به بهانه سفر مودی به کابل

[su_label]اسحاق فرهمند[/su_label]

هندوستان کشوری است داری اقتصاد رو به رشد و دارنده‌ی دومین جمعیت بزرگ دنیا. این کشور معضلات داخلی فراوانی دارد، از جمله فقر و بیکاری در هند یک امر ناآشنا نیست. کم نیستند شهروندان هندی که از نداشتن سرپناه و نداشتن غذا شب و روز رنج می‏برند. اما با این وجود، هندوستان از جمله کشورهای منطقه است که دست افغانستان را در بازسازی این کشور به گرمی فشرده است. مردم افغانستان به ذهن دارد که از همان اوایل سقوط رژیم طالبان و آغاز حکومت جدید، هندوستان دست دوستی بیشتر از پیش دراز کرد. درست در زمانی که عده‌ای مکاتب اطفال را می‏سوزاند و آموزگاران را تهدید به مرگ می‌کردند. اما هند برعکس، در مکاتب غذا، کیک و کلوچه توزیع می‏کرد تا اطفال خُرد سال که از راه‌های دور به مکتب می‌آیند، در وقفه زنگ تفریح چیزی داشته باشند برای رفع خستگی دماغی و دوباره سر صنف بروند. همان زمان بود که دهلی آماده شد تا برای این شاگردان آموزگاران بیشتری را تربیه کند که دیگر شاگرد صنف دوازده دوباره در مکتب منحیث استاد ایفای وظیفه نکند. گویا که هندوستان بیشتر و بهتر از مسئولان وزارت معارف می‌دانست که مشکل افغانستان در نبود نیروی انسانی با دانش و کار فهم است. در زمانی که کسی خواب تحصیل به خارج را نمی‌دید و چند بورس تحصیلی که وجود داشت از مقامات دولتی به مردم عامه نفوذ نمی‌کرد، هند گام فراتر نهاد و سالانه هزار بورس تحصیلی به متعلمین افغانستان فرستاد.
درست همین نسل که امروز در رسانه‌های اجتماعی می‌نویسند و تحلیل می‌کنند، همین‌های که رسانه‌های چاپی، شنیداری و دیداری را مدیریت می‌کنند، کسانی که فن‌آوری اطلاعات را در اختیار دارند، افرادی که انجنیر اند و راه و شاهراه آباد می‌کنند، اکثریت این‌ها محصول کمک‌های نیروی انسانی دهلی به کابل است. هندوستان خلا نیروی بشری بامهارت در افغانستان را امروز کاهش داده و این یک کمک بزرگ اقتصادی برای کابل است. نسل‌های قبل ما گفته بودند که افغانستان بهترین و زیادترین منابع زیر زمینی را دارد، نسل پیش از ما هم این حرف را به ما گوش زد کرده بود ولی هیچ استفاده اقتصادی از آن صورت نگرفت. دلیل عمده‌ی آن نداشتن نیروی انسانی با دانش و حرفوی بود. اما امروز این مشکل کم و بیش فرو نهاده، افغانستان نیروی انسانی کافی دارد که تاحدی زیاد آن متاثر از کمک‌های انسانی هندوستان است. از کمک‌های نیروی بشری که بگذریم، هندوستان پروژه‌های زیربنایی حیاتی برای افغانستان انجام داده است. بند سلما یک پروژه نهایت مهم زیربنایی در غرب افغانستان است که می‌تواند به خواست‌های حوزه غرب چه از لحاظ انرژی و چه از نگاه زراعت، پاسخ‌گو باشد. هند هر پروژه‌ای را که برای افغانستان عملی کرده ریسک سیاسی و منطقوی برای دهلی به همراه داشته است که هردوستی حاضر نیست چنین خطرها را بپذیرد ولی هند این کار را انجام داده است. ایران سنگ اندازی زیادی کرد تا بند سلما ساخته نشود اما اگر هند دوست خوبی نمی‌بود و منافع دوجانبه خود با ایران را ترجیح می‌داد، می‌توانست شانه خالی کند. هم‌چنان سرک دل آرام- زرنج، دانشگاه زراعت در قندهار و سرد خانه انار برای دهقانان قندهاری از جمله پروژه‌های است که رگ گردن پاکستانی‌ها را متورم می‌سازد اما با وجود آن هندوستان این خطر را پذیرفته و هم‌چنان در این میدان استوار ایستاده است. برقی که در این شب و روز خانه‌های کابلیان را روشن می‌کند، با زحمت انجنیران هندی از سالنگ عبور کرده است؛ مسیری که دولت ما صرف از حفظ و مراقبت آن عاجز است. اخیراً بهره‌برداری ساختمان شورای ملی افغانستان، یگانه نهاد قانون‌گذاری در کشور، را می‌توان کمک هند به نهادسازی، به دموکراتیک شدن و کمک به خودکفایی نامید.
باید یادآور شد که هر کشور در بدل این چنین فعالیت‌ها، منافع و علاقه‌مندی‌های خودش را نیز دارد. نگاه هند به افغانستان یک نگاه دراز مدت و استراتژیک اقتصادی و سیاسی است. هند علاقه‌مندی چند جانبه به افغانستان دارد. دهلی می‌خواهد که افغانستان مسیری باشد برای عبور به آسیای میانه تا هند بتواند به نیازمندی‌‌های اقتصادی خود دست‌رسی پیدا کند. هند مشتاق سهم‌گیری و سرمایه‌گذاری بالای معادن افغانستان است لذا دهلی خیلی بدش نمی‌آید تا در معادن افغانستان که تازگی کشف شده، سرمایه‌گذاری نماید. از جمله در کنسرسیوم استخراج معدن آهن حاجی گگ، هندوستان عملاً سهم دارد. در این قسمت هند بی‌صبرانه منتظر بهتر شدن اوضاع امنیتی است تا کار عملی آن را روی دست گیرد. از طرفی هم تلاش می‌کند تا مسیر چابهار فعال شود و با داشتن بندر چابهار هم هند و هم افغانستان می‌توانند بدیلی برای بندر کراچی پیدا کنند و مشکلات ترانزیتی کم‌تر نسبت به حال را شاهد باشند.
دهلی خیلی خرسند خواهد بود اگر روزی نفوذ بیشتر در منطقه داشته باشد. داشتن افغانستان، دهلی را در این امر کمک می‌کند و هم‌چنان داشتن دهلی می‌تواند ارزش کابل را در منطقه افزایش دهد.