هفتهی گذشته افغانستان به ائتلاف جهانی حمایت از آزادی رسانهها پیوست. افغانستان سیوپنجمین کشوری است که عضویت این ائتلاف را بهدست آورده است. پیوستن به ائتلاف جهانی حمایت از آزادی رسانهها مکلفیت دولتها را در قبال مطبوعات بیشتر میکند. از این منظر نیاز بود که دولت افغانستان به این ائتلاف میپیوست؛ زیرا رسانهها در افغانستان از حمایتهای لازم حکومت برخوردار نیست. از اینرو، رسانهها در افغانستان از یکسو از این کار استقبال میکند، اما از طرف دیگر نگرانیهایی نیز دارد. این نگرانیها برمیگردد به تعهد حکومت افغانستان در راستای عملیکردن مکلفیتهایی که پیوستن به ائتلاف جهانی حمایت از آزادی رسانهها متوجه حکومت میکند.
حکومت افغانستان در طول نزدیک به دو دههی گذشته عضویت بسیاری از نهادها و میثاقهای بینالمللی را قبول کرده یا بهدست آورده است. اما در عمل کمتر موفق شده که بر تعهدات خود پابند بوده باشد. این پیوستها بیشتر به گزارشدهی و تبلیغات معطوف بوده تا بهبود یا تغییر وضعیت. این نگرانی دقیقا در مورد پیوستن به ائتلاف جهانی حمایت از آزادی رسانهها نیز وجود دارد. حمایت حکومت از آزادی رسانهها همواره با تناقض در گفتار و کردار همراه بوده است. در گفتار قانون حق دسترسی به اطلاعات وجود دارد، افغانستان بهترین قانون رسانههای همگانی را در منظقه دارد، کمیته مشترک حکومت و رسانهها در افغانستان وجود دارد، آزادی بیان در قانون اساسی به رسمیت شناخته است، اما در عمل افغانستان در فهرست کشورهای خطرناک برای خبرنگاران و رسانهها وجود دارد. بر مبنای گزارش «کمیتهی مصئونیت خبرنگاران افغان»، عامل بیشتر خشونتها علیه خبرنگاران، حکومت افغانستان بوده است. تنها در سال گذشته میلادی ۴۰ رسانه بهدلیل مشکلات اقتصادی از فعالیت بازماندهاند. دسترسی به اطلاعات هنوز برای خبرنگاران زمانگیر و دشوار است. سخنگویان حکومت در اغلب موارد به تماس خبرنگاران پاسخ بهموقع نمیدهند، اطلاعات درست را در اختیار رسانهها و خبرنگاران قرار نمیدهند و یا هم با رسانهها برخورد گزینشی دارند. روزنامه اطلاعات روز بارها به مشکلات یادشده برخورده است. نظرسنجی مؤسسه حمایت از رسانههای آزاد افغانستان (نی) نشان میدهد که از هر ده خبرنگار در کشور ۹ نفر در جریان دسترسی به اطلاعات با مشکلات روبهرو میشوند. اینها نمونهای از مشکلات عینی و روزمرهی رسانهها و خبرنگاران در افغانستان است. با درک این مشکلات، از پابندی حکومت به تعهدات ائتلاف جهانی حمایت از آزادی رسانهها نگرانیهای زیادی وجود دارد. در روزی که افغانستان به ائتلاف جهانی حمایت آز آزادی رسانهها پیوست، معاونت دوم حکومت عکس جنرال دوستم، معاون اول را که با رییسجمهور مشکل سیاسی دارد، از پسمنظر عکس دستهجمعی در حاشیه برنامهی نشست امضای این پیمان حذف کرد. این کار سانسور است و با اهدافی حمایت از آزادی رسانهها منافات دارد.
حکومت افغانستان و متحدان غربی همیشه از فعالیت رسانهها در افغانستان بهعنوان یکی از بزرگترین دستآوردهای پساطالبان یاد کردهاند. در اینکه آزادی بیان و رسانهها روشنترین دستآوردهای 18 سال گذشته است، تردیدی وجود ندارد، اما بر مشکلاتی که اکنون خبرنگاران و رسانهها با آن درگیرند، نمیتوان چشم پوشید. به همین دلیل بهبود وضعیت آزادی بیان و رسانهها در افغانستان نیاز به برنامهها و تعهدات عملی دارد. از طرف دیگر، انتظار رسانهها از متحدان بینالمللی نیز این است که بر تعهدات که حکومت افغانستان دارند، نظارت داشته باشند؛ صرف پیوستن به این و آن ائتلاف دردی را دوا نمیکند. حکومت افغانستان مسئولیت دارد که به تعهدات بینالمللی خود وفادار باشد. این کار وجههی بیرونی و درونی حکومت را تا حدی ترمیم میکند. امیدواریم که پیوستن افغانستان به ائتلاف جهانی حمایت از آزادی رسانهها روزنهی امیدی شود برای بهترشدن وضعیت رسانهها در افغانستان. نباید این فرصت مهم صرف به گزارش حکومتی به متحدان بینالمللی فروکاسته شود.
