نهادهای مسئول باید قیمت بازار را کنترل کنند. از دو روز به اینسو که افزایش واقعات مثبت کرونا در کشور ثبت شده، قیمت مواد غذایی و بهداشتی بهصورت سرسامآوری بالا رفته است. در شرایطی که مردم نیاز دارند به مواد غذایی و بهداشتی دسترسی سادهتر داشته باشند، افزایش قیمت کار را دشوارتر و بهلحاظ روانی مضطربتر و ناامیدتر میکند. مردم ناگزیر است برای تهیهی نیازهای روزانهشان کار بیشتری کنند. کار بیشتر به این معنا که رفتوآمد مردم و حضورشان در جامعه بیشتر خواهد شد. این با سیاست کلی مبارزه با ویروس کرونا منافات دارد. در حال حاضر سیاست بسیاری از کشورها این است که برای جلوگیری از همهگیری ویروس کرونا مردم بیشتر در خانههای بمانند و کمتر بیرون بیایند.
نیمی از جمعیت کشور در «فقر همهجانبه» بهسر میبرند و بیشتر از آن زیر خط فقر زندگی میکنند. زیادتر از نصف جمعیت کشور ماهانه کمتر از دوهزار افغانی درآمد دارند و هزینهی زندگیشان وابسته به درآمد روزانه است. اگر قیمتهای مواد غذایی و اولیه به یکبارگی دوبرابر افزایش پیدا کند و از طرف دیگر کار کمتر شود، خطر گرسنگی برای دستکم نیمی از جمعیت کشور اگر نگوییم بیشتر که در موازات خطر ویروس کرونا بالا است. این وضعیت مبارزه با ویروس کرونا را در افغانستان دشوار میکند. حکومت نمیتواند از مردم بخواهد که گرسنه در خانههایشان بمانند. بنابراین، دستکم قیمت مواد غذایی و بهداشتی باید کنترل شود. کنترل بازار مسئولیت مستقیم حکومت است. نباید به بهانهی سیستم اقتصادی بازار آزاد، تاجران و فروشندگان مواد غذایی قیمتها را بهصورت سرسامآوری بالا ببرند. از طرف دیگر، مبارزه با شیوع ویروس کرونا به اقدامات هماهنگ نیاز دارد. اگر بخشی از راهکارهای مبارزه با ویروس کرونا محدودکردن تجمعها و رفتوآمد مردم و همچنین تعطیلی اماکن عمومی باشد، بخش دیگر نیز نباید نادیده گرفته شود.
طرف دیگر این ماجرا مردم است. در دو روز گذشته مردم بهدلیل ترس از بدترشدن وضعیت به فروشگاهها هجوم بردهاند. یکی از دلایل دوبرابرشدن قیمت مواد غذایی همین است. مردم نباید بترسند. مرزهای ترانزیتی افغانستان با کشورهای همسایه باز است. مشکل است که بپذیریم افغانستان با کمبود مواد عذایی مواجه شود. بنابراین، ترس از کمبود مواد غذایی نباید زمینه سوءاستفاده از مردم را بهوجود آورد. متأسفانه این خصلت بازار است که معطوف به سود بیشتر است. البته این وضعیت تنها در افغانستان نیست. در بسیاری از کشورها بهدلیل ترس از کرونا بازارها به یکبارگی التهابی شده است. اما تفاوتش در این است که کشورهای دیگر زود وضعیت مدیریت کرده است.
این روزها برای مردم افغانستان روزهای دشواری است. فعالیتهای اقتصادی کمی که جریان داشت، در آستانهی تعطیلشدن قرار دارد. خطر فراگیری کرونا هم روزبهروز بیشتر میشود. بیش از نیمی از جمعیت کشور که زیر خط فقرند و درآمد ماهانهشان به کمتر از دو هزار افغانی میرسد. در این اوضاع همه مسئولیت دارند که نگذارند مردم آسیبهای مضاعفی را تجربه کنند. نهادهای مسئول برای روزهای دشوارتری برنامهریزی کنند. دسترسی مردم به نان که حداقل نیاز زندگی است نباید فرصت برای سودجویان باشد. مسئولیت کسانی که دارند این است که در چنین وضعیت دست بخش فقیر جامعه را بگیرند. برای غلبه بر هیولای کرونا همدلی نیاز است. اکنون در بیشتر کشورها رویاررویی مردم، حکومت و تمام بخشهای جامعه برای غلبه بر ویروس کرونا رویکرد همدلانه است. همه دستبهدست هم داده تا بر هیولای کرونا پیروز شوند.
