منبع: دویچه وله
نویسنده: وصلت حضرت نظیمی
برگردان: حمید مهدوی
ولایت قندوز هفتههاست که توسط طالبان محاصره شده است. نیروهای امنیتی افغانستان صرف میتوانند به کمک ملیشههای محلی و کمک خارجی جلو شورشیان را بگیرند. اما این کار هزینه دارد.
امیدواری کمی به نیروهای حکومتی در ولایت قندوز وجود دارد؛ نیروهایی که از ماه آپریل تا کنون هدف حملههای طالبان بودهاند. با اینحال، این حقیقت است که وضعیت به اندازهی چند روز قبل شکننده نیست. نظر به گفتههای فرمانده پولیس ولایت قندوز، نیروهای امنیتی افغانستان به پیشرفتهای چشمگیری علیه طالبان دست یافتهاند. جنرال عبدالصبور نصرتی گفت: «نیروهای ما برخی از ولسوالیها و همچنان مرکز شهر را تحت کنترول درآوردهاند.» «دشمنان ما تلفات سنگینی را متحمل شدهاند».
این خوشبینی توسط محمدعمر صافی، والی این ولایت به اشتراک گذاشته شد که میگوید اوضاع در قندوز تغییر کرده است: «تمام مناطقی که تحت کنترول طالبان بودند، دوباره گرفته شدهاند».
نظر به گفتهی والی قندوز، از زمان آغاز آخرین دور جنگ در این منطقهی ناآرام، حدود 140 تن از جنگجویان طالبان کشته و 120 تن دیگر زخمی شدهاند. حدود 20 تن از سربازان افغانستان کشته و حداقل 28 تن دیگر زخمی شدهاند. تا کنون بیش از 10 هزار تن از این منطقه فراری شدهاند.
در عین زمان، صافی محتاط است. او گفت: «ما خوب پیشرفت میکنیم؛ اما مقاومت هنوز بسیار قوی است». جنگ تقریبا در تمام ولایتهای افغانستان شدت گرفته است. صدها ملیشهی اسلامگرا به حملاتشان بر پستهای بازرسی ارتش ادامه میدهند؛ تاکتیک جدیدی که برای نیروهای امنیتی محلی طاقتفرساست.
کمک خارجی
شورش در قندوز یک پدیدهی جدید نیست؛ از دههی 1990 تا کنون به شکل پراکنده وجود داشته است. پس از تهاجم ایالات متحده در سال 2001 در افغانستان، دلیل این شورش بیشتر توزیع قدرت بود. فیلیپ مونک، کارشناس در مؤسسهی آلمانی امور بینالمللی و امنیتی در برلین، به دویچه وله گفت: «مردم محروم در قندوز در برابر هژمونی حزب قدرتمند جمعیت اسلامی در حکومت محلی به طالبان پیوستند». مونگ اضافه کرد: «رهبران تبعیدی طالبان در پاکستان جنگجویانشان را حمایت کردند و فرماندهان باتجربه، جنگجو، کارشناسان اسلحه و دیگر منابع را در اختیار آنها قرار دادند». تحلیل گران میگویند که شواهد کافی وجود دارد که رهبری طالبان در پاکستان از جنگ اخیر در قندوز حمایت کامل کردهاند. نظر به گفتهی صافی، این تهاجم توسط ملا عبدالسلام از شهر غربی کویتهی پاکستان سازماندهی شده است.
نظر به گزارشها، تعداد زیادی از جنگجویان خارجی در قندوز وجود دارند. صافی گفت: «طالبان خارجی و داخلی در جنگ شامل اند». «حدود 2000 جنگجو مربوط به طالبانند که پرچم سفید را حمل میکنند. گروه دیگری از جنگجویان به «دولت اسلام» وابسته است که زیر پرچم سیاه میجنگند. ما در این مورد مطئنیم چون ما جنگجویان کشتهشده را شناسایی کردهایم».
صافی گفت که جنگجویان خارجی عمدتاً از ترکیه، تاجیکستان، ازبکستان، قرغیزستان و چچین به قندوز میرسند.
ارتش ضعیف، ملیشههای قدرتمند
ترسی وجود داشت که قندوز به دست طالبان سقوط خواهد کرد. مونک میگوید که نیروهای امنیتی افغانستان صرف قادر بودهاند تا در نتیجهی کمکهای مالی و لوجیستیکی خارجی، تهاجم را دفع کنند. مونگ گفت: «هیچ نشانهای وجود ندارد که حکومت افغانستان میتواند تا سال 2024 به تدریج بودجه را برای امنیت کشور افزایش دهد.» «در سال جاری، ایالات متحده به حمایتش از نیروهای امنیتی افغانستان، با حملههای هوایی در موارد مشخص، ادامه داد. این کمک، در برنامههای اولیه بخشی از برنامهها نبود».
هزاران تن از باشندگان قندوز به ملیشههای محلی پیوستهاند و در کنار نیروهای امنیتی افغانستان علیه طالبان میجنگند. بسیاری از افراد جنگجویان پیشینی هستند که در جنگ داخلی افغانستان در اوایل دهه 1990 شرکت داشتند. اسدالله، که در جریان برخوردها میان شورشیان و سربازان افغانستان از شهر فرار کرده بود، اکنون در جنگ دیگری در قندوز درگیر است. وی به دویچه وله گفت: «من پانزده سال پیش به عنوان یک مجاهد جنگیدهام. اکنون مجبور شدهام برای دفاع از کشورم جنگ را از سر بگیرم. من آمادهام».
حکومت افغانستان از حمایت ملیشههای محلی استقبال کرده است. این ملیشهها ادعا میکنند که آنها از طرف حکومت مهمات دریافت کردهاند. کابل این ادعا را رد میکند. برخی از تحلیلگران هراس دارند که اقدام خودسرانه مسلح ساختن گروههای غیرقانونی که فرع دولت نیستند، میتواند عکسالعمل داشته باشد. قانونگذاران قندوز، از جمله کمال صافی، نگران این حالت اند. کمال صافی گفت: «ما یک دولت ضعیف و ملیشه قدرتمند داریم. آنها به هیچکسی پاسخگو نیستند. وضع جاری به بحران دیگر خواهد انجامید».
آیا جنگ میتواند گسترش یابد؟
جنگ در قندوز پرسشی را مطرح میکند: آیا طالبان میتوانند پیروزی کوتاه مدت قندوز شان در ولایتهای دیگر کشور تکرار کنند؟ محمد ظاهر، یک کارشناس نظامی، معتقد است که طالبان در چند ماه گذشته در ولایتهای دیگر جنگیده اند، هرچند، تا کنون تمرکز اصلی آنها روی قندوز بوده است. ظاهر به دویچه وله گفت: «طالبان در تخار و بدخشان میجنگند. تا کنون، آنها نتوانستهاند در این مناطق به پیروزیای دست یابند». اما این پرسش هنوز پابرجاست: وضع موجود تا کی دوام خواهد کرد؟
