فعالان حقوق زن که تحت محافظت نیروهای خارجی قرار داشتهاند، با خروج ناتو به شکل روزافزون در برابر حملات آسیبپذیر میشوند؛ اما آنها به مبارزهیشان ادامه میدهند.
منبع: گاردین
نویسنده: می جئونگ
برگردان: حمید مهدوی
شکریه بارکزی زمانی که هدف بمبگذار انتحاری قرار گرفت، چیزهای دیگری در سر داشت. وی میگوید: «من روز پرمشغلهای را پیشرو داشتم و در مورد چیزهایی که باید انجام میدادم، فکر میکردم».
این عضو رک و راست مجلس نمایندگان، در راهِ رفتن به دفتر کارش بود. زمان در حال گذر بود و داشت ناوقت میشد و او دلواپس رسیدن به دفتر کارش بود؛ جایی که گروهی از دانشجویان دانشگاه انتظار دیدن او را میکشیدند. پس از آن او با زنانی ملاقات داشت که مورد آزار و اذیت قرار گرفته بودند و سپس قرار بود در مورد پیشنویس توافقنامهی دوجانبهی امنیتی سخنرانی کند. موتری بهشدت با موتر ضدگلولهی او برخورد کرد و حمله کننده که واسکت انتحاری بر تن داشت، مواد انفجاریاش را منفجر ساخت. بارکزی بهیاد میآورد: «برای یک دقیقه، فکر میکردم خواب میبینم». اما بوی موی سوخته، به او چیز دیگری گفت.
او از سه سوء قصد دیگری به جانش، جان سالم بهدر برده بود. در آخرین حمله، خراشهایی بر او وارد آمده بودند؛ اما او قادر بود از محل حادثه دور برود. بارکزی نمیداند که آیا همیشه این قدر خوششانس است یا نه؛ اما این فعال حقوق زن از بسترش در شفاخانه، جایی که سوختگیها و زخمهایش درمان میشد، گفت، «تصمیم گرفتهام هرگز تسلیم نشوم». «با خوشحالی برای ارزشی که به آن باور دارم، خواهم مرد».
با این وجود، پرداخت بالاترین قیمت توسط فعال حقوق زن در افغانستان، که قبلا این زنان تحت محافظت نیروهای خارجی در کشور قرار داشتند، با گذشت هر روز محتملتر میشود. حمایت بینالمللی از زنان، به آنها مشروعیت و قدرت ویژهای داده بود؛ اما بسیاریها میگویند که این وضع در حال تغییر است.
عقبگرد، همین اکنون در راه است و ادامه دارد. سهمیهی نمایندههای زن در شوراهای ولایتی از 25 درصد به 20 درصد کاهش یافته است. قانون محو خشونت علیه زنان در پارلمان رای پایین گرفت. یک گزارش گروه بینالمللی بحران در سال 2013 دریافت که با خروج نظامیان خارجی، «حملات شورشیان بر قانونگذاران طرفدار زن و مقامهای ارشد زن، افزایش یافتهاند». خبر کشتن زنان و دیگر خشونتها علیه آنها، صفحات روزنامهها را پر کرده است.
کمک کنندهها اصرار دارند که به حمایتشان از حقوق زنان متعهد میمانند. این موضوع یکی از زمینههای اصلیای است که در کنفرانس لندن روی آن تمرکز شد. اسلو، میزبان نشستی در مورد این مسئله در اواخر ماه نوامبر بود و اداره توسعهی بینالمللی ایالات متحده، صندوق 216 میلیون دالری را برای حمایت از ابتکار عملهای رهبری زنان راهاندازی کرد. با این وجود، محفوظه فولاد، مدیر یک سازمان کمکی غیردولتی که بیشتر زنان به حاشیه رانده شده را حمایت میکند، میگوید که این احساس که همهچیز به عقب برمیگردد، بیشتر جلب توجه میکند.
فولاد در طول یک هفته دریافت که دو تمویل کنندهاش افغانستان را ترک میکنند، این یعنی از دست دادن صدها هزار دالر. وی میگوید: «من واقعا تکان خوردم». «ما گیج هستیم. نمیدانیم (با این وضع) چه کار کنیم».
این تغییر به آن معنا است که اگر تمویل کنندهی دیگری پیدا نشود، دو درمانگاه کمکهای حقوقی، که به هزاران زن مشاورهی رایگان دادهاند، بسته خواهند شد. فولاد میگوید که مهمترین خدمتی که آنها ارائه میدهند، حمایت از زنانی است که بهدنبال طلاق اند.
به دلیل فقدان تضمینهای قانونی و وجود ننگ، طلاق در افغانستان نادر است. درمانگاههای فولاد به زنان کمک میکنند تا برای دسترسی به کودکانشان، مبارزه کنند. دفتر کابل، که در سال 2009 افتتاح شده است، به بیش از 6000 زن کمک کرده است. در این دفتر، سه مشاور حقوقی که همه زنانی بین 20 تا 30 ساله اند، پشت پُشتههای پروندهها نشستهاند و بهشدت پروندههای موکلینشان را رونویسی میکنند.
گل غوتی منتظر است وکیلش را ببیند. او توضیح میدهد که شانزده سال قبل شوهرش با گفتن «طلاقت میدهم، طلاقت میدهم، طلاقت میدهم و همینطور»، چگونه او را طلاق داد. او از آن زمان تا کنون برای دیدن کودکانش مبارزه کرده است. وی میگوید: «من تنها هستم. به استثنای اینجا، کسی کمکم نمیکند». «اینجا مهربانی وجود دارد».
تخیل نفوذ غرب
نیلوفر ابراهیمی، یکی از 69 عضو زن پارلمان افغانستان است، که مسلما قابل رویتترین مظهر تلاشهای بینالمللی در نهادینه ساختن برابری جنسیتی اند. ابراهیمی با حمایت بینالمللی رشد کرد؛ اما نیروهای خارجی آماده میشوند افغانستان را ترک کنند و شهرت او به بزرگترین مسئولیتش تبدیل شده است. او، به عنوان مشهودترین سمبول پیشرفت غربی، آسیبپذیرترین نیز است. به دلیل اینکه آزادی زنان برای کمک به توجیه تهاجم 2001 مناسب بود، آخرین نوع حقوق زنان به شکل جداییناپذیری با ارزشهای غربی پیوند داده شده است.
ابراهیمی بهتازگی تلاشهایش به منظور انتخاب دوبارهاش به عنوان عضو مجلس از یکی از دورافتادهترین والسوالیها در شمال کشور را آغاز کرده است. اما بدون کمک ارتش، او قادر به بازدید از والسوالیاش (تگاب) نیست، ولسوالیای که بهدست طالبان افتاده است. تگاب، که ظاهرا تحت کنترول حکومت است، از سال 2011 بدینسو توسط طالبان اداره شده است. وی میگوید: «دوسال است که ولسوالیام را ندیدهام». «چگونه میتوان انتظار داشت که کمپاین میتوانم و برنده میشوم؟»
او معمولا از موکلینش در تگاب، تماس تیلفونی دریافت میکند. وی میگوید: «آنها به من زنگ میزنند و کمک میخواهند؛ اما هیچ کاری انجام داده نمیتوانم». اورزالا اشرف نعمت، یک فعال حقوق زن، تلاشهای غرب در افغانستان را «غیرمسئولانه و ناپایدار» میخواند. وی میگوید: «اگر چیزی میگویید که هدفتان نیست، ما میگوییم این مانند چیزی است که روی یخ نوشته شده و زیر آفتاب گذاشته شده باشد». «تعهدات آنها به زنان افغانستان روی یخ نوشته شده و زیر آفتاب گذاشته شده است».
اما او در ادامه کسانی را که تصور میکنند زنان افغانستان در فقدان حمایت غرب قادر به بقا نیستند، سرزنش میکند. وی میگوید: «مبارزه برای حقوق زنان با ورود نیروهای بینالمللی آغاز نشد، پس با خروج آنها نیز پایان نخواهد یافت». «شکل و ظاهر مبارزات ما تغییر خواهد کرد؛ اما ماهیت آن همان خواهد بود».
