ریشب حیدری
هفتهی گذشته بهخاطر نشر یک مقاله در روزنامهی افغانستان اکسپرس که نویسندهی آن گفته است، عملکرد خشونتآمیز گروه طالبان و حکومت اسلامی (داعش) ریشه در اصول و آموزههای دین اسلام دارد، عبدالرب رسول سیاف در بیانهای این نوشته را مخالفت با اسلام تلقی کرد و خواستار برخورد قاطع دولت با نویسنده و مسئولان روزنامه گردید. وی در بیانهاش نوشته بود که ما منتظر اقدامات دولت میباشیم که عاملان نشر این مقاله را باز داشت کند. در پیوند به این موضوع و اخطار عبدالرب رسول سیاف، شورای وزیران مطلب نشر شده در روزنامهی افغانستان اکسپرس را توهین به دین اسلام خواند و رییس جمهور اشرف غنی نیز در مورد این مطلب واکنش نشان داد. او گفت که موضوع مقالهی مذکور توهینآمیز میباشد و به وزارت اطلاعات و فرهنگ و داخله دستور داد که این موضوع را مورد پیگرد قانونی قرار دهند.
حادثهی دیگری که در هفتهی گذشته رخ داد، این بود که افراد نامعلوم شعار «زنده باد داعش» را بر دیوار دانشگاه کابل نوشتند. مسئولان وزارت داخله به روز جمعه گفتند، کسانی را که شعار « زنده باد داعش» را بر روی دیوار دانشگاه کابل نوشته بودند، بازداشت کردهاند. به روز شنبه بهخاطر نکوهش مقالهی نشر شده در روزنامهی افغانستان اکسپرس و به دفاع از دین اسلام، تظاهراتی با اشتراک و سازماندهی برخی از دانشجویان مذهبی دانشگاههای کابل در پیشروی این دانشگاه برگزار شد و این تظاهر کنندگان با محکوم کردن مقالهی نشر شده، پرچم سفید طالبان و گروه داعش را نیز بلند و حمل کردند.
آنچه در پیوند به این دو رویداد مهم میتوان گفت، این است که تخطیهای شهروندان در برابر قانون و ارزشهای جامعه باید از مجرای قانون و توسط نهادهای قانونی پیگری شوند. حساسیت و برخورد قانونی در برابر نوشتهی چاپ شده در روزنامهی افغانستان اکسپرس زمانی بهوجود آمد که عبدالرب رسول سیاف به مسئولان دولت اخطار داد که مسئولان روزنامه و نویسندهی مقاله را بازداشت کنند. در این مسئله، دو واقعیت مهم وجود دارد: یکی اینکه باید این موضوع از طریق نهادهای قانونی آن (کمیسیون تخطیهای رسانهای، وزارت اطلاعات و فرهنگ و وزارت عدلیه) دنبال میشد و نیازی نبود که یک رهبر مذهبی، به دولت خط سرخ نشان دهد که باید مسئولان روزنامه و نویسنده را بازداشت کند. این مسئله از طرفی ضعف نهادهای قانونی را نشان میدهد و از جانب دیگر، حاکی از این واقعیت میباشد که رهبران مذهبی در جامعهی افغانستان در ورای قانون و حاکمیت قرار دارند. آنچه را که آنها دستور میدهند، برای حاکمیت الزامآور میباشد.
در این مسئله و شعارنویسی هواداران داعش بر دیوار دانشگاه کابل و کسانی که تحت نام دانشجویان تظاهراتی را در پیشروی دانشگاه کابل انجام دادند و پرچم طالبان و داعش را بلند کردند، نکات قابل تأملی وجود دارند.
یک. نوشتن شعار «زنده باد داعش» بر روی دیوار دانشگاه کابل و بلند شدن پرچم طالبان و گروه داعش توسط تظاهر کنندگان میرساند که افراطگرایی مذهبی در داخل نهادهای تحصیلی کشور راه یافته و توسط استادان و حلقات تحت حمایت آنها ترویج میشود. در این خصوص نهادهای امنیتی و مسئولان وزارت تحصیلات عالی و دانشگاهها مسئولیت دارند که زمینهها و عوامل نفوذ و ترویج افراطگرایی مذهبی از نوع تفکر طالبان و داعشی را شناسایی کرده و نگذارند که دانشگاهها به کانون تولید و ترویج افراطگرایی مذهبی مبدل شوند.
دو. آقای سیاف به عنوان یک رهبر مذهبی که باور دارد، عملکرد طالبان و داعش نباید معیار قضاوت قرار گیرد و درست نمیداند که عملکرد این گروهها به دین اسلام نسبت داده شود و بارها مخالفت خویش را در برابر طالبان نشان داده است، چرا در برابر بلند شدن پرچم طالبان و داعش از سوی تظاهرکنندگان و «شعار زنده باد داعش » بر دیوار مهمترین نهاد آکادمیک کشور سکوت کرد و با آنکه میداند موضعگیری و نکوهش او و سایر رهبران مذهبی در جلوگیری از ترویج تفکر طالبانیزم و داعشی تأثیرگذار است و میتواند کسانی را که از راههای فریب و تلقیهای نادرست جذب چنین تفکر و رویکرد شدهاند، راهنمایی کند، تا کنون موضعگیری دلسوزانه و پاسدارانه و منطقی را در این خصوص از خود نشان نداده است. آیا این واقعیت که یکی از عوامل بد معرفی شدن دیانت اسلامی، رویکرد غیرمنطقی و خشونتآمیز طالبان، داعش و سایر جریانهای افراطگرای مذهبی به نام اسلام میباشد را میتوان انکار کرد؟ اگر توجیه آورده شود که داعش و افراطگرایی طالبان ریشه در سیاستبازیهای دشمنان اسلام و غربیها دارد، این مسئله که از دین ما چنین استفاده میشود و مسلمانها فریب دشمنانشان را میخورند، ریشه در ضعف و ناتوانی مسلمانها ندارد؟ اگر مخالفان دین اسلام میتوانند اعتقاد و باور مسلمانان را به خدمت گیرند و به واسطهی آن، دینشان را تضعیف و از بین ببرند، سکوت در برابر افراطگرایی مذهبی که عامل تضعیف دیانت اسلام گردیده است و نیز باعث زشتترین عملکرد در جامعهی اسلامی میگردد، کدام توجیه عقلانی دارد؟
بر این اساس، باید گفت، کسانی که شعار اسلامگرایی را سر میدهند، باید در نخست در برابر تلقیهای نادرست از دین حساس باشند؛ زیرا زیانی را که دفاع کردن بد و نادرست از دین، برای دین و دیانت به ارمغان آورده، موضعگیریهای خصمانهی دینستیزان و دینناباوران نتوانستهاند دین اسلام را تخریب کنند.
