منبع: نیویارک تایمز
نویسندگان: مارک مازیتی و ایریک اشمیت
برگردان: حمید مهدوی
رییس جمهور اوباما در هفتههای اخیر تصمیم گرفت نظر به چیزی که اصلا برنامهریزی شده بود، مأموریت ارتش این کشور در افغانستان در سال 2015 را گسترش دهد، گامی که اطمینان میدهد نیروهای امریکایی در جنگ این کشور جنگزده برای حداقل یک سال دیگر نقش مستقیم خواهند داشت.
نظر به گفتههای چندین مقام حکومتی، ارتش و کانگرس امریکا از تصمیم آقای اوباما باخبرند. این دستور به نیروهای امریکایی اجازه میدهد تا علیه طالبان و دیگر گروههای شورشی که تهدیدی علیه نیروهای امریکایی یا حکومت افغانستان باشند، مأموریت انجام دهند؛ مأموریتی که در مقایسه با آن یکی که رییس جمهور در اوایل سال جاری به مردم توضیح داد، گستردهتر است. این اختیار جدیدی که به نیروهای امریکایی داده شده است، به جیتها، بمبافگنها و هواپیماهای بدون سرنشین امریکایی اجازه میدهد تا از نیروهای افغانستان در مأموریتهای جنگی حمایت کنند.
آقای اوباما در ابلاغیهای در باغ رز کاخ سفید در ماه می گفت که سال آینده ارتش امریکا در افغانستان نقش جنگی نخواهد داشت و مأموریت 9800 نیروی باقیماندهی این کشور در افغانستان، به آموزش نیروهای این کشور و شکار «بقایای القاعده» محدود خواهد بود.
تصمیم تغییر این مأموریت، نتیجهی بحث طولانی و داغی بود که تنشها در درون حکومت اوباما بر سر دو مسئلهی مهم و اغلب رقیب را آشکار کرد: قولی که آقای اوباما برای پایان دادن به جنگ افغانستان داده بود، در مقابل تقاضاهای پنتاگون مبنی بر اینکه نیروهای امریکایی قادر باشند مأموریتهای باقیماندهیشان در افغانستان را موفقانه انجام دهند.
بحثهای داخلی علیه پسزمینهی سقوط نیروهای امنیتی عراق در برابر پیشرفتهای دولت اسلامی در سال جاری و بیاعتمادی موجود میان پنتاگون و کاخ سفید، که از زمان تصمیم آقای اوباما مبنی بر افزایش 30000 نیروی امریکایی در سال 2009 در افغانستان وجود دارد، صورت گرفتند. برخی از مشاوران ملکی رییس جمهور میگویند که این تصمیم صرف به دلیل فشار زیاد پنتاگون اتخاذ شد و برخی از مقامهای ارتش میگویند که این تصمیم ناقص بوده و با نگاه به سیاستهای داخلی اتخاذ شده بود.
تصمیم اوباما در جریان یک نشست کاخ سفید با مشاوران ارشد امنیت ملی آن در هفتههای اخیر اتخاذ شد و اوباما موفق شد بر انتقاد برخی از دستیاران ارشد ملکیاش فایق آید؛ مشاروانی که استدلال کردند، حیات امریکاییها نباید در سال آینده در هیچ عملیاتی علیه طالبان به خطر انداخته شود و آنها باید صرف یک مأموریت محدود مبارزه علیه تروریزم در برابر القاعده را به عهده داشته باشند.
اما ارتش باعث شد تا کاخ سفید عقبنشینی کند و جنرالها در پنتاگون و افغانستان آقای اوباما را برانگیختند تا این مأموریت را گستردهتر تعریف کند و به نیروهای امریکایی اجازه دهد تا در صورتی که نظر به استخبارات، بنیادگراها برای نیروهای امریکایی در این کشور تهدیدی باشند، طالبان، شبکهی حقانی و دیگر شورشیان را هدف قرار دهند.
این دستور اوباما، تحت شرایط مشخص، به حملات هوایی امریکاییها برای پشتیبانی عملیاتهای ارتش افغانستان در این کشور و همچنین همراهی گاهگاه نیروهای زمینی با نیروهای افغانستان در عملیاتها علیه طالبان نیز اجازه میدهد. یک مقام امریکایی گفت: «برخیها میخواستند این مأموریت محدود و تنها روی القاعده متمرکز باشد». اما این مقام گفت: «تا حدودی، ارتش چیزی را که میخواست، بهدست آورد».
یک مقام ارشد حکومتی شام روز جمعه تأکید کرد که نیروهای امریکایی گشتزنیهای معمول را انجام نمیدهند و در سال آینده مأموریتهای تهاجمی علیه طالبان را هدایت نمیکنند. این مقام گفت: «ما دیگر طرف متخاصم را صرف بهخاطر اینکه اعضای طالبان اند، هدف قرار نمیدهیم». «در صورتی که اعضای طالبان مستقیما نیروهای ایالات متحده و ائتلاف را در افغانستان تهدید کنند، یا بهطور مستقیم از القاعده حمایت کنند، در این صورت، ما برای در امان نگهداشتن امریکاییها، اقدام مناسبی روی دست میگیریم».
در واقع، تصمیم اوباما دامنهی نقش نظامی فعلی امریکا را برای یک سال دیگر تا حد زیادی گستردهتر میکند. آقای اوباما و دستیارانش وادار شدند تصمیمی اتخاذ کنند؛ چون قرار است مأموریت 13 ساله (عملیات بلندمدت آزادی) در 31 ماه دسامبر پایان یابد.
ویکرام سینگ که در دوران حکومت اوباما روی پالیسی سیاست افغانستان در وزارت خارجه و پنتاگون کار کرده است و اکنون در «مرکز پیشرفت امریکا» در واشنگتن است، گفت که مسئلهی نقش نظامی در افغانستان در سال 2015 «یک مسئلهی واقعا بحثبرانگیز بوده است، حتا بحثبرانگیزتر از تعداد نیروها».
مقامهای امریکایی گفتند، در حالی که بحث روی ماهیت نقش نظامی امریکا که در 2015 آغاز میشود، سالهای دوام کرده است؛ اما دو مسئله بهصورت ویژه در ماههای اخیر بحث را تغییر داده است. بحث نخست، پیشرف نیروهای دولت اسلامی در سرتاسر شمال عراق و فروپاشی ارتش عراق است، چیزی که به انتقادها از تصمیم اوباما مبنی بر خروج ارتش این کشور از عراق و تنها گذاشتن نیروهای ناآمادهی عراقی در زمینهی حفاظت از خاکشان، منجر شد.
این مسئله انتقاد از استراتژی اوباما در قبال افغانستان را تشدید کرده است و جمهوریخواهان و حتا برخی از قانونگذاران دموکرات از پابندی به یک جدول زمانی بیش از حد فشرده، که مانع تلاشها در راستای آموزش و مشاورهدهی به نیروهای امنیتی افغانستان میشود و بهطور بالقوه باعث میشود آنها در برابر حملات جنگجویان طالبان و دیگر بنیادگراها آسیبپذیر باشند، سخن گفتهاند.
این اقدام تازه میتواند تا حدی از انتقادها بکاهد، هرچند احتمال آن وجود دارد که از طرف برخی از قانونگذاران دموکرات مورد انتقاد قرار گیرد که خواهند گفت، آقای اوباما به ارتش اجازه داد تا شرایط فصل آخر جنگ در افغانستان را دیکته کند.
عامل دوم، انتقال قدرت به رییس جمهور اشرف غنی است که در مقایسه با حامد کرزی، سلفش، بهمراتب بیشتر پذیرای یک مأموریت نظامی گستردهی امریکا در کشورش بوده است. نظر به گفتهی یک مقام ارشد پیشین افغانستان که با همکاران سابقهاش روابط نزدیک دارد، در هفتههای اخیر اشرف غنی و حنیف اتمر، مشاور امنیت ملیاش، درخواست کردهاند که ایالات متحده به جنگ علیه نیروهای طالبان در سال 2015 ادامه دهد؛ چیزی که مغایر عملیاتهایی است که صرفا به عملیاتها علیه القاعده محدود بمانند. این مقام افغان گفت که آقای غنی همچنین اخیرا محدودیتها بر حملات هوایی امریکا و عملیاتهای مشترک را که آقای کرزی وضع کرده بود، برداشته است.
رییس جمهور جدید افغانستان قبلا با جنرال جان اف کمپبل، فرمانده نیروهای امریکایی و ائتلاف در افغانستان، روابط کاری نزدیک برقرار کرده است. جنرال کمپبل در ایمیلی در مورد تفاوت برخورد با آقای غنی و آقای کرزی گفت: «تفاوت، مثل شب و روز است». «رییس جمهور غنی جامعهی جهانی را در آغوش گرفته است. ما یک فرصت استراتژیکی داریم که قبلا با رییس جمهور کرزی نداشتیم».
مقامهای ارتش امریکا برداشتن محدودیتهای حملات هوایی که توسط آقای کرزی وضع شده بودند را قابل توجه دیدند؛ هرچند این محدودیتها همیشه رعایت نمیشدند. در تابستان سال جاری، جنرالهای افغانستان گاهگاهی دستور آقای کرزی را نادیده گرفتند و زمانی که نیروهایشان با مشکل روبهرو میشدند، از امریکاییها درخواست کمک هوایی میکردند. اکنون به نظر میرسد که نیاز نیست از این به بعد، این درخواستها پنهان نگهداشته شوند.
یک افسر ارشد ارتش امریکا گفت که در روشنی تصمیم اوباما، نیروهای هوایی انتظار دارند تا از جنگندههای F-16، بمبافگنهای B-1B و هواپیماهای بدون سرنشین «درنده» و «دروکننده» برای تعقیب طالبان در سال 2015 استفاده کنند. وی گفت: «هدف از استفادهی هواپیماها، حفظ توانایی تهاجمی در افغانستان است». این افسر گفت که انتظار دارد پنتاگون در چند هفتهی آینده با صدور فرمانی، جزئیات نقش ارتش در سال 2015 در افغانستان را ارائه کند. پنتاگون قصد دارد نقش رهبری مشاورهدهی و آموزش نیروهای افغانستان در مناطق جنوبی و شرقی را برعهده بگیرد، ایتالیا نیز در شرق، آلمان در شمال و ترکیه در کابل، عملیات خواهند کرد.
اما تا اواخر سال آینده، نیم 9800 سرباز امریکایی افغانستان را ترک خواهند کرد. نیروهای باقیمانده در کابل و بگرام با هم خواهند پیوست و سپس در اواخر سال 2016 افغانستان را ترک خواهند کرد و به آقای اوباما اجازه خواهند داد تا بگوید که قبل از ترک ریاست جمهوری، به جنگ افغانستان پایان داد.
انتظار میرود که متحدان ناتوی امریکا حدود 4000 تن از نیروهایشان را در سال 2015 در افغانستان نگهدارند و انتظار میرود که متحدان امریکا نیز رهبری این کشور در یکی کردن و خروج نیروهایشان را دنبال کنند.
پس از سال 2016 نیز ایالات متحده میتواند مشاوران نظامی در کابل داشته باشد که در ادارهی همکاری امنیتی در سفارت ایالات متحده، کار خواهند کرد؛ اما حکومت نگفته است که این گروه امنیتی چه اندازه بزرگ خواهد بود و مأموریت دقیق آن چه خواهد بود. این مسئله واضح نشده است که تداوم هرجومرج در عراق و تصمیم اوباما مبنی بر ارسال نیرو به عراق، بر برنامههای حکومت برای خروج از افغانستان تأثیر میگذارد یا خیر. رییس جمهور در باغ رز کاخ سفید در ماه می گفت، «فکر میکنم امریکاییها آموختهاند که پایان دادن به جنگها سختتر از آغاز آنهاست».
