دولت ایالات متحده پنج عضو برجستهی طالبان را که در زندان «گوانتانامو» زندانی بودند، در بدل یک سربازش به نام «بویی برگدال» که پنج سال پیش توسط طالبان اسیر شده بود، رها کرد. تمامی پنج عضو طالبان از جملهی مقامات ردهبالای سیاسی و نظامی دولت پشین طالبان بودند. ملا عبدالحق وثیق، مسئول مبارزه با جرایم، محمد فاضل مظلوم، معاون وزیر دفاع و رییس ستاد مشترک ارتش که در سال 1377 و 1388 مسئول جنگ و قتل عام مردم هزاره در شمال کشور بوده است، ملا خیرالله خیرخواه، وزیر داخله و والی هرات و فرمانده نظامی طالبان، ملا نوری، والی بلخ و بغلان و مسئول قتلهای دستهجمعی در شمال کشور و ملا محمد نبی عمری که مسئولیت ادارهی امنیت ولایت زابل را برعهده داشت و عضو شبکهی حقانی بوده است.
دولت ایالات متحده تمامی این زندانیان طالبان را به خاطر نقش برجسته و مهمشان در دولت طالبان و اهمیت اطلاعاتی این افراد و جنایتهای سنگین بشری و قتل عامهایی را که در سالهای 1377 تا 1388 در شمال کشور انجام داده بودند، در گوانتانامو زندانی نموده بود.
دولت امریکا توجیه رهایی این زندانیان خطرناک طالبان را، نجات جان سربازش از دست گروه طالبان عنوان نموده است. این توجیه از لحاظ اخلاقی و احساس مسئولیت دولت امریکا برای نجات سربازش که برای منافع و حیثیت امریکا جنگیده است، قابل تأمل و احترامبرانگیز است. اما این بهانه و توجیه نمیتواند به تمامی ابهامهایی که در خصوص رهایی این زندانیان وجود دارند، پاسخ دهد و هم بیانگر عدم صداقت کامل دولت امریکا برای مبارزه با تروریزم در افغانستان میباشد؛ زیرا هیچگونه ضماتی وجود ندارد که این افراد دوباره به صف طالبان برنگشته و علیه امریکا نخواهند جنگید.
رهایی این زندانیان خطرناک طالبان در این زمان که گزینهی خروج کامل نیروی امریکایی بر سر زبانهاست، این واقعیت را برملا میسازد که ایالات متحده به دنبال بهانهای است که جنگ دوامدار و سنگین مبارزه علیه ترویزم را تمام شده اعلان کند و بار سنگین مبارزه علیه طالبان و گروههای تروریستی را به گردن ناتوان دولت افغانستان بیاندازد و شعار پوشالیاش را مبنی به برچیدن آخرین لانههای تروریزم و بنیادگرایی مذهبی از افغانستان، با این عملکرد سهلانگارانهاش باطل و دروغین نشان داده است.
نکتهی قابل بحث دیگر این است که این افراد از جملهی اعضای کلیدی و کادرهای رهبری و نظامی طالبان میباشند و دولت امریکا با شعار مبارزه با ترویزم و اینکه آنها متهم به جنایت بزرگ بشری میباشند، آنها را زندانی نموده بود. در طول این مدت، افراد ارشد دیگر طالبان نیز به بهانههای گونان از طرف دولت ایالات متحده از زندان آن کشور در «گوانتانامو» و بگرام رها شدهاند که همهی این طالبان آزاد شده یا دوباره به صف رهبری و نظامی طالبان برگشتهاند و علیه دولت افغانستان و نیرویهای امریکا و ائتلاف جهانی مبارزه با تروزیم در کشور میجنگند و تعداد زیادی از سربازان امریکایی را کشتهاند، یا هم این افراد به عنوان چهرههای بانفوذ با فعالیتهای سیاسی و تبلیغاتیشان، جبههی جنگ سرد طالبان را بر ضد دولت افغانستان تقویت نمودهاند.
گرچند گفته شده است که دولت امریکا برای این طالبان آزاد شده، با همکاری دولت قطر، محدودیتهایی را وضع کرده است و با پیششرط عدم پیوستن دوبارهیشان به صف جنگی طالبان، آنها را آزاد کرده است؛ اما این اقدام امریکا از این نظر قابل تحلیل است. درست است که این افراد توسط امریکاییها بازداشت و زندانی شدهاند؛ اما دولت امریکا بدون در نظرداشت اینکه این افراد مخالفان نظامی و سیاسی دولت افغانستان میباشند و رهایی این افراد باید در تفاهم با رهبری دولت افغانستان صورت میگرفت، این کار را کرده است. از طرف دیگر، دولت افغانستان به عنوان یک مرجع اصلی در این اقدام امریکا در نظر گرفته نشده است. بایستی این زندانیان به دولت افغانستان به عنوان یک مرجع حقوقی سپرده میشدند و در تفاهم با دولت افغانستان، در مورد چگونگی رهایی این زندانیان عمل میشد. حال آنکه این زندانیان بدون مشوره و همآهنگی با دولت افغانستان در قطر رها شدهاند. این اقدام امریکاییهای از طرفی خلاف معاهدات بینالمللی میباشد و از جانب دیگر، چنین نشان میدهد که امریکاییها نسبت به پیامد برگشتن این افراد به صف جنگی طالبان، نگرانیای ندارند و نسبت به تعهداتشان مبنی بر مبارزه با ترویزم، صداقت ندارند. از جانب دیگر، رهایی این افراد میتواند تمامی قربانیها و هزینههای جنگی امریکا و ائتلاف جهانی مبارزه با تروریزم را متأثر سازد؛ زیرا رهایی این زندانیان، قدرت رهبری سیاسی و نظامی طالبان را قویتر میسازد. آنگونه که ملا عمر، رهبر طالبان آزادی این زندانیان را بزرگترین دستآورد خوانده و از آن استقبال نموده است، بدون تردید این افراد دوباره به صف رهبری طالبان برمیگردند و قدرت رهبری طالبان را قویتر میسازند. از جانب دیگر، این پیام را به رزمندگان طالبان میدهد که به دیدگاه و نظرشان متعهد و پایدار باشند که در نتیجهی این پیامد، طالبان و توجیه مبارزاتیشان برای مقابله با دولت افغانستان قویتر خواهد شد. آنچه که رهبران حکومتی افغانستان و شورای عالی صلح از آزادی این افراد امید گفتوگوی صلح با طالبان را در سر پروراندهاند، به خیال مبدل خواهد ساخت.
