براساس آخرین آماری که وزارت صحت عامه افغانستان اعلام کرده، تا کنون 167 نفر مشکوک به داشتن ویروس کرونا در کشور ثبت و مورد آزمایش قرار گرفتهاند. از این میان نتیجهی آزمایش هفت نفر مثبت بوده است. پنج نفر در هرات و دو نفر در ولایت سمنگان به ویروس کرونا مبتلا شدهاند. واقعات مشکوک نیز علاوه بر ولایت هرات، در چندین ولایت دیگر از جمله دایکندی، پکتیا، پروان و کابل ثبت شده است.
آخرین آمار در مورد ویروس کرونا در جهان که روز جمعه (23 حوت) از سوی وزارت صحت عامه افغانستان منتشر شده، نشان میدهد که 134 هزار و 470 نفر هنوز در 127 کشور جهان به ویروس کرونا مبتلا شدهاند. چهارهزار و 973 نفر بر اثر ابتلا به این ویروس جان باختهاند. چین، ایتالیا، ایران، کوریای جنوبی، هسپانیا، فرانسه، جرمنی و امریکا از جمله کشورهاییاند که تا حالا بیشترین افراد مبتلا به ویروس COVID-19 در آن ثبت شده است.
ویروس کرونا پس از شیوع در چین به سراسر جهان با سرعت زیاد گسترش یافت. پس از چین ایران دومین کشوری بود که ویروس کرونا از طریق آن به نقاط مختلف جهان با سرعت زیاد گسترش یافت. براساس گزارشهای منتشرشده، ایران در آغاز با جدیت با ویروس کرونا برخورد نکرد و مسئولان دولت ایران برای مقابله با آن تدابیری فوری روی دست نگرفتند.
در افغانستان آنچه گزارش شده، ویروس کرونا از طریق ایران وارد شده است. اولین فردی که به این ویروس در افغانستان شناسایی شد، از ایران به هرات برگشته است. در سمنگان نیز افراد مبتلا به ویروس کرونا از ایران برگشتهاند. هرچند وزارت صحت عامه افغانستان از تلاشهای جدی برای مقابله با ویروس کرونا و بررسی افرادی که از خارج وارد کشور میشوند سخن زده است، اما بهنظر میرسد توانایی کافی برای مقابله با COVID-19 در اختیار افغانستان وجود ندارد.
با توجه به هشدارهای موجود در خصوص این ویروس و همهگیر اعلامشدن آن از سوی سازمان صحی جهان، نیاز است دولت افغانستان نیز مقابله با ویروس کرونا را در صدر برنامههای خود قرار دهد. ویروس کرونا شوخیبردار نیست و بیتفاوتی در برابر آن منجر به فاجعه خواهد شد. برای مقابله با این ویروس و کاهش خطرات ناشی از آن باید دولت افغانستان نکات آتی را در نظر بگیرد.
نخست، نیاز است تا دولت افغانستان فراتر از برگزاری جلسات در ارگ ریاستجمهوری و یا نشستهای خبری، اقدامات جدیتری را روی دست گیرد. برنامههای آگاهی در سطح کشور را افزایش دهد و از امکانات موجود استفاده کرده مردم را تشویق کند تا برای مقابله با این ویروسِ همهگیر آماده شوند. با توجه به عدم دسترسی کافی مردم به خدمات صحی و میزان پایین خدمات صحی در کشور، نیاز است از تمام امکانات موجود استفاده شود.
دوم، پس از شیوع ویروس کرونا در جهان، کشورهای مختلف تدابیر شدیدی را روی دست گرفتند. چین شهرهای بزرگ را قرنطین کرد. ایتالیا در قرنطینهی سراسری است. امریکا پروازهای اروپایی را تعلیق کرده است. منع رفتوآمد از سوی کشورهای مختلف وضع شده است. برخلاف دیگر کشورها، مرزهای افغانستان باز است. روزانه هزاران افغان از ایران به کشور بازگشتانده میشوند و یا بهصورت داوطلبانه برمیگردند. برگشت سیلآسای افغانها از ایران و عدم موجودیت امکانات کافی صحی و کنترل آنان در مرزهای غربی کشور، شیوع کرونا در کشور را در سطح بالا افزایش میدهد. افغانهای بازگشته از ایران وارد چرخهی اجتماع میشوند و به گسترش ویروس کمک میکنند. نیاز است تا دولت افغانستان بهگونهی جدی و فوری برای منع ورود افغانها از ایران و دیگر کشورها تدابیر جدی را روی دست گیرد و تلاش کند تا از اخراج اجباری افغانها در این وضعیت بحرانی نیز جلوگیری شود.
سوم، پس از ثبت اولین مورد ویروس کرونا در هرات و افزایش نگرانیها از شیوع آن در کشور، نرخ برخی از موادهای لازمی مانند موادهای شوینده و ضدغفونی، ماسک و میوههای دارای ویتامین سی بهگونهی بیسابقه افزایش یافت و در مواردی نایاب گردید. یک ماسک ساده که کمتر از 3 افغانی در بازار به فروش میرسید، نزدیک به 20 تا 30 افغانی در بازارها به فروش رسید. افزایش قیمتها ناشی از بلندرفتن یکبارگی تقاضا میتواند باشد، اما نمیتوان طمع و زراندوزی تاجران را در افزایش قیمت این مواد نادیده گرفت. دولت افغانستان باید تدابیری جدی نظارتی را روی دست گیرد تا هم از افزایش قیمتها بهگونهی سرمسامآور جلوگیری شود و هم با عاملان محتکر برخورد شود.
چهارم، ویروس کرونا از فرد به فرد منتقل میشود. تجمعات مردمی یکی از امکانهای باالقوهی فراگیرشدن این ویروس است. نیاز است دولت افغانستان با استفاده از تجربهی ایران که در آغاز مانع لغو تجمعات مردمی و زیارتها شد، بهصورت فوری اقدام کرده و از تجمعات مردمی در مواردی مانند مسابقهی بزکشی و یا برگزاری محافل و مراسمی که در آن تجمعات مردمی زیاد است، جلوگیری کند.
پنجم، در کنار اینکه دولت باید اقدامات فوق را انجام دهد، همکاری مردم یکی از عوامل اصلی مقابله با شیوع کرونا میتواند باشد. نیاز است تا مردم با درک شرایط بحرانی کنونی در جهان، به توصیههای پزشکی توجه کرده و از عمل به توصیهها و تبلیغات نادرست خودداری کنند. بر مردم است که با درک وضعیت، از تجمعات غیرضروری خودداری کرده و برای حفظ سلامتی جامعه مسئولیتهای فردی و انسانی خود را ادا کنند.
