کمیسیون مستقل شکایات انتخاباتی روز جمعه (22 قوس) میزبان نشست مشترک کمیسیون مستقل انتخابات، دستههای انتخاباتی، احزاب سیاسی و جامعه مدنی بود. این نشست بهمنظور یافتن راهحل برای پایاندادن به اختلافات کمیسیون انتخابات و شماری از دستههای انتخاباتی برگزار شده بود. پیش از این کمیسیون انتخابات نیز نشست مشترک معلوماتی را برگزار کرده، اما نهتنها راهحلی برای بنبست ایجادشده پیدا نشد، بلکه گره تنشها را محکمتر کرد.
نشست روز جمعه از لحاظ ترکیب شرکتکنندگان مشابه نشست قبلی بود که کمیسیون مستقل انتخابات برگزار کرده بود. انتظار جدی این بود که میزبانی کمیسیون شکایات انتخاباتی از طرفهای دخیل در انتخابات و ورود این کمیسیون به اختلافات پیشآمده در مورد نتیجهی انتخابات ششم میزان، راهحلی برای بنبست پیشآمده بیابد و به اختلافات پایان داده شود.
محمد قاسم الیاسی، عضو کمیسیون شکایات انتخابات در آغاز نشست روز گذشته از دستههای انتخاباتی خواست که برای رسیدن به یک راهحل، انعطافپذیری نشان دهند و راه منطقی جستوجو شود. او گفت «نگذاریم که انتخابات به بنبست برود. اگر این بار انتخابات به بنبست برود، سومینبار میشود و باید فاتحه جمهوریت را بخوانیم.»
آنچه در نشست روز جمعه بیان شد، ادعاهای تکراری بود که بارها در نشستهای خبری، اعلامیهها و نشست مشترک کمیسیون انتخابات و دیگر طرفهای دخیل در انتخابات مطرح شده است. دستهی ثبات و همگرایی خواستههای قبلی خود را تکرار کرد و بر باطلشدن حدود 300 هزار رای اختلافی پافشاری کرد. در سوی مقابل دستهی انتخاباتی دولتساز بر اعلان نتیجه و عدم دخالت در کار کمیسیونهای انتخاباتی تأکید کرد.
دستههای انتخاباتی معترض و کمیسیون انتخابات هردو سخنان خود را در لای مواد مختلف قانون میپیچانند. ثبات و همگرایی به ماده قانون انتخابات اشاره میکند که اساس انتخابات ششم میزان را بیومتریک قرار داده است و تأکید دارد که حدود 300 هزار رای باید باطل شود و سپس کمیسیون انتخابات نتیجهی انتخابات را اعلان کند. اما کمیسیون انتخابات تا کنون به درخواست این دستهی انتخاباتی پاسخ مشخص نداده، بلکه گفته است که حدود 102 هزار رای خارج از زمان رسمی رایدهی و 137 هزار معلومات بیومتریکی قرنطینشده در سیستم درملوگ معتبر است و آرای خارج از زمان رسمی رایدهی نتیجهی خرابی تنظیمات زمان دستگاه است، نه تقلب.
در نشست روز گذشته نیز همین بحثهای تکراری مطرح شد اما آنچه بسیار در این جلسه برجسته بود، اختلافات، اتهامها، کنایهگوییها، عدم تحملپذیری یکدیگر، عدم شنیدن نظرها و خواستههای طرفهای مدعی در انتخابات بود. حوا علم نورستانی، رییس کمیسیون انتخابات پس از آنکه نماینده دستهی انتخاباتی امنیت و عدالت از وی انتقاد کرد، مجلس را ترک کرد و گفت که به وی توهین شده است. او پس مدتی به جلسه برگشت و نمایندهی دستهی انتخاباتی امنیت و عدالت را متهم کرد که میخواسته رییس تکنالوژی معلوماتی کمیسیون انتخابات شود و حالا که به این کرسی نرسیده است، چنین حرفهایی را مطرح میکند. در سوی دیگر عصمتالله مل، معاون کمیسیون انتخابات هشدار داد که کمیسیون انتخابات نتیجه را هرگونه که خواسته بود، چه قسمی و چه ابتدایی اعلان میکند و در خطاب به مخالفان کمیسیون محبس و قانون را نشان داد.
دو دستهی انتخاباتی دولتساز و ثبات و همگرایی نیز مانند دوران کمپینهای انتخاباتی در برابر هم در جلسه صف کشیدند. ثبات و همگرایی هشدار داد که اگر به خواستههایش رسیدگی نشود، دست به اقدامات بعدی میزند و در مقابل داوود سلطانزوی، نمایندهی دولتساز بهصورت کنایه و اشاره جنگهای داخلی، اختلافات رهبران جهادی و دیگر مشکلات سیاسی گذشته اشاره کرد و هشدار داد. جای بحث تخنیکی و قانونی و نیز تحمل و مدارا و شنیدن نظریات انتقادی و مخالف در جلسه خالی بود. دستههای انتخاباتی و در مواردی اعضای کمیسیون انتخابات به جای به کاربردن زبان آشتیجویانه از زبان تهدید استفاده کردند.
با توجه به آنچه در جلسهی روز جمعه گذشت، میتوان به دستههای انتخاباتی و اعضای کمیسیون انتخابات یادآور شد که به جای زورگویی، اتهامزنی و پرخاشگری و یا ترک جلسه بهتر آن است که به قانون و منطق تکمین کنند. همانگونه که محمد قاسم الیاسی در این نشست یادآور شد، اگر اینبار کمیسیون انتخابات تصمیم قانونی و درست نگیرد و یا با آرای مردم مسئولانه برخورد نکند، باید فاتحهی نظام جمهوری را در افغانستان بخوانیم. بنبست پیش آمده با زورگویی، اتهامزنی، قهر و غرولند حل نمیشود بلکه برخورد منطقی و قانونی با مشکل میتواند گرهگشا باشد.
افغانستان صفحات خونین زیاد در تاریخ خود دارد. خانهجنگی شهزادگان، نظامهای مستند شاهی، جمهوریتهای خودکامه، کودتاهای خونین، جنگهای داخلی و در نهایت امارت اسلامی طالبان همه در تاریج درج شده است. مردم افغانستان در دو دههی پسین به پای صندوق رای رفتهاند تا دیگر گذشتهی تاریخی شان تکرار نشود بلکه مردم زعیم سیاسی شان را انتخابات کنند. اگر کمیسیون انتخابات و دستههای انتخاباتی با این رای مردم غیرمسئولانه و سیاسی برخورد کنند، همانگونه که در هر انتخابات میزان مشارکت پایین آمده و اعتماد مردم صدمه دیده است، آیندهی دموکراسی و انتخابات نیز بهشدت آسیب خواهد دید.
