آرای بیش از پنجهزار محل رایدهی بازشماری میشود. آرای ۱۰۹ محل نیز باطل شده است. بازشماری آرای بیش از پنجهزار محل یک روند زمانبر خواهد بود. بهنظر میرسد هنوز برای روشنشدن نتیجهی نهایی چهارمین انتخابات ریاستجمهوری افغانستان چشماندازی روشن وجود ندارد. انتخابات افغانستان تبدیل شده به یک روند خستهکننده که دیگر برای مردم جذابیتی ندارد. این وضعیت نتیجهی برخورد غیرمسئولانهی کمیسیون انتخابات با آرای مردم در گذشته و حال است. در واقع یکی از دلایل اصلی سقوط فاحش مشارکت در انتخابات ۶ میزان همین امر است.
رسیدگی به شکایات براساس قانون صورت گیرد. از کار کمیسیون شکایات انتخاباتی دستکم تا کنون رضایت نسبی وجود داشته است. هم دستههای انتخاباتی و هم نهادهای ناظر تا کنون نگرانی جدی را مطرخ نکردهاند. در واقع برای بیرونرفت از پیچیدگی وضعیت انتخابات چشمها به کمیسیون شکایات دوخته شده است. هرچند که این انتقاد مطرح است که از نظر زمانی کار کمیسیون شکایات پس مانده است. اما ممکن است پس از این فشارهای سیاسی بر این نهاد انتخاباتی بیشتر شود. در نتیجهی تصمیم کمیسیون شکایات بیش از پنجهزار محل رایدهی به بازشماری رفته و آرای دستکم 109 محل نیز باطل شده است. با این تحولات امکان اینکه آرای محمداشرف غنی، رییسجمهور و نامزد برنده در نتیجه ابتدایی به زیر 50 درصد کاهش پیدا کند، بیشتر شده است. با سقوط آرای «دولتساز» به زیر ۵۰ درصد در مرحلهی رسیدگی به شکایات در کمیسیون شکایات انتخاباتی، انتخابات ریاستجمهوری به دور دوم خواهد رفت. آقای غنی بهسادگی حاضر نخواهد شد فرصت دور اول را از دست بدهد. او برای پیروزی در دور اول از هر امکان استفاده خواهد کرد. پس از اینکه کمیسیون شکایات کار خود را آغاز کرد، امرالله صالح معاون اول دسته انتخاباتی «دولتساز» ادعا کرد بیش از ۵۵ درصد کل آرا را بهدست آورده و مصمم است برای آرایی که بهگمان او به نادرستی باطل شده است، دادخواهی کند. پس هر نوع کاهش در آرا برای این تیم خلاف انتظار است. از اینرو، فشارهای سیاسی دور از انتظار نیست.
کمیسیون رسیدگی به شکایات انتخاباتی تأکید دارند که فیصلههای صورتگرفته در صورتی نهاییاند که بر آنها اعتراضی وجود نداشته باشد. آرای باطلشده به ولایات کابل، بدخشان، غور و پکتیا مربوط است. اکنون نوبت استینافخواهی است. دستههای انتخاباتی هنوز فرصت دارند استنینافخواهی کنند. راه قانون باز است. انتظار از دستههای انتخاباتی این است که از هر نوع فشار سیاسی بر نهادهای انتخاباتی پرهیز کنند. اصل حاکمیت قانون باید احترام گذاشته شود. در طرف دیگر، انتظار از کمیسیون شکایات انتخاباتی چیزی جز عمل و پابندی به قانون نیست. این کمیسیون باید بهصورت شفاف در مورد شکایتها در پرتو قانون رسیدگی کند. کمیسیون شکایات حیثیت «محکمه انتخاباتی» را دارد. این نهاد نباید در دامی که کمیسیون انتخابات گرفتار شد، بیفتد. متأسفانه کمیسیون انتخابات در کشاکش بر سر ۳۰۰ هزار رای نتوانست قناعت دستههای معترض انتخابات را حاصل کند. نتیجه چنان شد که پس از روزها سرگردانی و بنبست از یک طرف جنجالها لاینحل ماند و کمیسیون انتخابات ناگزیر شد بدون توجه به اعتراضها نتیجهی ابتدایی را اعلام کند و از طرف دیگر جایگاه کمیسیون بهعنوان یک نهاد بیطرف و مستقل خدشهدار شود. دستههای معترض، کمیسیون انتخابات را متهم به جانبداری از یک تیم خاص میکند و به همین ادعا نتیجه را نپذیرفتهاند. متأسفانه کمیسیون هم بهصورت روشن نتوانست در این اعتراضها اتهام را از دامن خود پاک کند و بیطرفی خود را به نمایش بگذارد.
موضوع مهمتر دیگر، همکاری نهادهای انتخاباتی است. بازشماری بیش از پنجهزار محل یک روند زمانبر است. بازشماری آرای این محلها مسئولیت کمیسیون انتخابات است. کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان میگوید آمادگی کامل را برای همکاری با کمیسیون شکایات انتخاباتی برای بازشماری آرا دارد. این وعده باید در عمل تحقق پیدا کند. در طول نزدیک به یک ماه گذشته کمیسیون شکایات رضایت چندانی از همکاری کمیسیون انتخابات نداشت. 15 روز از آغاز کمیسیون شکایات گذشته بود، اما هنوز دفاتر ولایتی این کمیسیون به سیستم دسترسی نداشت. در واقع کمیسیون انتخابات اجازه این دسترسی را نداده بود که در نهایت کمیسیون شکایات به اعتراض پرداخت و موضوع را رسانهای کرد. بنابراین هرچه همکاری کمتر باشد، سرنوشت انتخابات بیشتر از این در ابهام خواهد ماند.
