صلح» میان حکومت افغانستان و حزب اسلامی «میداند» و در آن «منافعی» نهفته دارد. او اضافه کرد که بهزودی تمام تحریمها بر حکمتیار و حزب اسلامی بر طرف خواهد شد. طبق گزارشها، نمایندگان حزب اسلامی گلبدین حکمتیار «بهزودی» از امریکا دیدار خواهند کرد.
در حالی که این یک دستاورد قابل توجه و یک تحول برد-برد هم برای حزب اسلامی گلبدین حکمتیار و هم غنی است، برای موفق ساختن این توافق، حکمتیار و حزبش کار زیادی برای انجام دادن دارند. افغانها از دست دادن عزیزان شان و خونریزیهای اوایل دهه 1990 را فراموش نکردهاند. حکمتیار باید تمام رقابتهای داخلی با دیگر گروههای سیاسی (عمدتاً جمعیت اسلامی) را به یک دلیل مهم کنار بگذارد. حزب اسلامی گلبدین حکمتیار باید برای تقویت اتحاد ملی و روابط افغانستان با تمام قدرتهای منطقهیی کار کند. آن گروههای سیاسییی که از برگشت احتمالی حکمتیار به کشور هراس دارند و شعار «عدالت» سر میدهند، نیاز نیست نگران باشند. بارنت روبین، یک محقق برجسته امریکایی و کارشناس مسایل افغانستان، اخیراً به من گفت: «افغانستان به یک برنامهی جامع و بیطرف عدالت، آشتی و صلح نیاز دارد که یک گروه را به عنوان بدترین جنایتکاران مجزا نکند». او گفت در حالی که «بسیاریها مسئول بودند»، اشاره به یک [گروه] «مانند مانور سیاسی خواهد بود، نه عدالت».
