فرهاد خراسانی
دیروز بیش از دو هزار روحانی در غرب کشور از ولایتهای فراه بادغیس و هرات با برپایی گردهمآیی در شهرهرات حمایت شان را از نیروهای امنیتی و دفاعی کشور اعلام کردند. این اولین گردهمآیی روحانیون است که به طور آشکارا در حمایت از نیروهای امنیتی و دفاعی کشور برگزار شده است. پیش از این، دوماه پیش شماری از روحانیون در کابل مخالفتشان را در برابر اعمال تروریستی و انتحاری بیان کردند. اما این روحانیون به طور صریح موضع طالبان را نکوهش نکردند.
افغانستان یک جامعه به شدت سنتی ـ مذهبی میباشد، در جامعه سنتی ـ مذهبی روحانیون از جایگاه و اعتباری بالایی برخور دار هستند. نقش روحانیون در بسیج و ذهنیت دهی جامعه برجسته و مهم میباشند. این اعتبار و جایگاه برتر روحانیون در جامعه افغانستان ریشه در مذهبی بودن جامعه دارد، روحانیون با وجهی مذهبی که دارند از احترام و جایگاه بالایی در جامعه مذهبی برخورد دارهستند. روحانیون در جامعه مذهبی نقش رهبری کننده اعتقادی و سیاسی جامعه را برعهد دارند، منبر و خطابه که بزرگترین جایگاه تبلیغاتی میباشند در انحصار روحانیون اند و تنها روحانیون میتوانند از این جایگاه به دفاع از دین و ارزشهای اخلاقی سخن برانند. در جامعه افغانستان روحانیون آنقدر از منزلت و مشروعیت برخوردار میباشند که حتا تحصیل گردگان و سیاسیون جامعه در بسیاری موارد جرئت نمیتوانند که در برابر روحانیون لب به انتقاد بگشایند.
حمایت روحانیون غرب کشور در حالی از نیروهای امنیتی اعلام شده است که این نیروها بیشتر توسط طالبان که مدعی دفاع از شریعت و اسلام میباشند کشته میشوند و این گروه ریختاندن خون کارمندان دولتی، نهادهای خیریه و نیروهای امنیتی را جایز میداند و آنرا دفاع از اسلام تلقی مینمایند. طالبان با برداشت دگم و تاریک خویش در قالب دفاع از دین بد ترین جنایت و خشونت را مرتکب میشوند و در طول چهارده سال گذشته هزاران انسان این سرزمین را تحت شعار دفاع از مذهب کشته اند. باوجود این جنایت ها و عملکرد ضد بشری این گروه، روحانیون به طور آشکار و از یک موضع روشن مخالفت شان را در برابر این گروه و قرائتهای سخت این گروه بیان نکرده اند. درحالی که این گروه با کشتار انسانهای بیگناه، دین را کابوس وحشت و مرگ بر جان مردم ساخته اند تا از آن به عنوان به ابزاری برای رسیدن به اهداف سیاسی شان کار بگیرند. وحشت و جنایتی که این گروه و سایر گروه های بنیاد گرا و افراطی که به نام دفاع از دین و شریعت مرتکب میشوند بیشتر از تبلیغات ضد دینی، اعتقادان دینی مردم را لرزانده و وجه مذهب را بد معرفی نموده است.
اگر واکنش روحانیون مذهبی را در برابر جنایتهای ضد بشری طالبان بررسی کنیم، اغلب واکنشی و فرمایشی بوده است، در طول چهارده سال گذشته ما شاهد موضع گیری قاطعانه شورای علمای مذهبی در برابر قرائت های سختگیرانه و اعمال جنایت آمیز گروه طالبان و سایر گروهای افراطی نبوده ایم. در حالیکه نقش روحانیون در نکوهش این جنایت ها و قرائتهای تندروانه از دین مهم میباشد.
حمایت دو هزار روحانی غرب کشور از نیروهای امنیتی یک اقدام شایسته است، این موضعگیری هرچند دیر اما قابل تقدیر و ارج گذاری است. روحانیون بیشتر از همه زمینهها و فرصت های روشنگرایی جامعه را در اختیار دارند و باید از آن برای صلاح جامعه، تامین امنیت و دفاع از ارزشهای انسانی استفاده نمایند. روحانیون میتوانند درمراسم مذهبی و خطبههای شان تلقی و قرائتهای نادرست از آموزه های دینی را مورد نقد قرار دهند و بکوشند قرائت و روایتی را از دین ارائه دهند که بانی ارزشهای انسانی باشد و وجه و کار کرد مهم دین را در پیشرفت، امنیت، همدیگر پذیری در جامعه تقویت نماید.
بنابرین؛ گفته میتوانیم اقدام روحانیون غرب کشور گامی جدیدی است که روحانیون دیگر میتوانند از آن الگو بگیرند و به طور آشکار مخالف شان را در برابر قرائتهای تندروانه از دین نشان دهند و دولت و نیروهای امنیتی را در تامین امنیت و پیشترفت جامعه یاری رسانند. خیزش و مخالف صریح روحانیون در برابر طالبان و گروهای افراطی این است که مشروعیت مذهبی را که گروههای افراطی برای خود قایل هستند، از آنها بگیرد.
