فرهاد خراسانی
وزارت صحت عامه گفته است که برای پیشگیری از شیوع بیماری ابولا، تدابیری را مد نظر گرفته است. این تدابیر زمانی از سوی وزارت صحت عامه جدی گرفته شده که سازمان بهداشت جهانی هشدار داده است، احتمال شیوع بیماری ابولا توسط حاجیان برگشته از عربستان سعودی در افغانستان وجود دارد. بهخاطری از احتمال شیوع بیماری توسط حاجیها هشدار داده شده است که در مراسم حج از سراسر کشورهای اسلامی حاجیها در مراسم حج جمع میشوند و فریضهی حج را انجام میدهند و این بیماری در برخی از کشورهای غرب آفریقا، مانند سیرالئون، لیبریا، گینه و نیجریه وجود دارد و احتمال اینکه افرادی از این کشورها به مراسم حج آمده باشند و مبتلا به این باری باشند، وجود دارد.
بیماری ابولا چیست؟
ابولا نوعی بیماری است که از ویروسی به نام ابولا که از نام یکی از رودخانههای کشور زئیر که حالا به نام کنگو یاد میشود، گرفته شده است و برای اولین بار ویرس آن در سال 1976 در کشور کنگو شناخته شده است. محققان گفتهاند که ویرس ابولا بار اول در وجود میمون بوده و بعد به انسانها سرایت نموده است. نکتهی قابل ملاحظه در مورد این بیماری این است که ویرس آن به گونههای مختلف، مانند تماس بدنی، آب دهن، خون دادن و گرفتن و… انتشار مییابد و انسانها را مبتلا میکند. علایم مشخصهی این بیماری این است که هرگاه فردی به آن مبتلا شده باشد، دارای تب شدید با خونریزی داخلی یا خارجی میباشد و سیستم دفاعی بدن را ضعیف میشود. تا کنون برای دفع ویروس ابولا کدام دوایی ساخته نشده است و واکسینها هم بر آن مؤثر نیستند. احتمال مرگ برای افراد مبتلا به ویرس ابولا تا مرز 90 درصد گفته شده است و تا کنون در جهان به تعداد ۳۴۰۰ تن از اثر ابتلا به این بیماری جانشان را از دست دادهاند. تنها راه برخورد با این بیماری، وقایه و قرنطین کردن افراد مبتلا به ویرس ابولاست که آنهم باید بهطور دقیق و کامل صورت گیرد.
دشواریهای اتخاذ تدابیر وقایهای بیماری ابولا در افغانستان
وزارت صحت عامه برای جلوگیری از شیوع بیماری ابولا در افغانستان، گفته است که تیم مسلکیای از وزارت صحت عامه در میدان هوای موظف شده است که کسانی را که از خارج برمیگردند و بهخصوص حاجیهایی که از سفر حج برمیگردند را مورد معاینه قرار میدهند و هرگاه علایم این بیماری در افراد تشخیص شود، آن افراد در دو شفاخانه در کابل قرنطین میشوند و از آنها مراقبتهای صحی صورت میگیرند. این در حالی است که امکانات صحی پیشرفته در افغانستان وجود ندارد و از نظر فرهنگی و اجتماعی، جامعهی افغانستان در شرایطی میباشد که وقایهی بیماری ابولا در آن مشکل است. بهخاطر عدم آگاهی و سطح فرهنگی و اجتماعی، ابتداییترین شیوههای حفظالحصه در جامعهی افغانستان رعایت نمیشوند و حتا مراکز صحی بهطور معیاری عیار نمیباشند. اکثریت قاطع مردم از ظرفهای غذاخوری جداگانه استفاده نمیکنند و حتا افرادی که به بیماری مبتلا میشوند، مشکل است که بپذیرند که از سایر اعضای خانواده جدا نشست و برخواست نمایند و ظرفهای غذاخوریشان جدا شوند. روبوسی، دستبوسی و به آغوش گرفتن از جملهی هنجارهای اولیهی معاشرتی در جامعهی افغانستان میباشند. از این نظر، تطبیق تدابیر و جلوگیری از این بیماری در جامعهی افغانستان با دشواریهای زیادی مواجه میباشد و دقت عملهای بهخصوصی را میطلبد. با این همه مشکل، قرار است که تا 25 روز آینده به تعداد ۲۴ هزار زایر حج به افغانستان برگردند. با آنکه سخنگوی وزارت حج و اوقاف گفته است که نشانههایی از بیماری ابولا در میان حاجیان افغانی دیده نشدهاند و زایران حج قبل از رفتن به حج معاینه شدهاند؛ اما تطبیق تدابیر وقایهای و معاینهی حجاج از این جهتها مشکل است که اول معاینهی دقیق حاجیها نیازمند دقت و امکانات بیشتر میباشد و دوم، بر اساس سنتهای اجتماعی و مذهبی در افغانستان، هر حاجیای که از زیارت کعبه برمیگردد، اعضای خانوادهاس برای استقبال از او تمامی بستگان نزدیک خویش را دعوت میکنند و همهی افرادی که وی را میشناسند، برای تبریکی او به خانهاش میروند و دست و صورتشان را میبوسند. همهی این عوامل میتوانند زمینهساز و عامل شیوع احتمالی ویرس ابولا محسوب شوند.
بنابراین، لازم است که تدابیر وقایهای بیماری ابولا بر کسانی که از خارج از کشور و بهخصوص از کشورهایی که بیماری ابولا در آن شایع میباشد، برمیگردند، بهطور دقیق عملی شود و همچنین از طریق رسانههای تصویری و چاپی اطلاعات کافی در مورد خطر و راههای شیوع این بیماری داده شود تا از شیوع قطعی این بیماری در افغانستان جلوگیری شود. از اینکه ممکن است این بیماری از جاها و افراد مختلفی که از کشورهای خارج میآیند، شیوع یابد، تیم مسلکی و تشخیص وزارت صحت عامه که حالا برای معاینهی حاجیها موظف شده، بهطور دایمی در میدان هوایی موظف شود تا همهی کسانی که داخل کشور میشوند، مورد معاینه قرار بگیرند. این تنها راه کارا برای جلوگیری از بیماری ابولا و هر بیماری خطرناک دیگر میباشد.
