نیکولای پخوموف
منبع: افغانستان. رو
مهدی زرتشت
بخش اول
در سیاست خارجی خود، اشرف غنی راه مشخص و متضادی را نسبت به پیشینیان خود انتخاب نموده است. سعی و تلاش او بر این است تا مناسبات دولت افغانستان را با پاکستان، بهبود بخشد و به این ترتیب، سطح همکاری با دولت هند را زمانی که حامدکرزی دنبال آن بود، وارد توازن کند. گرچه چنین گام ها از سوی رئیس جمهور افغانستان بسته به واقعیت های تغییریافته در داخل و خارج از افغانستان است؛ با این حال، تحکیم مناسبات سیاسی با پاکستان، نه تنها مشکل را حل نمی کند، بلکه خطرهای جدیدی را نیز به همراه دارد.
در حقیقت امر، مهم ترین تغییر در سیاستجهانی که رئیس جمهور اشرف غنی را به بازبینی سیاست خارجی [دولت افغانستان] مجاب کرده است، تغییر در اولویت بندیهای غرب راجع به افغانستان در امر مبارزه علیه «دولت اسلامی» [Исламское государство] است. تغییرات نامبرده در اولویت بندی آمریکا در افغانستان، در پس منظر طرح پایان حضور نظامی ایالات متحده آمریکا در این کشور اتفاق میافتد. در گذشته، اگر منتقدان پایان حضور نظامی آمریکا در افغانستان- مثلاً سناتورها و کانگرس ایالات متحده آمریکا هشدار می دادند که خروج نیروهای آمریکایی از عراق به دولت اسلامی منجر می شود و استدلال میکردند که با خروج از افغانستان نیز باید منتظر اتفاقات غیر مترقبه خطرناک بود- اما امروز جامعهی جهانی و ایالات متحده آمریکا در فکر مبارزه مستقیم با «دولت اسلامی» است. حالا دیگر افغانستان موضوع بحث نیست.
بهانهی اساسی خروج نیروهای نظامی [آمریکا] از افغانستان، بوجود آمدن ساختارهای کارای نیروهای مسلح افغانستان بود. در واقعیت امر، در ارتباط به کارایی نیروهای افغان، همیشه شک و تردید وجود داشته است. در حال حاضر، محدودیت توانایی ارتش افغانستان، واقعیتی است که کسی نمی تواند آن را انکار کند. اگر در گذشته واشنگتن واقعیتها و آمار را در مورد نیروهای امنیتی افغانستان به هدف بهانه ندادن به منتقدان کاخ سفید پنهان میکرد. اما اکنون پنتاگن بر اثر فشار ذهنیت عموم مردم آمریکا، این آمار را منتشر می کند. طبق این آمار، شمار نیروهای امنیتی افغانستان به دلیل فرار از وظیفه و یا تلفات سربازان، عدد شان به همان کمیتی رسیده است که در سال 2011 بود. به این معنا که، در سال گذشته تعداد کسانی که از دست رفته، در مقایسه به تعداد کسانی که در سه سال اخیر جذب نیروهای امنیتی شده اند، به مراتب بیشتر بوده است.
در شرایطی که شمار نیروهای امنیتی رو به کاهش است و حمایت غرب نیز به قوت گذشتهی خود نیست. رئیس جمهور اشرف غنی ناگزیر است برای خود، متحدان منطقه ای پیدا کند. انتخاب هند به عنوان متحد از سوی حامدکرزی، می توان تنها بخشی از مشکلات را حل کند. اما امروز هند خود با مشکلاتی روبرو است، در هند نیروهای های ملی گرا بر سر قدرت اند و همین نیروها به هموطنان مسلمان شان نیز با پیشانی خوش رفتار نمی کنند.
اما چگونگی اوضاع با پاکستان فرق می کند. روزانه اطلاعاتی نشر می شود که خاطرنشان می سازد، دولت پاکستان آماده است تا به رئیس جمهور اشرف غنی در رسیدن به توافقات صلح با طالبان افغان، کمک کند. می توان یکی از دلائل تمایل به مذکرات [از سوی طالبان] را به مسأله پایان یافتن حضور نظامی خارجی در افغانستان ربط داد. زیرا؛ که [با خروج نظامیان آمریکا از افغانستان] ادعای طالبان برای مبارزه علیه اشغالگران خارجی، زیر سوال می رود. در حال حاضر، آنها در حال جنگ با هموطنان خود هستند. با توجه به تأثیر و کنترل دولت پاکستان بر طالبان، معلوم است که اسلام آباد می تواند به صورت جدا اشرف عنی را در پیشبرد مذاکرات صلح کمک کند.
با این حال، بهبود مناسبات با پاکستان، مسائل دیگری را برای دولت اشرف غنی و مناسبات بین المللی به دنبال خواهد داشت. مهم ترین مسأله عبارت از این است که میان مقامات کابل و گروه طالبان، هیچ نوع توافقات سازنده درازمدت، ممکن و عملی نیست. در این اواخر معلوم شده است که پروژه غربی یا دقیقا پروژه آمریکایی برای ساختن افغانستان دموکراتیک از نوع مدل غربی، با شکست مواجه شده است. البته که جای تعجب ندارد. افغانستان برای هضم چنین دموکراسی، آماده نیست. تاریخ این کشور با تاریخ کشورهای غربی، خیلی تفاوت دارد. با این حال، پس از سقوط رژیم قرون وسطایی و رادیکال طالبان، تا به حال افغانستان راه درازی را طی کرده است.
