در خانهی فقیرانه و در محل بیرون از شهر هرات چرخ زندگی را به سختی میچرخاند. روایت رنج خانوادهی که همه مردان خانواده را جنگ بلعیده و یک سال است که در فقر و دشواری زندگی میکند.
مرضیه سال گذشته در یک انفجار شوهر و پدر شوهرش را از دست داد. پنج سال قبل برادر شوهرش در جنگ با طالبان جانش را از دست داده است. او حالا سرپرست يک خانواده هفت نفری است. این خانواده اکنون هیچ نانآوری به غیر زنان خانواده ندارند.
پیدا کردن نان در افغانستان برای زنان بیسرپرست کاری دشواری است. برای این زنان هیچ چتر حمایتی منظم وجود ندارد. سالهای طولانی جنگ در کشور خانوادههای بسیاری را بیسرپرست کرده است.
در کام انفجار
شیخ کسا و رمضانعلی پدر و پسری که برای گذران زندگی سبزیفروشی میکردند. هر دو در ماه اسد سال گذشته در انفجاری در ناحیه نهم شهر هرات جانشان را از دست دادند. در این انفجار دستکم چهار تن کشته و بیش از 20 تن دیگر زخمی شدهاند.
سحر بزرگترین دختر از سه دختر بهجاماندهی رمضانعلی است. او که 9 سال سن دارد، میگوید وقت صدای انفجار را شنید، اصلا فکر نمیکرد یکی از قربانیان پدر او باشد و هرگز دیگر او را نبیند: «خانه بودم، یک بار بمب صدا کرد و گفتم چی شده؟ رفتم سر کوچه و فهمیدم که پدر و پدربزرگام در انفجار شهید شدند. خیلی حالا دلم برای پدر من تنگ شده.»
حدود پنج سال پیش طالبحسین، فرزند دیگر شیخ کسا که سرباز ارتش بود در جنگ با طالبان در ولایت قندوز کشته شد. فاطمه دختر شیخ کسا که پدر و دو برادرش را در جنگ از دست داده، میگوید خانواده برادرش قربانی جنگ و ناامنی شده است. او میگوید طالبحسین هنگامی که کشته شد 25 سال سن داشت و سه سال بود که در ارتش در ولایتهای قندهار، هلمند و قندوز وظیفه اجرا میکرد: «به پدرم زنگ زدند و اطلاع دادند که طالبحسین در جنگ شهید شده. این سختترین لحظه زندگی ما بود و برای چند روز ما در شوک از دست دادن برادر خود سپری میکردیم.»
«پولی برای خریدن نان نداشتیم»
با قربانیشدن تمامی مردان خانواده در کام انفجار و جنگ، اکنون بزرگترین مشکل این خانواده فقر و تنگدستی است. فاطمه میگوید خانواده پدر و برادرش در یک سال گذشته به کمک ناچیز آشنایان و همسایگان زندگی را گذرانده است.
معمولا حکومت افغانستان خانوادههای قربانی انفجار را کمک مالی میکند. این خانواده میگوید پس از دستدادن دو عضو خانواده، سال گذشته عبدالقیوم رحیمی، والی پیشین هرات به خانه آنها سر زده، اما هیچ کمکی دریافت نکرده است.
همچنان این خانواده ادعا دارد که پس از کشتهشدن طالبحسین از حکومت یک افغانی پول هم دریافت نکرده است. فاطمه میگوید: «وقتی برادر من در اردو کشته شد، از اول حقوق ماهوارش را قطع کردند و کسی از ما هم پیگیری نکرد که چرا قطع شده و هیچ پولی هم برای ما پرداخت نشد. از دولت میخواهم که حقوق برادر من را برای ما بدهد، چون ما نانآور نداریم.»
با تلاش پیهم اطلاعات روز، وزارت دفاع در مورد ادعای این خانواده معلومات نداد. اما قبلا وزارت دفاع به روزنامه اطلاعات روز در مورد یک گزارش دیگر گفته است که تمام افسران و سربازانی که بر اثر بیماری یا جنگ با دشمن معلول، کشته و یا فوت کنند، حقوق و امتیازات بازنشستگی آنها به بازماندگانشان داده میشود.
در مادهی هفتادویکم قانون امور ذاتی ارتش افغانستان آمده است «حقوق تقاعد افسر، بریدمل و ساتنمن که حین اجرای وظیفه یا بالاثر اجرای فعالیتهای محاربوی و سایر فعالیتهای دشمن شهید، مفقود و یا معلول میشوند، بدون در نظرداشت مدت خدمت از آخرین معاش ماهوار با اجزای آن، مطابق احکام قانون مربوط سنجش و پرداخته میشود.»
مرضیه یعقوبی، همسر رمضانعلی است. یک دهه از زندگی مشترک مرضیه و رمضانعلی گذشته بود که انفجار برای همیشه این دو را از هم جدا کرد. ثمره ازدواجشان سه فرزند دختر است. مرضیه در هنگام کشتهشدن شوهرش در حملهی انفجاری، باردار بود و امیدوار بود که آخرین یادگار زندگی مشترک با رمضانعلی، پسر باشد تا در آینده بتواند که از خانواده کوچکشان سرپرستی کند.
مرضیه نگران فردای دخترانش است که در فقر بزرگ میشوند: «وقتهای بود که پولی برای خریدن نان نداشتیم و حتا نمیتوانستم که پول برای تهیه قلم و دفتر به سحر بدهم.»
«بچههایم را طالبان یتیم کردند»
این روزها سرخط خبرهای روز افغانستان مذاکره صلح دولت افغانستان با طالبان است. حکومت برای آغاز مذاکرات پنج هزار زندانی طالبان بهشمول 400 زندانی خطرناک این گروه را آزاد کرده و یا در حال آزادکردن است.
بسیاری از مردم افغانستان بهویژه خانوادههای قربانی جنگ نگران زیرپاشدن حقوقشان هستند. برای بسیاری از خانوادههای قربانی جنگ این روزها داغ از دستدادن عزیزانشان تازه میشود.
فاطمه که پدر و دو برادرش را از دست داده، در گفتوگو با روزنامه اطلاعات روز مخالف سرسخت رهایی زندانیان طالب و نگران بازگشت دوباره زندانیان آزادشدهی طالبان در میدان جنگ است: «حکومت نباید از خون عزیزان ما بگذرد و طالبان را آزاد کند. ما میخواهیم که سختترین مجازات یعنی اعدام به عاملان کشتار افراد ملکی حکومت تعیین کند. اگر طالبان از زندان رها میشوند، خون دو برادر و پدرم پایمال میشود.»
مرضیه یعقوبی، همسر رمضانعلی نیز به اطلاعات روز میگوید که به هیچ عنوان طالبان را بهدلیل انجام حملات انفجاری و انتحاریشان نمیبخشد و نگران است که در مذاکرات بینالافغانی حقوق قربانیان جنگ معامله شود: «بچههایم را طالبان یتیم کردند. من طالبان را نمیبخشم و باید آنان جواب پس بدهند.»
