شهریار فرهمند
روز گذشته بامیان با حضور مقامهای بلندپایهی دولتی، نمایندگان کشورهای عضو سارک و صدها تن از روزنامهنگاران، هنرمندان و فرهنگیان و مردم بامیان رسما به عنوان پایتخت فرهنگی کشورهای عضو سارک انتخاب شد. این نخستین شهر است که رسماً عنوان پایتخت فرهنگی سازمان همکاریهای منطقهای سارک را از آن خود میکند. اما چرا بامیان پایتخت فرهنگی کشورهای سارک انتخاب شد؟
بامیان در چند سال اخیر یکی از خبرسازترین و پرتحرکترین منطقه برای فعالیتهای مدنی و فرهنگی بوده است. این ولایت، یکی از امنترین ولایتهای افغانستان در طول چهارده سال گذشته بود. مردم بامیان به گونهی یکدست و محکم از نظام و تمام ارزشهای آن با تمام توان حمایت کردند. ارزشهای دموکراتیک و حقوق بشری در این ولایت بیش از دیگر مناطق افغانستان گسترش یافتند، معارف رشد کرد، نهادهای جامعهی مدنی در این ولایت تقویت شدند و مردم آن هر روز با ابتکارات فرهنگی سیمای درخشندهتری از این ولایت را در اذهان جهان ترسیم کردند.
افزون بر اینکه معارف و تحصیلات عالی در این منطقه رشد چشمگیری داشته است، فعالیتهای فرهنگی و هنری نیز از جذابیت و پویایی خاصی برخوردار بوده و هرازچند گاهی شاهد ابتکارات فرهنگی و هنری بینظیری در این ولایت بودهایم. جشنوارههای فرهنگی، مسابقات هنری، برنامههای تفریحی و فرهنگی که هرازچند گاهی در بامیان برگزار میشوند، سیمای این ولایت را در داخل و خارج کشور تغییر دادند.
بدون شک مردم بامیان در ابتکارات هنری و فعالیتهای فرهنگی نسبت به سایر ولایات کشور پیشگام بوده و شاید حجم فعالیتهای فرهنگی در بامیان با کابل قابل مقایسه باشد. طی چند سال اخیر دهها جشنواره، مسابقه و برنامههای فرهنگی و هنری در این ولایت برگزار شده است. جشنوارهی راه ابریشم یکی از رویدادهای فرهنگی است که در چند سال اخیر همهساله برگزار شده و صدها توریست داخلی و خارجی را به سویش میکشاند.
بامیان یکی از پرجاذبهترین مناطق کشور بوده که جذابیتهای توریستی آن، این منطقه را در صدر فهرست جهانگردان خارجی قرار داده است. وجود دو اعجوبهی باستانی و سایر جذابیتهای توریستی این ولایت، قبلا سالانه هزاران سیاح و محقق خارجی را به بامیان میکشاند و از این درک عاید بزرگی برای دولت افغانستان مهیا میکرد.
ولی پس از تخریب بودا توسط طالبان، علاقهمندی توریستها از سیر و سیاحت در بامیان کاهش یافت و ناامنی و نبود راههای مواصلاتی و دشواری سفر و سیاحت در این منطقه، مشکل را برای سیاحان خارجی دوچندان ساخت. هرچند بامیان دو میراث کهن تاریخی خود (شمامه و صلصال) را از دست داد؛ اما هنوز جذابیتهای توریستی مکشوف و نامکشوف فراوانی در این ولایت وجود دارند که برای سیاحان و محققان خارجی از اهمیت فراوانی بر خوردار میباشند.
کشف مجسمههای خوابیده، جاذبههای بند امیر، شهر ضحاک و سایر جلوههای توریستی، هنوز هم این ولایت را به مکانی دیدنی و پُر از رمزوراز برای سیاحان و محققان داخلی و خارجی تبدیل کرده است. اما موضوعی که خیلی مهم است، اعتماد و جذب دوبارهی توریستها و سیاحان به این ولایت میباشد. باید جذابیتهای توریستی و جلوههای گردشگری آن به جهانیان معرفی گردیده و از طریق ایجاد و ساختن تأسیسات گردشگری و برنامههای فرهنگی و هنری، گردشگران داخلی و خارجی را دوباره جذب کرد.
در کنار این جذابیتهای توریستی و سابقهی فرهنگی بامیان، نحوهی زنگی و فعالیتهای فرهنگی مردم بامیان نیز در ترسیم این تصویر بامیان و در نهایت انتخاب آن به عنوان پایتخت فرهنگی سارک، نقش داشته است. دولت اما در این خصوص کوتاهی کرده است. هیچ تلاش جدی و چشمگیری از سوی دولت برای احیای صنعت توریسم در این ولایت و نیز بازسازی و حفاظت از داشتههای توریستی و فرهنگی این ولایت انجام نشده است. تمام اقدامات دولت برای بامیان به برنامههای تبلیغاتی و نمادین خلاصه میشوند. بسیاری از داشتههای فرهنگی این ولایت در معرض نابودی قرار دارند و به طرز وحشتناکی از سوی دولت فراموش شدهاند. با اینکه سیمای بامیان و شهرت آثار باستانی آن گردشگران خارجی و داخلی زیادی را برای بازدید از این ولایت ترغیب میکند؛ اما به دلیل نبود امنیت، نمیتوانند به این ولایت سفر کنند.
کشورهای عضو سارک اهمیت و بزرگی بامیان را درک کردند؛ دولت نیز باید اهمیت این ولایت را درک کند. دولت باید این ولایت را از زندان محرومیت و بیتوجهی نجات دهد و متناسب با اهمیت این ولایت و توانی که برای تغییر سیمای افغانستان دارد، به این ولایت بنگرد. برای توسعهی صنعت توریسم در این ولایت سرمایهگذاری کند و آثار باستانی این ولایت را از معرض نابودی نجات دهد. بامیان ضمن اینکه برای افغانستان افتخار است و اهمیت تاریخی و فرهنگی دارد، دارای زمینههای اقتصادی نیز است. صنعت توریسم همیشه یکی از منابع مهم عایداتی بوده و اگر دولت روی صنعت توریسم بامیان سرمایهگذاری کند، به منبع مهم عایداتی نیز دست خواهد یافت.
