نویسنده: لیوک متیو
ترجمه از فرانسوی: نسیم ابراهیمی
منبع: روزنامهی فرانسویزبان لیبراسیون
ملا عمر، رهبر گروه طالبان، بهجز از چند تصویر کمکیفیتی که از وی به نشر رسیدهاند، دیگر کسی او را نمیشناسد. در واقع، شناخت ما از او، برمیگردد به فیلم مستندی که بهنام «آخرین خلیفهی افغانستان» از وی ساخته شده است؛ با آن هم، در این فیلم نیز واضح نیست. «نه، آنجا، این خودش نیست. در اینجا، بلی، در آنجا، نه». یکی از افراد نزدیک و مورد اعتماد وی که در زمان حکومت رژیم طالبان وزیر بود، این کلمات را با دقت و شمرده شمرده ادا میکند. اما ملا عمر کیست؟ کجاست؟ آیا حتا او زنده است؟ کلِر بیلِت، بِتی دم و لِسلی کنوت، این سه روزنامهنگاری که سالهای متمادی را در افغانستان سپری کردهاند، تلاش نمودهاند تاریخ این چهرهی مرموز و خیالی بیست سال اخیر را به تصویر بکشند.
تحقیقات و کنجکاویهای این سه روزنامهنگار، پای آنها را به یک دهکدهی دورافتاده و خطرناک جنوب افغانستان کشاند؛ دهکدهای که طالبان در آنجا حکومت میکردند و هیچ فرد خارجی، حتا سربازان امریکایی به آنجا نرفته بودند. این سه روزنامهنگار، دوستان دوران کودکی ملا عمر را پیدا کردند، دوستانی که با وی توشله بازی میکردند و گاهی سنگ پرتاب میکردند. آنها در مورد اینکه وی در سن سه سالگی چگونه از پدر یتیم شد، برای ادامهی زندگی مادرش مجبور میشود با عمویش ازدواج کند و چگونه او میتواند با این زندگی وفق پیدا کند، قصه کردهاند. این پسربچه و مرد پیر، همدیگر را دوست نداشتند. در اوایل سالهای 80، وی که طلبهی علوم دینی بود، متعهد به جهاد علیه ارتش شوروی میشود. او در این جنگ یک چشم خود را ا دست میدهد. در عوض، نیروهای نظامی زیادی در کنار وی میایستند. رژیم طالبان، پس از حملهی 11 سپتامبر 2001، با مداخلهی نظامی ایالات متحدهی امریکا در افغانستان سقوط میکند؛ اما پس از آن، این گروه حملاتش را علیه نیروهای بریتانیایی و امریکایی از سر میگیرد. رهبر گروه طالبان پس از سقوط رژیمشان، ناپدید میشود، ولی هرازگاهی برای گروههای جنگجوی طالبان پیام میفرستد؛ اما آیا واقعا این پیامها از خود وی میباشند؟
سازندگان این فیلم، تصاویری را که بر اساس معلومات و چشمدیدهای خویش از دید و بازدیدهایشان در این فیلم بههم چیدهاند، از بعضی از رازها رمزگشایی کردهاند. با آنهم، بعضی موارد در این فیلم در حالت ابهام قرار دارند؛ مثلا در مورد نوجوانی ملا عمر و پیوستن او به مدرسهای در کویتهی پاکستان. این فیلم ما را بیشتر وادار میکند که در مورد این حومهی کراچی که همیشه پناهگاه طالبان بوده و بهتازگی یکی از افراد نزدیک به طالبان نیز از همین جا دستگیر شده است، بیشتر تحقیق نماییم. در تحقیقاتی که برای ساخت فیلم مستند «آخرین خلیفهی افغانستان» صورت گرفته است، از جنایتها، کشتارها و اخاذیهای گروه طالبان چشمپوشی شده است. اما این ضعف، مانع پیام اصلی فیلم شده نمیتواند. تصاویر ضعیف و روشنی که از جنوب افغانستان، زادگاه ملا عمر گرفته شدهاند، بیننده را در یک حالت گنگ قرار میدهند و به تفکر بیشتر وامیدارند.
