(به مناسبت روز بینالمللی معلولان)
جیمز کنینگهام
تاریخ نشر: ۳ دسامبر ۲۰۱۴
آیا ممکن است ویلچیر در رهرو گشتوگذار کند؟ آیا دسترسی به حمام امکان دارد؟ آیا مکانهای مسکونی زینهی هموار دارند؟ اینها همه پرسشهایی اند که به ذهن ما خطور میکنند؛ اما متأسفانه دسترسی به این سهولتهای عمومی که ما از آن استفاده میکنیم، برای همگان ممکن نیست.
بر علاوهی موانع فزیکی، معلولان در سطح اجتماع با نگرش منفی و بدتر از همه با تبعیض نیز روبهرو اند. بدون همکاری و حمایت دولت، اشخاص دارای معلولیت نمیتوانند دسترسی برابر به خدمات گوناگون؛ مانند تعلیم و تربیه، فرصت استخدام، مراقبتهای صحی، ترانسپورت، مشارکت سیاسی و عدالت داشته باشند. در نتیجه، جامعه از درخشش آنها در عرصههای گوناگون، کوشش و تلاشی که آنان دارند و سهمگیری آنان در امور اجتماعی، محروم میماند. اگر ما به ادامهی همین وضعیت راضی باشیم، در محرومیت «بزرگترین اقلیت جهان» سهیم هستیم. ما باید وضعیت را تغییر دهیم و میتوانیم تغییر دهیم.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد سوم دسامبر را روز بینالمللی اشخاص دارای معلولیت نامگذاری کرده است. تقریباً ۱۵ درصد نفوس جهان امروزی با نوعی از معلولیت زندگی میکنند. امروز، افغانستان، همراه با ایالات متحده و تعدادی دیگر از کشورهای جهان در صدد ارتقای درک بیشتر مسایل مرتبط با معلولیت اند و برای حمایت از حفظ کرامت، حقوق و رفاه اشخاص دارای معلولیت و سهم گیری و حضور متداوم آنان در امور اجتماعی، تلاش میورزند.
در حالی که هیچگونه آمار دقیق از تعداد اشخاص دارای معلولیت در افغانستان وجود ندارد، کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در سال ۲۰۱۳ تقریباً ۲۰ درصد خانوادههای افغان را دارای یک شخص معلول برآورد نموده است. اکثریت این اشخاص را قربانیان جنگهای خشونتآمیزی تشکیل میدهند که ۳۰ سال گذشتهی تاریخ افغانستان را بهخود اختصاص دادهاند. اما سایر معلولیتها ناشی از امراض و حوادث اند یا کسانی اند که معلول به دنیا آمدهاند.
افزایش دسترسی و مشارکت وقت زیادی را در برمیگیرد. بهطور مثال، ۲۴ سال قبل، ایالات متحده قانون اشخاص دارای معلولیت را تصویب و توشیح نمود، که در برگیرندهی حقوق امریکاییان دارای معلولیت در سفر، مطالعه و کار آبرومندانه و احترام برای آنان بود. اکنون امریکاییان دارای معلولیت بیشتر از هر زمان دیگر در عرصههای سیاسی، اقتصادی، علمی، اجتماعی و فرهنگی سهیم هستند.
ایالات متحده پیشرفتهای دولت افغانستان را در زمینهی بهبود وضعیت اشخاص دارای معلوليت تمجید و ستایش میکند. افغانستان در سال ۲۰۱۰ قانون حقوق و امتیازات اشخاص دارای معلولیت را به تصویب رساند و در سال ۲۰۱۲ کنوانسیون حقوق اشخاص دارای معلولیت را امضا نمود و عضویت آن را کسب کرد. با همکاری با سازمانهای متعدد غیردولتی، وزارت کار، امور اجتماعی، شهدا و معلولین گامهای بزرگی را در جهت رفع نیازمندیهای اساسی افغانهای دارای معلولیت، مانند تهیه ویلچیر، زینههای هموار، آموزشهای حرفهای و کمکهای طبی برای افراد دارای معلولیت برداشته است.
ایالات متحده از دولت افغانستان میخواهد، تلاشهایش را در راستای از بین بردن موانعی که اشخاص دارای معلولیت با آن مواجه اند، ادامه دهد، تا جامعه بهطور کل ترقی نماید. زدودن موانع مذکور باعث توانمندتر شدن اشخاص دارای معلولیت میشود و افکار و انرژی آنان برای ساختن جامعه مؤثر خواهد بود. امسال، تجلیل از روز بینالمللی معلولان فرصت مهمی برای افغانستان و جهان است تا از حفظ کرامت، حقوق و رفاه اشخاص دارای معلولیت حمایت و پشتیبانی صورت بگیرد و سهم ارزشمند آنها در امور مربوطهی جامعه مورد تقدیر و تمجید قرار گیرد.
